​١ی حوزەیران، چاندنی زەردەخەنە و پاراستنی پەپوولەکانی نیشتمان

دێرین جەمال
  2026-05-31     117

​لە کاتێکدا تیشکی خۆری یەکی حوزەیران بەسەر پەڕەی دارەکاندا دەخزێت و زەوی بە دەنگی پێکەنینی بێتاوانی منداڵان بەخەبەر دێت، وەک ئەوە وایە سروشت خۆی چیرۆکی پاکترین بەشی مرۆڤایەتیمان بۆ بگێڕێتەوە، چیرۆکێک کە پاڵەوانەکانی پەپوولە چاوگەشەکانی نیشتمانن و دێڕەکانی بە خەون و ھیوای گەورە ڕازاونەتەوە. ئەم یادە تەنھا ڕۆژێک نییە لە ڕۆژژمێردا، بەڵکو دەستپێکی بەسەرھاتێکی قووڵە کە تێیدا مافەکانی منداڵ وەک پیرۆزترین بنەمای مرۆیی خۆیان دەنوێنن.
​ئەمە تەنھا دروشمێک نییە، لەسەر ئاستی جیھانی، کاتێک نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٨٩دا  پەیماننامەی نێودەوڵەتیی مافەکانی منداڵی پەسەند کرد، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە یاسایەکی فەرمی پابەند کرد کە پارێزگاری لە ژیان، ناسنامە و تەندروستی، و پەروەردەی ھەر منداڵێک بکات بەبێ ھیچ جیاکارییەک. ئەم یاسا جیھانییە ھاتووە تا ببێتە قەڵغانێک دژی چەوسانەوە و دڵنیایی بدات کە ھەر منداڵێک مافی ھەیە لە ژینگەیەکی ئارامدا گەورە بێت.
​بەڵام کاتێک تەماشای واقیعی ئەمڕۆی سەر شەقام و بازاڕەکانی نیشتمان دەکەین، برینێکی قووڵ دەبینین کە یاسا و ویژدانی مرۆڤایەتی دەھەژێنێت. لەم ڕۆژگارەدا، لەبری ئەوەی منداڵان لەناو پۆلەکانی خوێندندا بن، دەبینین پێست و جەستەی ناسکیان لەژێر کڕێوەی زستان و گەرمای ھاویندا دەسووتێت، لەناوبازاڕەکاندا کاری تاقەتپڕوکێنیان پێدەکرێت و لەسەر شۆستەکان کلێنس دەفرۆشن. ئەم تەمەنە، تەمەنی کار و گوزەران و پەیداکردنی بژێوی نییە! ئەم منداڵە بێپەنایانە نەک ھەر لە مافی سەرەتایی ژیانیان بێبەش دەکرێن، بەڵکو لەسەر شەقامەکان ڕووبەڕووی مەترسی گەورەی کەسانی دەرووننەخۆش دەبنەوە، کە بە شێوازی جۆراوجۆر ھێرش دەکەنە سەر جەستە، دەروون، و کەرامەتیان، و پاشەڕۆژ و ژیانیان دەخەنە ناو تەمومژی ترس و سەرگەردانییەوە.
​ژینگەی پەروەردەیی ئێستاشمان، لەم نادادپەروەرییە بێبەش نییە، ئەمڕۆ جیاکارییەکی قووڵ لە نێوان منداڵاندا دەبینرێت، منداڵی خێزانە ھەژار و کەمدەرامەتەکان لە قوتابخانە حوکمییە کەمئامادەکراوەکاندا دەخوێنن، لە کاتێکدا منداڵانی خێزانە خواپێداوەکان لە قوتابخانە ئەھلییە مۆدێرنەکاندا باشترین ھۆکاری فێربوونیان بۆ دابین دەکرێت. ئەم جیاکارییە چینایەتییە لە گۆڕەپانی زانستدا، یەکەمین زەبرە لە بنەمای یەکسانی و دادی کۆمەڵایەتی دەدات و ڕۆحی پاکی منداڵان بریندار دەکات.
​منداڵبوون واتە مافی خوێندنی یەکسان و گەشەکردن، و مافی یارییکردن بەبێ ئەوەی خەمی نانی سبەینێ پشتی ناسکیان بچەمێنێتەوە. کاتێک یاسا دەبێتە پاڵپشتی ڕاستەقینەی کەرامەتی ئەوان، ڕێگە خۆش دەکات بۆ بونیادنانی لایەنە ڕۆحی و فکرییەکەیان، لێرەشەوە چیرۆکەکەمان بەرەو جیھانێکی ئەفسووناوی تر ھەنگاو دەنێت کە ئەویش جیھانی ئەدەبیاتی منداڵانە.
​ئەدەبیاتی منداڵان ئەو پردە سحرییەیە کە واقیعی سارد و سڕی گەورەکان بە خەیاڵی فراوان و ڕەنگاڵەیی منداڵانەوە دەبەستێتەوە، ئەو زمانە ڕوون و پاراوەیە کە لە ڕێگەی چیرۆکی شیرین و ھۆنراوەی پڕ لە ئاواز و مۆسیقاوە، بەھاکانی خۆشەویستی، ھاوڕێیەتی، و خۆڕاگری لە دڵی مەلە بێتاوانەکاندا دەچێنێت. ئەدەبیات بۆ منداڵ تەنھا کات بەسەربردن نییە، بەڵکو ئاوەدانی ڕۆح و گەورەکردنی بیرکردنەوەیەتی. کاتێک منداڵێک بە دیار چیرۆکی ئاژەڵە ژیرەکانی دارستانەوە دادەنیشێت—کاتێک لە دڵسۆزیی باڵندەیەک، لە ھاوکاریی مێروولەیەک، یان لە ئازایەتیی شێرێکی دادپەروەر ڕادەمێنێت—فێری ڕێزگرتن لە دەوروبەر، فێری پێکەوەژیان، و فێری بنەماکانی مرۆڤایەتی دەبێت، چونکە ئەدەبیاتی ڕەسەن بەبێ بریندارکردنی ھەستی ناسکیان، وانەی ژیانیان پێ دەڵێتەوە.
​بۆیە لێرەوە، لەم ڕۆژە پڕ لە مانایەدا، ئەرکی سەرشانی ئێمەی گەورەساڵان، نووسەران، و پەروەردەکارانە کە نەھێڵین باخچەی ئەدەبیاتی منداڵان وشک بێت، بەڵکو پاڵپشت بە یاسا مرۆییەکان و بە دەق و بەرھەمی نوێ و بەپێز ئاودێری بکەین تا منداڵی ئێمە لەبری ھاوڕێیەتی شاشە ساردەکان، باوەش بە پەرتووکەکاندا بکات و خەیاڵی بپڕژێتە ناو داھاتوویەکی ڕووناکتر.
​با پێکەوە کۆتایی بەم بەسەرھاتە بھێنین بە بەڵێنێک، بەڵێنی ئەوەی کە جێبەجێکردنی بەندەکانی یاسای مافەکانی منداڵ، نەھێشتنی دیاردەی کارپێکردنیان، دابینکردنی خوێندنی یەکسان، و گەڕاندنەوەی خەندەی سەر لێوی ئەوان بکەینە ئامانجی یەکەمی ژیانمان. با پارێزەری ڕاستەقینەی مافە ڕەواکانیان بین، و ژینگەیەکی وایان بۆ فەراھم بکەین کە تێیدا وەک نەمامێکی بەھێز گەورە بن و لە ئایندی ئەم نیشتمانەدا ببنە داھێنەرێکی پتەو کە سێبەری ئاشتی و ئاوەدانی بەسەر ھەموواندا بکێشێت.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
عەلی زەیدی لەسەر هێرشەکانی سەر هەولێر هاتەدەنگ و هەڕەشە دەکات
قەیرانی دادوەری لە هەرێمی کوردستان؛ کێشەی دەستوەردانی حزبی و دابەشکردنی پۆستەکان گەیشتووەتە لوتکە
سوپای پاسداران هەڕەشەی توند لە کوەیت دەکات
تاران دەرگای گفتوگۆ دادەخات؛ ململانێی سەربازیی ئەمریکا و ئێران بە ئاڕاستەی نادیاردا دەڕوات
هاوسەرۆکی پژاک: گۆڕانکارییەکانی ناتۆ هەڵوێستی تورکیای بەرامبەر ئێران گۆڕیوە و ناوچەکە بەرەو جەنگێکی گەورە دەچێت
ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری عێراق: ده‌ست به‌سه‌ر 25 ملیار دیناری دیكه‌ی عێراقی، 200 هەزار دۆلار و بڕێك زێڕدا گیرا
باڵیۆزخانەی ئەمریكا: دروستبونی كێشه‌ بۆ گه‌شتكردن و داخستنی ئاسمانی عێراق چاوه‌ڕوانكراوه‌
وه‌زاره‌تی كاره‌با: به‌هۆی گرفتێكی ئه‌منییه‌وه‌ له‌ كێڵگه‌ی كۆرمۆر به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با كه‌مبوه‌وه‌
نه‌وت و كانزاكانی هه‌ولێر رێكاری نوێی بۆ دابه‌شكردنی غاز راگه‌یاند
شاندی ئیمرالیی ده‌م پارتی دوای كۆبونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ وه‌فدی ئاكه‌په‌و مه‌هه‌په‌: ده‌مانه‌وێت چاومان به‌ ئۆجــه‌لان بكه‌وێت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×