سی ئێن ئێن ڕەشنووسی دەقی ڕێککەوتنەکە بڵاودەکاتەوە کە لەلایەن ئەمریکا و ئێرانەوە واژۆ کراوە

ئاوێنە: مەرجەکانی ئاگربەستی نێوان ئەمریکا و ئێران و کردنەوەی گەرووی هورمز و ئیمتیازاتی ئابووری بە تاران و دڵنیاکردنەوەی لەلایەن ئەوەوە کە چەکی ئەتۆمی بەدەست ناهێنێت، لە ڕەشنووسی دەقی ڕێککەوتنەکەدا هاتووە، کە سی ئێن ئێن بڵاویکردوەتەوە.

تا ئێستا یاداشتنامه ی لێکتێگه یشتنی 14 خاڵی بەفەرمی بڵاونەکراوەتەوە، به ڵام سی ئێن ئێن ئاماژە بەوە دەکات کە کۆپییەکی دەقەکەی لەبەرپرسێکی ئەمریکی وهەرگرتووه. دیپلۆماتکارێک کە لەلوتکەی گروپی حەوت لە فەرەنسا لە دەقەکە ئاگادار بوو، ناوەڕۆکەکەی پشتڕاستکردوەتەوە، هەروەها دوو سەرچاوەی دیپلۆماسی دیکە کە زانیارییان لەسەر دانوستانەکان هەبووە بەهەمانشیوە.

هەمان سەرچاوە بە سی ئێن ئێنی ڕاگەیاندووە، دەقەکە ڕەنگدانەوەی ئەو ڕێککەوتنەیە کە ڕۆژی یەکشەممە لەلایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، جەی دی ڤانس جێگری سەرۆکی ئەمریکا و محەمەد باقر غالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێرانەوە بەشێوەی ئەلیکترۆنی واژۆ کراوە. بەڵام تا ئێستا ڕوون نییە کە ئایا ڕەشنووسەکە بە وردی ڕەنگدانەوەی دەقی کۆتاییە کە پێشبینی دەکرێت ڕۆژی هەینی لە سویسرا بە شێوەیەکی شەخسیی واژۆ بکرێت. لە هەمان کاتدا هێشتا وردەکارییە تەکنیکییەکان یەکلایی نەکراونەتەوە.

ڕەشنووسی ڕێککەوتنی ئەمریکا و ئێران

1- کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا لەگەڵ هاوپەیمانەکانیان بە واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن ڕادەگەیەنن کە دەستبەجێ و بەشیوەی هەمیشەیی دوژمنکارییەکان لە هەموو بەرەکان بە لوبنانیشەوە ڕادەگرن و بەڵێن دەدەن کە لەمەودوا ڕێوشوێنی دوژمنکارانە دژ بە یەکتر ناگرنەبەرو خۆیان لەهەڕەشە یان بەکارهێنانی هێز بەدوور دەگرن. 

2- کۆماری ئیسلامیی ئێران و ئەمریکا پابەندن بە ڕێزگرتن لە سەروەری و یەکپارچەیی خاکی هەر لایەک و دوورکەوتنەوە لە دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی لایەنی بەرامبەر.

3- کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا پابەندن بە دانوستان و گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی لە ماوەی 60 ڕۆژدا کە ڕەنگە بە ڕەزامەندی هەردوولا درێژ بکرێتەوە.

4. دەستبەجێ لەگەڵ واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گەمارۆی دەریایی هەڵدەگرێت و ڕێگری لە هەر ئاستەنگێک لە بەردەم کۆماری ئیسلامی ئێران دەکات و لە ماوەی ٣٠ ڕۆژدا هاتوچۆی تەواو دەگەڕێنێتەوە. هاتوچۆی کەشتیەکان بەراورد دەکرێت بە ئاستی پێش جەنگ. هەروەها ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پابەندە بەکشانەوەی هێزەکانی لە ناوچەکانی دەوروبەر لە ماوەی ٣٠ ڕۆژدا لە دوای گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی.

5. کۆماری ئیسلامیی ئێران لەگەڵ واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنە، بە لەبەرچاوگرتنی پێویستی لابردنی ئاستەنگە تەکنیکییەکان و بێلایەنکردنی مین لەلایەن ئێرانەوە، دەستبەجێ ڕێوشوێنی دەستبەجێ دەگرێتەبەر بۆ دڵنیابوون لەوەی کە هاتووچۆی کەشتییە بازرگانییەکان لە کەنداوی فارسەوە بۆ دەریای عومان و بەپێچەوانەشەوە بۆ ئاستی پێش جەنگ بگەڕێتەوە بۆ ئاستی پێش جەنگ.

6- ئەمریکا بە هاوکاری لەگەڵ هاوبەشە ناوچەییەکانی، پابەندە بە داڕشتنی پلانێکی هەمەلایەنە، کە هەردووکیان لەسەری ڕێککەوتوون، بۆ ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی ئابووری کۆماری ئیسلامی ئێران، کە لانیکەم 300 ملیار دۆلاری دارایی دەستەبەر بکات. میکانیزمی جێبەجێکردنی ئەم پلانە، وەک بەشێک لە ڕێککەوتنی کۆتایی، لە ماوەی ٦٠ ڕۆژدا دیاری دەکرێت.

7- ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پابەندە بە کۆتایی هێنان بەهەموو جۆرە سزاکانی ئێستا کە لە دژی کۆماری ئیسلامی ئێران دانراون، لەوانە بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەستەی بەڕێوەبەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی (ئاژانس) و هەموو سزا تاکلایەنەکانی ئەمریکا، سەرەتایی و لاوەکی.

8. کۆماری ئیسلامی ئێران دووپاتی دەکاتەوە کە هەرگیز چەکی ئەتۆمی دروست ناکات. کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە ئایندەی مادەی ئەتۆمی پیتێنراو و هەروەها هەموو پرسەکانی دیکەی پێوەندیدار بە ئەتۆمی کە هەردوولا ڕێککەوتوون، لەوانەش پێداویستییە ئەتۆمییەکانی ئێران، لە ڕێککەوتنی کۆتاییدا بە شێوەیەکی گونجاو چارەسەر بکرێن و ئەمەش بڕگەکانی ئەم مادەیە پشتڕاست دەکاتەوە.

9- کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا کۆکن لەسەر ئەوەی، تا ڕێککەوتنی کۆتایی، دۆخی ئێستا دەپارێزن: ئێران بەرنامە ئەتۆمییەکەی وەک خۆی دەپارێزێت و ئەمریکاش سزای نوێ بەسەر ئێراندا ناسەپێنێت و هێزەکانی لە ناوچەکە بەهێزتر ناکات.

10- ئەمریکا بەڵێن دەدات کە دەستبەجێ لەگەڵ واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنە و تا بەرواری هەڵگرتنی سزاکان، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا لێخۆشبوون بۆ هەناردەکردنی نەوتی خاو و پترۆکیمیایی و وەرگیراوەکانی ئێران و هەروەها بۆ هەموو خزمەتگوزارییە پەیوەندیدارەکان، لەوانەش بانکی، بیمە و خزمەتگوزارییەکانی گواستنەوە، لێخۆشبوون دەربکات.

١١- ئەمریکا پابەندە بەوەی کە لە ژێر ڕۆشنایی پێشکەوتنی دانوستانەکان بەرەو ڕێککەوتنی کۆتایی، پارە و سەروەت و سامانی بلۆککراو یان سنووردارکراوی کۆماری ئیسلامی ئێران ئازاد بکرێن و بە تەواوی بخرێنە بەردەست. ئەم جۆرە پارانە، چ لە حیسابی ناوەندیدا بێت یان بگوازرێنەوە، بۆ هەر حسابێکی کۆتایی بە سوودمەندێک کە بانکی ناوەندی کۆماری ئیسلامی ئێران دیاریی کردووە، بە تەواوی بەردەست دەبن بۆ بەکارهێنان. ئەمریکا پابەندە بە دەرکردنی هەموو مۆڵەت و ڕەزامەندییە پێویستەکان بۆ ئەم مەبەستە.

12. کۆماری ئیسلامیی ئێران و ئەمریکا لەسەر ئەوە کۆکن کە میکانیزمێکی جێبەجێکردن بۆ سەرپەرشتیکردنی جێبەجێکردنی سەرکەوتوو و پابەندبوونی داهاتوو بە ڕێککەوتنی کۆتایی دادەمەزرێت.

١٣- پاش واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنە و دوای ئەوەی دڵنیایی سەبارەت بە دەستپێکردنی جێبەجێکردنی مادەکانی ٤، ٥، ١٠ و ١١ و هەروەها بەردەوامی جێبەجێکردنی ئەو ڕێوشوێنانە، کۆماری ئیسلامی ئێران و ئەمریکا بە تەنیا لە پێوەندی لەگەڵ ئەو مادانەی کە ماونەتەوە دەچنە دانوستان لەسەر ڕێککەوتنی کۆتایی.

14- ڕێککەوتنی کۆتایی لە ڕێگەی بڕیارنامەیەکی پابەندکەری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەسەند دەکرێت.