کە نازدان بەمنداڵ سنور تێدەپەڕێنێ!

د.هەژار مه‌عروف
  2019-07-26     737
منداڵ لە منداڵدانی دایکیدا لەو قۆناغەی گەشەکردنیەوە کە هەمو ئەندامەکانی جەستەی دروستبون و کەوتە موچڕکە و بزوتن ئیتر هەستدەکات و دایک دەبێت ئەم هەستە بەهەند وەربگرێت و باوکیش دەبێت هەمو شتێک بکات بۆ ئارامی و هاوسەنگی و شادیی هاوژینەکەی ،نەک تەنیا لەبەر ئەوەی دایکی منداڵەکەشیەتی! 

شادی و ئەرخەیانیی دایک دەبێتە مایەی خۆشی و ئارامیی منداڵەکە. دایکی زۆر هەستیار دەتوانێ بە شێلانی سکی و جۆرێک لە لاوانەوەی تایبەت پەیوەندی لەگەڵ کۆرپەلەکەیدا دروستبکات. کە منداڵ لە سکی دایکیدا پێویستیی بە خۆشەویستی بێت و هەستیش بەم خۆشەویستیەبکات دەبێت دوای هاتنەدرەوەی لەو هێلانە گەرم و نەرم و تەڕ و ئارام و پڕلە میهرەبانیەی دایکی بۆ دەرەوەی نامۆ و سارد و پڕ لە ژاوەژاو و پڕ لە زبری و پڕ لە نیگەرانی، چەند پێویستیی بە خۆشەویستی و ناز و دڵنەوایی و دڵنیایی دایک و باوک و دەوروبەر هەبێت؟ بەڵام دەبێت لەگەڵ وردەوردە گەورەبونی منداڵ هەر لە تەمەنی دو سێ ساڵیەوە لەگەڵ بەخشینی بەردەوامی ناز و خۆشەویستی پێی هەست و شعوری لێپرسینەوەشی تیا بڕوێنرێت.

بۆ نمونە بەرامبەر دایک و باوکی و منداڵانی تری دەوروپشتی، دەبێت بە شێوازگەلێکی تایبەتیی جۆرا وجۆری زارەکی و نازارەکی (بەکارهێنانی زمانی جەستە لە گەڵ منداڵ) کە لەگەڵ تەمەنیدا بگونجێت تێیبگەیەنرێ و بیهەستێنرێ کە ئەو لەسەر سەکۆی خێزان بەتەنیا نیە و هەمو تیشکەکانی خۆشەویستی و ناز و گرنگیپێدان نابێت و ناکرێت لەودا چڕبکرێتەوە، چونکە دەیسوتێنێ بەوەی کە گەورەبو کەسێتیەکی پڕکێشە و ناجێگیر و لاوازی لێدەردەچێ، و برا و خوشکەکانیشی لە خوارەوەی سەکۆکە لە تاریکی و لە سەرمای گوێپێنەدان و لەبیرکردن بەتەنیا جێدەمێنن و دەبێت هەڵلەرزن و ئەمانیش کە گەورەبون بەجۆرێکی تر کەسێتیەکی ناجێگیر و ناشاد و کەموکورتاویان لێدەردەچێ. 

نمونەی تری هەست بە لێپرسینەوە پاکوتەمیزیی خۆی کە بە فێرکردنی خۆبەتاڵکردنەوەی میزدان و ڕیخۆڵەی (چونەسەر تەوالێتی منداڵان) دەستپێدەکات ، سستی و خاوی و ناز و چاوپۆشی زۆر لەم پەروەردەیەدا دەبێتە هۆی دواکەوتنی ئەم بوارە گرنگەی گەشەسەندنی منداڵ . مەیدانێکی تری هەست بە لێپرسینەوە کە دەبێت منداڵ زو فێربکرێت خۆشویستنی منداڵەکەیە بۆ بوکەڵە و یاریەکانی تری کە ڕۆژانە یاریان پێدەکات، نەک بیاندڕێنێ و بیانشکێنێ و دایک و باوکیش یا هەرکەسێکی تری خێزانەکە بە ڕوی خۆشەوە بە باوەشکردن و کڕینی یاریی تازە پاداشتی منداڵەکە بدەنەوە بۆ ئەم کارە پاڵەوانانەی کە دایک و باوک و دەوروبەر بە (لێی مەگرە منداڵە!) چاوی لێدە نوقێنن و گوێی خۆیانی لێ کەڕدەکەن و لە پەروەردەکردنی بەرپرسیارانە خۆیان دەدزنەوە! 

لەگەڵ هەڵچونی تەمەندا هەست بە لێپرسینەوەش هەڵدەچێ ولە هەرزەکاریدا دەبێت ئەم هەستە بگاتە ترۆپک. کاتێک منداڵ ڕەفتاری نادروست دەکات و لە بری لێپرسینەوە ی ناتوندوتیژانە و دەسبەجێ ڕاستکردەنەوەی ڕەفتارە هەڵەکە، بەردەوام لە گەورانی دەوروبەر (دایک و باوک و نەنک و باپیرە و...) ئەم ڕستانە دەبیسێ : (لێی مەگرە منداڵە) و ( ئێمەش بە منداڵی خراپتربوین) و (منداڵی یارۆ زۆر لەوەی ئێمە خراپترە) و (کە گەورەبو وانامێنێ و باشتر دەبێت) و دەیان بیروئایدیای هەڵەی لەم بابەتە، منداڵێکی ئاوا پەروەردەکراو یان ڕاستترە بڵێین پەروەردەنەکراو! کە پێگەیشت و بوبە هەراش لەو ڕەگوڕیشەیەی بە منداڵی بنجی داکوتاوە درەختێکی لار و خوار و پڕگرێ و زڕ و بێسایەی لێدەردەچێ. 

لەکۆمەڵی کوردەواریماندا نمونەی ئەم وێرانە کەسێتیانەمان زۆرە و هەر ئەمانەن کە بۆ نمونە ڕۆژانە دەبینین و دەبیسین چۆن ئوتۆمبیل بە بێ مۆڵەتی شۆفێری و لە ژێر تەمەنی یاسایی دەئاژون و دەبنە هۆی ڕوداوی هاتوچۆ، یان بە پارە خەرجکردنی بێسنور کێشەی دارایی بۆ خزم وکەس دروستدەکەن، یان بەردەوام شەڕوهەرا دەنێنەوە و هەمو شت دەکەن، بەس کاری بەرهەمهێن نەبێت! زۆرێک لە باوکان و دایکانی ئەم جۆرە کەسانە دەست و قاچ نامێنێ ماچی نەکەن بۆ ئەوەی نەهێڵن کوڕە تاوانبارەکەیان یەک شەو لە زیندان ڕابگیرێ، یان ئامادەن سەرۆکی هەرێم و پەرلەمان و ئەنجومەنی وەزیران بخەنە گەڕ بۆ سوڵحی خێڵەکی لە گەڵ لایەنی زیان بەرکەوتو و و زوڵملێکراو! 

ئاخر کەسێتیەکی ئاوا ئیتر چۆن پەند وەردەگرێت و دەبێتە ئەندامێکی باش و دروست و بێوەی و بەرهەمهێن؟هەندێ لە باوکان و دایکانی ئەم جۆرە کەسێتیانە گلەیی و سکاڵا لە بەختی ڕەشی خۆیان دەکەن کە منداڵەکانیان ئاوادەرچون، نازانن یا دەزانن و خۆیان گێلدەکەن لەوەی کە منداڵەکانیان دەستنێژی خۆیانن!


ئەم بابەتە لەستونی (کورت‌و پوخت)ی ئاوێنەکان بڵاوکراوەتەوە
زۆرترین بینراو
پەناخوازێكی كورد لەبەریتانیا تۆمەتباردەكرێت بەكوشتنی ژنێك و پارچەپارچەكردنی
سەرۆکی عەشیرەتی غەوارە: پێنج چەکداری دەمامکدار ویستیان بمكوژن
عەلی کەریمی: سەرۆکی هاوپەیمانیی نیشتمانیی سوریا هاتوە لەگەڵ بارزانی ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان لەناوببەن
ژمارەی سەربازە كوژراوەكانی روداوی تێكشكانی كۆپتەرە سەربازییەكەی توركیا بەرزبوەوە
سێ ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم "دانپێدانانەكان"ی سزادراوانی بادینان رەتدەكەنەوە
ئاسایشی هەرێم وتەی پێنج رۆژنامەنوس و چالاكوانی سزادراوی بادینان بڵاودەكاتەوە
مه‌لا به‌ختیار له‌سه‌ر كه‌یسى غالب محه‌مه‌دو ده‌ستێوه‌ردانى به‌رپرسان هاته‌ده‌نگ
هاتوچۆی هه‌رێم بڕیارێكی بۆ ئۆتۆمبێله‌ مۆدێل نزمه‌كان ده‌ركرد
فراكسیۆنی گۆڕان لەبارەی ڤیدیۆی "دانپێدانان"ی سزادراوانی بادینان راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە
کەشناسی هه‌رێم: باران بە لێزمە دەبارێت، لە هەندێک شوێن ئەگەری تەرزەبارین هەیە
© 2021 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×