تینوێتی بۆ جوانی، ڕاکردن لە خۆ، یان لەخۆباییبوونی مرۆڤ؟

دێرین جەمال
  2026-05-18     231

لە ئێستادا مرۆڤایەتی لە سەردەمێکدا دەژی کە وێنە تێیدا سەروەرە و زۆرجار لە مرۆڤبوون گرنگترە، ئەمەش وای کردووە خانمان و پیاوان بە ڕێژەیەکی بەرفراوان پەنا ببەنە بەر گۆڕینی ڕوخسار و جەستەیان. بەڵام پرسیارە جەوھەرییەکە ئەوەیە: بۆچی زۆرێک لە ئێمە لە ئاوێنەدا دوژمنێک دەبینین نەک ناسنامەیەک؟ ئایا ئەمە تینوێتییە بۆ جوانی، یان جۆرێکە لە لەخۆباییبوونی سەردەم، کە تێیدا مرۆڤ دەیەوێت ببێتە خوداوەندی جوانی و دەستکاری نەخشەیەک بکات کە بە تەواوی بۆی کێشراوە؟
ھۆکارەکانی پەنابردن بۆ جوانکاری:
 ئەم دیاردەیە تەنھا ئارەزوویەکی ڕووکەش نییە، بەڵکو ڕەھەندی دەروونی قووڵی ھەیە، کاریگەری سۆشیاڵ میدیا و فلتەرەکان پێوەرێکی خەیاڵییان بۆ جوانی داناوە کە وای کردووە مرۆڤەکان ھەست بە کەمی بکەن. نەبوونی متمانە بە خۆ و ترس لە پیربوون، مرۆڤی خستۆتە ململانێیەکی بەردەوام و بێھوودە لەگەڵ سروشتی ژیاندا. 
لێرەدا لەخۆباییبوونی مرۆڤ دەردەکەوێت، کاتێک پێی وایە دەتوانێت بە پارە و نەشتەرگەری، خۆی لە یاساکانی تەمەن و سروشت بەرزتر بکاتەوە.
ڕوانگەی ئایینی ئیسلام:
ئیسلام وەک ئایینێکی ھاوسەنگ سەیری ئەم پرسە دەکات. خودای گەورە دەفەرموێت: (ڵقَدْ خَڵقْنَا الْإِنسَانَ فِی ڕَحْسَنِ تَقْوِیمٍ) واتە: بەڕاستی ئێمە مرۆڤمان لە جوانترین شێوە و ڕێکخستندا دروست کردووە، ئەم ئایەتە جەخت دەکاتەوە کە مرۆڤ خۆی لە بنەڕەتدا شاکارێکی خوداییە. ھەر بۆیە زانایان تەنھا ئەو جوانکارییانە بە دروست دەزانن کە بۆ چارەسەری عەیبێکی زگماکی یان شوێنەواری ڕووداو بێت، بەڵام گۆڕینی دروستکراوی خودا لەپێناو کێبڕکێی مۆدێلەکان و تێرکردنی غەریزەی خۆدەرخستن، بە کارێکی ناپەسند و جۆرێک لە ناڕازیبوون بە بەخششی خودایی دادەنرێت.
سنوورە یاساییەکان و ڕێکارە پێویستەکان:
 لە ڕووی یاساییەوە، پێویستە دەسەڵاتەکان سنوورێکی توند بۆ ئەم کارەساتە دابنێن. دەبێت یاسا ڕێگری بکات لە ئەنجامدانی نەشتەرگەری بۆ کەسانی خوار تەمەنی یاسایی مەگەر بۆ پێویستییەکی پزیشکی بێت. ھەروەھا پێویستە یاسایەک ھەبێت بۆ چاودێریکردنی ڕیکلامە بێسەروبەرەکانی سۆشیاڵ میدیا کە گەنجان فریو دەدەن. دەبێت پزیشک و سەنتەرەکان لە ڕووی یاساییەوە بەرپرسیار بن لە ھەر شێواندنێک یان ھاندانێکی بێ پاساو بۆ نەشتەرگەری، و مۆڵەتەکانیان تەنھا بۆ حاڵەتە پێویستەکان بێت نەک بازرگانی بە جەستەی مرۆڤەوە.
مەترسییە توندەکان و ھەڕەشەی گیانلەدەستدان:
 مەترسییەکانی جوانکاری تەنھا لە شێواندنی دەمار و ھەوکردندا ناوەستن، بەڵکو زۆرجار دەگەنە ئاستی کارەساتی گیانی. ھەڵە لە بێھۆشکردن، جەڵتەی چەوری لە کاتی تێکردنی فیلەر یان چەوری، و ھەستیاری توند بە دەرمانەکان، بوونەتە ھۆی ئەوەی چەندین گەنج لەپێناو گۆڕینی شێوەیەکدا گیانی خۆیان لەدەست بدەن. ئەمە باجێکی زۆر قورسە کە مرۆڤ بۆ وەھمێکی کاتیی و تێرکردنی غروری خۆی دەیدات.
مەترسییە کۆمەڵایەتییەکان:
ئێستا دیاردەی وەک یەک بوونی شێوەکان تایبەتمەندی مرۆڤی کوشتووە و زۆربەمان خەریکە دەبنە کۆپییەکی یەکتر. مەترسییە گەورەکە ئەوەیە کە گەنجان بۆ پەیداکردنی تێچووی ئەم کارانە، پەنا دەبەنە بەر کاری نەشیاو و نایاسایی، ئەمەش نیشانەی تێکچوونی بەھاکانە کە مرۆڤ ئامادەیە ڕەوشتی خۆی بخاتە مەترسییەوە تەنھا بۆ ئەوەی لە مۆدێلێکی ناو شاشە بچێت.
ھۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگە:
پێویستە مرۆڤەکان فێر ببن ئاشت ببنەوە لەگەڵ ئاوێنەدا و تێبگەن جوانی ڕاستەقینە لە ناخ و ڕەوشت دایە. دەبێت بزانرێت کە ئەوەی لە سۆشیاڵ میدیا دەبینرێت تەنھا وێنەیەکی دەستکاریکراوە. جوانی لە جیاوازییەکاندایە نەک لە لێکچوونەکان، ھەر چرچولۆچییەکی دەموچاو چیرۆکێکی تەمەنە ، شێواندنی ئەم نیشانانە، شێواندنی مێژووی ژیانی خۆمانە.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
قاسم ئەعرەجی: کشانەوەی هاوپەیمانان لە عێراق، سیستمی بەرگریی ئاسمانیی هەرێمی کوردستانیش دەگرێتەوە
مەزڵوم عەبدی: ڕێککەوتنی دیمەشق تەسلیمبوون نەبوو، بەڵکو قۆناغێکی نوێی خەباتە لەناو دەوڵەتدا
دوای چۆڵکردنی ۱۸ کەمپ لەلایەن ۳ هەزار و ۸۰۰ گەریلا، پاسەوانی سنوور و پێشمەرگە لە ناوچە سنوورییەکان جێگیر دەبن
لەشەشەمین ساڵیادی مەرگی فوئادە ڕەشدا، سۆڵیدارێتییەکەی فوئادە ڕەش‌و ڕێکخراوەکانی ئێستا
مەسعود پزیشکیان: سەرەخۆشی لە خەڵکی کوردستان دەکەم
وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئیسرائیل: به‌داخه‌وه‌ كورد هێشتا خاوه‌نی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ نییه‌، خوازیاری به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانمانین
بوومەلەرزەی سیاسی لەئەڵمانیا: سەرکەوتنی مێژوویی AfD لەویلایەتی ساکسۆنی-ئانهاڵت
تولای حاتەم ئۆغوللاری و تونجەر باقرخان وەک هاوسەرۆکانی دەم پارتی هەڵبژێردرانەوە
دوو موڵکی موجتەبا خامنەیی بە 36 ملیۆن پاوەند دەفرۆشرێن
خوێندنەوەیەکی ڕەخنەیی بۆ کتێبی "ساڵانی لەبیرکراوی ناسیۆنالیزمی کورد لەئێران"
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×