لە ساتەوەختێکی سیاسیی یەکلاکەرەوەدا پێش ئەو هەڵبژاردنانەی بڕیارە چەند مانگێکی دیکە بەڕێوەبچن، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، خۆی لەبەردەم ئاماژەیەکی نوێی داتەپینی پێگەی سیاسییەکەیدا دەبینێتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی ڕاپرسییەکی نوێ دەریخست کە جەماوەریی پارتەکەی "لیکود" بۆ نزمترین ئاستی لە دوای ئابی 2025ەوە دابەزیوە، لە بەرامبەریشدا ڕکابەرە دیارەکانی بەرزبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن.
ئاوێنە: بەگوێرەی ڕاپرسییەک کە ڕۆژنامەی مەعاریفی ئیسرائیلی ئەمڕۆ هەینی بڵاویکردووەتەوە، پارتی لیکود بەراورد بە ڕاپرسیی پێشوو 3 کورسی لەدەستداوە و بۆ 22 کورسی لە کنێست (پەرلەمان) دابەزیوە کە لە 120 کورسی پێکدێت. ئەم ژمارەیەش بە نزمترین ئاستی پارتەکە لە ماوەی نزیکەی ساڵێکدا دادەنرێت.
ئەم پاشەکشەیەش لە سایەی فشارە سیاسییە پەرەسەندووەکانی سەر نەتانیاهۆ و هاوپەیمانییەکەیدا دێت، کە دیارترینیان ئەو مشتومڕەیە لەسەر پڕۆژەیاسای بەخشینی جولەکە ئاییندارەکان (حەریدیم) لە خزمەتی سەربازی، شانبەشانی لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا کە پرسیاری لەسەر داهاتووی سیاسیی نەتانیاهۆ دروستکرد.
لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی "ئەی بی سی" لە چوارشەممەی ڕابردوودا، ترەمپ ڕایگەیاند کە نازانێت ئایا نەتانیاهۆ ئارەزووی بەشداریکردنی لە هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا هەیە یاخود نا، و وتیشی کە "کاروانێکی پیشەیی سەرسوڕهێنەری بەدەستهێناوە"، بەڵام لە هەمان کاتدا ئاماژەی بەوەدا کە ئەو "سەرۆک وەزیرانی سەردەمی جەنگە".
وادەی کنێستی ئێستا لە مانگی ئۆکتۆبەر کۆتایی دێت، لە سایەی ئەو پێشبینییانەی کە باس لە ئەنجامدانی هەڵبژاردن دەکەن لە مانگی سێپتێمبەر یان ئۆکتۆبەردا.
سەرەڕای پاشەکشەی لیکود، بەڵام ڕاپرسییەکە بەردەوامبوونی دۆخی چەقبەستوویی سیاسیی دەرخستووە، بەوپێیەی ئەو پارتانەی پشتگیریی نەتانیاهۆ دەکەن تەنها 50 کورسی بەدەستدەهێنن، لە بەرامبەر 60 کورسی بۆ پارتە جولەکە ئۆپۆزیسیۆنەکان، و 10 کورسی بۆ پارتە عەرەبییەکان.
هەر بەرەیەک پێویستی بە لانی کەم 61 کورسی هەیە بۆ پێکهێنانی حکومەت، بەڵام زۆربەی پارتە جولەکە ئۆپۆزیسیۆنەکان ڕەتیدەکەنەوە بۆ پێکهێنانی هاوپەیمانییەکی حکومی، هاوبەشی لەگەڵ پارتە عەرەبییەکان بکەن.
لە ناوخۆی ئۆپۆزیسیۆنیشدا، ڕاپرسییەکە سەرکەوتنێکی بەرچاوی گادی ئایزنکوت، سوپاسالاری پێشووتری ئیسرائیلی دەرخستووە، دوای ئەوەی نوێنەرایەتیی پارتەکەی "یاشار" بۆ 20 کورسی بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا پارتی "مەعان" بە سەرۆکایەتیی نەفتالی بێنێت سەرۆک وەزیرانی پێشوو بۆ 21 کورسی دابەزیوە، بە لەدەستدانی دوو کورسی.
بەمەش، دیمەنە حزبییەکە لە کێبڕکێیەکی سێقۆڵی نزیک دەبێتەوە بۆ بەدەستهێنانی پێشەنگی کنێست لە نێوان پارتی "لیکود" بە 22 کورسی، پارتی "مەعان" بە 21 کورسی و پارتی "یاشار" بە 20 کورسی، ئەوەش وەک ئاماژەیەکە بۆ قووڵبوونەوەی دابەشبوون لە ناو گۆڕەپانی سیاسیی ئیسرائیلدا.
ئایزنکوت، کە لە نێوان شوباتی 2015 بۆ کانوونی دووەمی 2019 پۆستی سوپاسالاری وەرگرتبوو، بە یەکێک لە دیارترین کەسایەتییە ئەمنییەکان دادەنرێت کە لەم ساڵانەی دواییدا چوونەتە ناو سیاسەتی ئیسرائیلەوە.
ئایزنکوت دژی سەپاندنی سەروەریی تەواوەتیی ئیسرائیلە بەسەر کەرتی ڕۆژئاوای داگیرکراودا، و پێیوایە ئەم هەنگاوە لەوانەیە ببێتە هۆی دروستبوونی واقیعی دەوڵەتێکی دوو نەتەوەیی، بەڵام لە هەمان کاتیشدا ڕەتیدەکاتەوە لە قۆناغی ئێستادا دەوڵەتێکی فەڵەستینی دابمەزرێت.
سەبارەت بە بێنێت، ئەو سەربازێکی پێشووە و بەشداری لە جەنگەکانی داگیرکاریدا کردووە لە کەرتی ڕۆژئاوا و لوبنان، وە بە وتارە توندڕەوییەکانی بەرامبەر بە فەڵەستینییەکان، و دژایەتییە سەرسەختەکەی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی فەڵەستینی لە کەرتی ڕۆژئاوا و کەرتی غەززە ناسراوە، شانبەشانی گرتنەبەری هەڵوێستی لایەنگری بۆ نیشتەجێکردن (دروستکردنی ئۆردوگا).
لە پرسیارێکیشدا دەربارەی دەنگدان بۆ کنێست ئەگەر ئەمڕۆ هەڵبژاردن بکرێت، ئەنجامەکان بەم شێوەیە بوون: لیکود 22 کورسی، "مەعان" 21، "یاشار" 20، "دیموکراتەکان" 10، "ئیسرائیل بێتونا" 9، "عۆتسما یەهودیت" 9، "شاس" 8، "یەهدوت هتۆراه" 7، "حەداش تەعەل" 6، "رەعەم" 4، و "زایۆنیزمی ئایینی" 4.
بەڵام پارتەکانی "شین و سپی"، "بەلەد" و "یەدەگەکان"، بەپێی ڕاپرسییەکە، ئەو ڕێژە دەنگەیان بەدەست نەهێناوە کە شایستەی چوونە ناو کنێستیان بکات.
پاشەکشەکە تەنها لەسەر ئاستی پارتەکان کورت نابێتەوە، چونکە ئەنجامی ڕاپرسییەکە دەریخستووە کە نەتانیاهۆ ڕووبەڕووی کێبڕکێیەکی ڕاستەوخۆ بووەتەوە لەسەر پۆستی سەرۆکی حکومەت، بە جۆرێک ئایزنکوت بە ڕێژەی 44% بەرامبەر 40% پێشی کەوتووە، هەروەها بێنێت بە ڕێژەی 43% بەرامبەر 39% پێش نەتانیاهۆ کەوتووە.
لە بەرامبەردا، هێشتا نەتانیاهۆ لە پێش ئەڤیگدۆر لیبەرمان، سەرۆکی پارتی "ئیسرائیل بێتونا"یە بە ڕێژەی 41% بەرامبەر 37%، بەڵام جیاوازیی نێوانیان بە ڕوونی کەمبووەتەوە دوای ئەوەی لە ڕاپرسیی پێشوودا زۆر زیاتر بوو.
لە لایەکی دیکەوە، ڕاپرسییەکە ئەوەی دەرخستووە کە **50%**ی ئیسرائیلییەکان پێیانوایە ترەمپ بە جۆرێک مامەڵە دەکات کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل بکات لە جەنگی دژی ئێراندا، لە بەرامبەردا 43% لەم مەلەفەدا متمانەیان پێی نییە، لە کاتێکدا 7% وتوویانە کە هەڵوێستی خۆیان نازانن.
ڕاپرسییەکە لەلایەن پەیمانگای "لازار" بۆ توێژینەوە لە ماوەی نێوان 10 بۆ 11ی حوزەیرانی ئەمساڵ ئەنجامدراوە، و نموونەی 500 ئیسرائیلی لە جولەکە و عەرەب لەخۆگرتووە کە تەمەنیان 18 ساڵ و بەرەو سەرەوەیە.