ئاوی باران : سەرچاوەیەکی ونبوو یان دەرفەتێکی بەکارنەھاتوو؟

دێرین جەمال
  2026-03-22   

لە ھەرێمی کوردستاندا، وەرزی زستان و بەھار بە زۆری باران و ھەوا ساردەکان ناسراوە. ئەم بارانانە، کە دەتوانن ببن بە سەرچاوەیەکی گرنگی ژیان، زۆرجار بەبێ ھیچ پلانێکی باش لەدەست دەچن و دەڕۆن بۆ دەرەوەی سنوورەکان. لە کاتێکدا کە لە ھاوینی گەرمدا، ھەرێم بە نەبوونی ئاو و کەمبوونی سەرچاوە ئاوەکان دەناڵێن، ئەمە پرسیارێکی گرنگ دەخاتە ڕوو: بۆچی ئەم ئاوانە کۆنەکرێنەوە و بۆ داھاتوو پارێزراون؟

گرنگی گێڕانەوە و کۆکردنەوەی ئاوی باران  لەوەدایە کە بتوانرێت لە کاتی پێویستدا، بە تایبەتی لە وەرزی ھاوین، سوودی لێوەربگیرێت. ئەمە تەنھا بۆ خواردنەوە نییە، بەڵکو بۆ کشتوکاڵ، ئاودانی زەوی، و پاراستنی ژینگەش زۆر گرنگە. ئەگەر سیستەمێکی باش بۆ کۆکردنەوەی ئاوی باران ھەبێت، دەتوانرێت زۆرێک لە کێشەکانی پچڕانی ئاو چارەسەر بکرێت.

بەنداویەکان یەکێکن لە گرنگترین ڕێگاکان بۆ ھەڵگرتنی ئاوی باران و ڕووبارەکان. لە ھەرێمی کوردستاندا چەند بەنداوێکی گرنگ ھەیە کە ڕۆڵێکی گەورەیان ھەیە لە پاراستنی ئاو و بەرھەمھێنانی کارەبا. وەک:
بەنداوی دوکان
بەنداوی دەربەندیخان
بەنداوی دھوک
ئەم بەنداوەکانە، ھەرچەندە سوودی زۆریان ھەیە، بەڵام بەپێی پێویست نیین بۆ داپۆشینی ھەموو پێداویستییەکانی ھەرێم. ھەرێمی کوردستان پێویستی بە پلانی درێژخایەن و دروستکردنی بەنداوی زیاتر ھەیە، بۆ ئەوەی بتوانێت ئاوی باران بە باشی بەکاربھێنێت.

ھۆکارەکانی کەمبوونی دروستکردنی بەنداوی نوێ دەکرێت پەیوەندیدار بێت بە کێشەی دارایی، نەبوونی پلانێکی ستراتیژی، یان کێشە سیاسییەکان. بەڵام ئەم ھۆکارانە نابن بە بیانوو بۆ وازھێنان لە کارێکی ئەوەندە گرنگ کە پەیوەندی بە ژیانی خەڵکەوە ھەیە.

لە کۆتاییدا، گێڕانەوەی ئاوی باران و دروستکردنی بەنداوی نوێ، نەک تەنھا دەرفەتێکە، بەڵکو پێویستییەکی بنەڕەتییە بۆ داھاتووی ھەرێمی کوردستان. ئەگەر ئەم سەرچاوە سرووشتییە بە باشی بەکاربھێنرێت، دەتوانرێت ھەرێم لە کێشەی نەبوونی ئاو ڕزگار بکات و بنەمایەکی بەھێز بۆ گەشەی ئابووری و کشتوکاڵ دابنێت.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
تەسنیم: ئۆکرانیا هەزاران فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی لەهەرێمی کوردستان جێگیر کردووەو تاران ئەم کارە بەدوژمنایەتی دەزانێت
مه‌سعود بارزانی: یاسای هه‌ڵبژاردن هه‌مواربكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌س له‌جێی كریستیانه‌كان بڕیار نه‌دات
یەرەکە ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ هێزەکانی ئێران لە سنووری مەریوان و کۆساڵان ڕاگەیاند
ئۆکرانیا دەنگۆی ناردنی درۆن و هێزی سەربازی بۆ هەرێمی کوردستان ڕەت دەکاتەوە
پارتی ئازادیی کوردستان (پاک) بۆ ئاوێنە: کۆبوونەوەکەی عێراق و ئێران تەنیا بۆ پاسەوانیی سنوور بووە و دەنگۆی دەرکردنمان شەڕی دەروونییە
وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق: هه‌ماهه‌نگی باشمان له‌گه‌ڵ توركیاو ئێران هه‌یه‌ بۆ كردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی چه‌كدارانی كورد
شاخه‌وان عه‌بدوڵا: كورد له‌ كه‌ركوك په‌راوێزخراوه‌و ده‌بێت پێشمه‌رگه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌و ناوچانه‌ی بۆشایی ئه‌منیان تێدایه‌
شەڕ و پێکدادان لە یەمەن پێ دەنێتە قۆناغێکی سەختەوە؛ فڕۆکەخانەی عەدەن کرایە ئامانج و تەعز لەبەردەم کارەساتی مرۆییدایە
گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا گەیشتنە لووتکە؛ مەرجی قورس، گەمارۆی دەریایی و پلان بۆ هێرشێکی نوێ
حکوومەتی عێراق باجی گومرگی سەر سیستەمی وزەی خۆری هەڵگرت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×