ئاشتی لەژێر سێبەری درۆندا

دێرین جەمال
  2026-03-30   

لە جیھانی ئێستادا، جەنگ تەنھا ئەو کاتە نییە کە ڕاگەیاندنێکی فەرمی دەکرێت یان دوو دەوڵەت بە ڕووی یەکتر دەستنیشان دەکرێن. جەنگ ئێستا بە شێوەیەکی نادیار، بەھێز و بێدەنگ دەڕوات، لە ئاسمانەوە، لە پشت پەردەی سیاسەت، و لە ناو ژیانی ڕۆژانەی خەڵکدا. درۆنەکان بوونە سیمبولی ئەم جەنگە نوێیە،جەنگێک کە ھێرشەکەی دەگات بە شوێنێک کە خۆی بەشدار نییە لێیدا.

کورد، وەک نەتەوەیەک کە مێژوویەکی پڕ لە ململانێ و قوربانی ھەیە، ئێستا جارێکی تر خۆی دەبینێتەوە لە ناو بازنەی مەترسی. بەڵام ئەم جارە، مەترسییەکە ڕوون نییە، دەنگی تۆپ و تفەنگ نییە، بەڵکوو لە شێوەی دەنگێکی کەم، لە کاتێکی نادیار، و لە ئاسمانێکی ئارامدا دێت. ھێرشی درۆن بۆ سەر ماڵی سەرکردەکان تەنھا ھێرشێکی تاکەکەسی نییە، بەڵکوو نیشانەیەکە لە شکاندنی سنووری پاراستن، ئەو سنوورەی کە پێویست بوو ژیانی ھاوڵاتیان بپارێزێت.

پرسیارەکە تەنھا ئەوە نییە کە بۆچی ھێرش دەکرێت؟ بەڵکوو بۆچی لێرە؟ بۆچی کاتێک کورد بەشێک نییە لەو جەنگە؟ وەڵامەکان زۆرجار لەو شوێنانەن کە بە ڕوونی نادیار دەبن: لە ناسەقامگیری سیاسی، لە لاوازی سیادەتی خاک، و لە ئەو ڕاستییەی کە ھەندێ ناوچە دەبن بە مەیدانی ھەژمونی ھێزە گەورەکان. کاتێک شوێنێک ناتوانێت بە تەواوی خۆی بپارێزێت، ئەوا دەبێتە شوێنی تاقیکردنەوەی ھێز و پەیام.

ھێرشی درۆن، بە تایبەتی کاتێک ئامانجەکە ماڵی سەرکردەیەک بێت، دوو پەیامی ھەیە: یەکەم، پەیامی سەربازی کە دەڵێت توانای گەیشتنمان ھەیە،و دووەم، پەیامی دەروونی کە دەڵێت ھیچ شوێنێک پارێزراو نییە. ئەم پەیامە دووەمیە، ترسناکترینە. چونکە کاتێک خەڵک ھەست بکەن کە ماڵ،ئەو شوێنەی کە پێویستە ئەمنترین جێگا بێت،دەتوانێت ببێتە ئامانج، ئەوا ھەست بە ئاسایش بە تەواوی دەشکێت.

کاریگەرییەکانی ئەم بارودۆخە زۆر قوڵترن لەوەی کە بە ژمارەی قوربانیان تێبگەن. لە ڕووی دەروونییەوە، کۆمەڵگەیەک درووست دەبێت کە لە ناو ترسێکی بەردەوامدا دەژی. منداڵان بە دەنگی فرۆکەیەکی بێفڕە دەترسن، خێزانەکان ھەمیشە لە چاوەڕوانی کارەساتێکن، و متمانە بە داھاتوو کەم دەبێتەوە. ئەمەش، بە شێوەیەکی نادیار، ھێرشێکە لەسەر ئایندە.

لە ڕووی سیاسییەوە، ئەم جۆرە ھێرشانە دەبن بە ھۆی لاوازی تر لە ناو سیستەمی حوکمرانی. کاتێک ھاوڵاتیان ھەست بکەن کە ناتوانرێت پارێزگاریان لێ بکرێت، ئەوا پەیوەندی نێوان گەل و دەسەڵات لاواز دەبێت. ئەمەش دەکرێت بە ھۆی درووستبوونی قەیرانێکی قووڵتر کە تەنھا سەربازی نییە، بەڵکوو کۆمەڵایەتی و دەروونیشە.

بەڵام لە ناو ھەموو ئەم تاریکییەدا، ڕاستییەکی گرنگ ھەیە: کورد بەشێک نییە لەو جەنگە، بەڵام کاریگەرییەکانی جەنگ بەسەر دەکەوێت. ئەمەش دەبێتە بانگەوازێک بۆ جیھان،بۆ ئەوەی بزانێت کە ناتوانرێت ناوچەیەک بکرێتە قوربانیی ملمڵانێی ئەوانی تر. پاراستنی ژیانی مرۆڤ و ڕێزگرتن لە سنوورەکان نابێت ببێتە ھەڵبژاردە، بەڵکوو پێویستە بنەمایەکی گشتی بێت.

لە کۆتاییدا، ئەم بارودۆخە تەنھا تاقیکردنەوەیەک نییە بۆ ھێزەکان، بەڵکوو تاقیکردنەوەیە بۆ وێژدان. ئەگەر جیھان بێدەنگ بمێنێت لەبەرامبەر ھێرش لەسەر ئەوانەی کە بەشدار نین لە جەنگ، ئەوا جەنگ سنوورەکانی خۆی زیاتر ڕوون دەبێتەوە و ئەو کاتە، ھیچ کەسێک لە دەرەوەی مەترسی ناوەستێت.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
تەسنیم: ئۆکرانیا هەزاران فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی لەهەرێمی کوردستان جێگیر کردووەو تاران ئەم کارە بەدوژمنایەتی دەزانێت
مه‌سعود بارزانی: یاسای هه‌ڵبژاردن هه‌مواربكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌س له‌جێی كریستیانه‌كان بڕیار نه‌دات
یەرەکە ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ هێزەکانی ئێران لە سنووری مەریوان و کۆساڵان ڕاگەیاند
ئۆکرانیا دەنگۆی ناردنی درۆن و هێزی سەربازی بۆ هەرێمی کوردستان ڕەت دەکاتەوە
پارتی ئازادیی کوردستان (پاک) بۆ ئاوێنە: کۆبوونەوەکەی عێراق و ئێران تەنیا بۆ پاسەوانیی سنوور بووە و دەنگۆی دەرکردنمان شەڕی دەروونییە
وته‌بێژی حكومه‌تی عێراق: هه‌ماهه‌نگی باشمان له‌گه‌ڵ توركیاو ئێران هه‌یه‌ بۆ كردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی چه‌كدارانی كورد
شاخه‌وان عه‌بدوڵا: كورد له‌ كه‌ركوك په‌راوێزخراوه‌و ده‌بێت پێشمه‌رگه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌و ناوچانه‌ی بۆشایی ئه‌منیان تێدایه‌
شەڕ و پێکدادان لە یەمەن پێ دەنێتە قۆناغێکی سەختەوە؛ فڕۆکەخانەی عەدەن کرایە ئامانج و تەعز لەبەردەم کارەساتی مرۆییدایە
گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا گەیشتنە لووتکە؛ مەرجی قورس، گەمارۆی دەریایی و پلان بۆ هێرشێکی نوێ
حکوومەتی عێراق باجی گومرگی سەر سیستەمی وزەی خۆری هەڵگرت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×