جۆزێف عۆن، سەرۆکی لوبنان، ڕایگەیاند کە ئەو کەمپینانەی بە مەبەستی "گومانخستنەسەر و بوختانکردن" جاروبار دژ بە سوپای وڵاتەکە بەڕێوەدەچن، هیچ جۆرە کاریگەرییەک لەسەر ئەدای پیشەیی سوپا دروست ناکەن، بەو پێیەی دامەزراوەی سەربازی بە تەواوی پابەندە بە بڕیارەکانی دەسەڵاتی سیاسییەوە.
ئاوێنە: عۆن لە میانی کۆبوونەوەیەکدا جەختی لەسەر ڕۆڵی سەرەکی سوپای لوبنان کردەوە لە بەهێزکردنی دەسەڵاتی دەوڵەت، پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری، کۆنترۆڵکردنی سنوورەکان و پارێزگاریکردن لە ئاشتی مەدەنی.
ئەم لێدوانانەی سەرۆک لە کاتی پێشوازیکردنی بوو لە ڕودۆڵف هێکل، فەرماندەی سوپای لوبنان. لەم دیدارەدا، هێکل سەرۆکی وڵاتی لە ئەنجامی ئەو گفتوگۆ فەرمییانە ئاگادار کردەوە کە لە سەردانەکانیدا بۆ تورکیا و شانشینی یەکگرتوو (بەریتانیا) بەڕێوەی بردبوون، کە لە چوارچێوەی پەرەپێدانی هاوکارییە سەربازییەکانی نێوان لوبنان و ئەو وڵاتانەدایە.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، عۆن و هێکل پێداچوونەوەیان بۆ بارودۆخی ئەمنی وڵات و ئەو ئەرکە گرنگانە کرد کە لە قۆناغی داهاتوودا چاوەڕێی سوپا دەکەن. ئەمەش لە ژێر ڕۆشنایی ئەنجامی دانوستانە سێقۆڵییەکانی نێوان لوبنان، ئەمریکا و ئیسرائیل دێت، کە بووە هۆی هاتنەکایەی ڕێککەوتنی چوارچێوەیی بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە لوبنان.
جێی ئاماژەیە کە پێشتریش سوپای لوبنان لە بەیاننامەکانیدا ئاماژەی بەوە کردبوو کە ئەو کەمپینانەی دامەزراوەی سەربازی دەکەنە ئامانج—جا لە ڕێگەی تۆمەتبارکردنی ناڕەوا بێت یان بڵاوکردنەوەی دەنگۆی تائیفی و ناوچەیی—ناتوانن ڕێگر بن لەبەردەم جێبەجێکردنی ئەرک و واجبە نیشتمانییەکانیاندا.
سەرۆکی لوبنان لە کۆشکی بەعبەدا پێشوازی لە جەنەراڵ براد کۆپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) کرد. لەم کۆبوونەوەیەدا کیس هانیگان، کاربەڕێکەری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەیروت، و جۆزێف کلێرفیڵد، سەرۆکی تیمی "میکانیزم" ئامادە بوون، بە مەبەستی تاوتوێکردنی هەنگاوەکانی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی چوارچێوە
لیژنەی میکانیزم ئامرازێکی نێودەوڵەتی هاوبەشە لە نێوان لوبنان، ئیسرائیل و هێزەکانی پاراستنی ئاشتی نێودەوڵەتی (یونیفێڵ) بە چاودێری و ڕابەرایەتی ئەمریکا و فەرەنسا. ئەم لیژنەیە بۆ چاودێریکردنی ڕێککەوتنی ڕاگرتنی شەڕ دامەزراوە و بە فەرمی لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤دا دووبارە ڕێکخرایەوە، کە پەرەپێدانێکە بۆ ئەو لیژنە سێقۆڵییەی پێشوو کە لە دوای شەڕی تەممووزی ٢٠٠٦ و بەپێی بڕیاری ژمارە ١٧٠١ی ئەنجومەنی ئاسایش پێکهاتبوو.
ئەمە یەکەم سەردانی فەرماندەی سێنتکۆمە بۆ بەیروت لە دوای واژۆکردنی ڕێککەوتنی کۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ ئیسرائیل. بەپێی ئەم ڕێککەوتنە، پێویستە سوپای لوبنان ڕۆڵێکی سەرەکی و میحوەری بگێڕێت لە ڕێگەی بڵاوبوونەوەی لە ناوچەکانی باشووری وڵات، ئەمەش دوای قۆناغی دڵنیابوونەوە لە داماڵینی چەکی حیزبوڵا کە پێشتر دژایەتی خۆی بۆ ڕێککەوتنەکە دەربڕیبوو.
بەندەکانی ڕێککەوتنی چوارچێوەیی و کشانەوەی ئیسرائیل
بەگوێرەی دەقی فەرمی ڕێککەوتنی چوارچێوەیی کە لە لایەن وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاوە بڵاوکراوەتەوە، ئەرکەکانی سوپا و قۆناغەکانی کشانەوە بەم شێوەیەن:
- سەپاندنەوەی سەروەری: پێویستە سوپای لوبنان سەروەریی ڕاستەقینە و کرداریی خۆی بەسەر تەواوی خاکی لوبناندا بسەپێنێتەوە.
- داماڵینی چەک: ئەم هەنگاوە دوای ئەوە دێت کە دڵنیایی دەدرێت لە داماڵینی چەکی گروپە چەکدارە ناحکومییەکان و هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم ئەو ژێرخانە سەربازییانەی کە پەیوەستن بەوانەوە.
- کشانەوەی سوپای ئیسرائیل: جێبەجێکردنی ئەم مەرجانە ڕێگە خۆش دەکات بۆ کشانەوەی قۆناغ بە قۆناغی هێزەکانی سوپای ئیسرائیل لەو ناوچانەی کە لە کاتی شەڕەکەدا چووبوونە ناو خاکی لوبنانەوە.
- ناوچە ئەزموونییەکان: ڕێککەوتنەکە وا دەخوازێت کە سوپای لوبنان بە شێوەیەکی پلەبەندی بەرپرسیارێتی ئاسایش لەو ناوچانە بگرێتە ئەستۆ کە بە "مناطق تجريبية" (ناوچەی ئەزموونی) ناسراون، کە دیاریکردنیان بە هەماهەنگی ڕاستەوخۆ لەگەڵ سوپای ئیسرائیلدا دەبێت.