ترەمپ: ئێران لە دۆخێکی دژواردا پەیوەندی بە ئەمریکاوە کرد، پارەیان نادەینێ ، تەنانەت 10 سەنتیش
  2026-06-19     

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە ڕێگەی هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، باسی لە دۆخی ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێران کرد و ئاماژەی بەوە دا کە تاران لە دۆخێکی دارایی و سەربازیی دژواردایە. بە گوتەی ترەمپ، کاتێک ئێران پەیوەندی بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە کردووە، لە دۆخی بێهیواییدا بووە و لە ئێستاشدا هیچ جۆرە پاڵپشتییەکی دارایی لەلایەن واشنتنەوە پێشکەش بەو وڵاتە ناکرێت.

ئاوێنە: سەرۆکی ئەمریکا ڕوونیکردەوە کە شەڕ و گرژییەکان بوونەتە هۆی لاوازبوونی تواناکانی تاران، بە شێوەیەک کە لە ئێستادا پێگەی هێزە جیاوازەکانی ئەو وڵاتە زیانی بەرکەوتووە، لەوانە:

- هێزی ئاسمانی و دەریایی.

- سیستەمەکانی دژە فڕۆکە و ڕادارەکان.

ترەمپ لە هەمان کاتدا ڕەخنەی توندی ئاڕاستەی پارتی دیموکراتی نەیاری کرد کە پێیان وایە دۆخی ئێران لە چەند مانگی ڕابردوو باشتر بووە، و ئەو جۆرە تێڕوانینانەی بە دوور لە ڕاستی و "گەمژەیی" وەسف کرد. کات بۆ مانەوەی دۆخی ئێستا بە ٦٠ ڕۆژ دیاری کرد و جەختی کردەوە کە ئێران تەنانەت بڕە پارەیەکی کەمیش (١٠ سەنت) لە ئەمریکا وەرناگرێت.

ڕەتکردنەوەی هاوکارییە داراییەکان و پاراستنی ئاسایشی دەریایی

لە لایەکی دیکەوە، سەرۆکی ئەمریکا ئەو دەنگۆیانەی بە توندی ڕەتکردەوە کە باس لە تەرخانکردنی بڕی ٣٠٠ ملیار دۆلار بۆ ئێران دەکەن لەلایەن واشنتنەوە، و ئەو هەواڵانەی بە "ساختە" ناوبرد. ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە ئامانجی سەرەکی واشنتن لەم قۆناغەدا بریتییە لە:

١. بەدیهێنانی سەرکەوتنی سیاسی و سەربازی.

٢. دابەزاندنی نرخەکانی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا.

سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکی میدیاییدا لەگەڵ سەکۆی "ئاکسیۆس" ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی توانیویەتی لە ڕووی سەربازییەوە سەرکەوتن بەسەر ئێراندا بەدەستبهێنێت. ئەو ئاماژەی بەوە کرد کە یاداشتی لێکتێگەیشتنی داهاتوو لەوانەیە هاوشێوەی "تەسلیمبوونێکی بێمەرج" بێت لەلایەن تارانەوە.

ترەمپ سەبارەت بە مەترسییەکانی بەردەوامی شەڕ ڕایگەیاند:

"بەردەوامبوونی ململانێ سەربازییەکان بە واتای داخرانی ئۆتۆماتیکی گەرووی هورمز دەهات، کە ئەمەش دەکرا ئابووری جیهانی تووشی پاشەکشە و داڕمان بکات. سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا، نیشانەی ڕوونی هێز و توانای سەربازیی ئەمریکا بوو."

پاشخانی دانوستانەکان و ئابووری ئەمریکا

ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە بڕیارە دانوستانە فەرمییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران لە وڵاتی سویسرا بەڕێوەبچن، ئەمەش دوای ئەوەی هەردوو سەرۆکی ئەمریکا و ئێران بە شێوازی ئەلیکترۆنی ڕێککەوتننامەکەیان واژۆ کردووە.

لە ڕەهەندێکی ناوخۆییشەوە، ترەمپ وەڵامی ئەو کەسانەی دایەوە کە ڕەخنە لە شێوازی بەڕێوەبردنی ڕێککەوتنەکە دەگرن و پێیان وایە ئەم هەنگاوە لە بەرژەوەندی ئێراندایە. ئەو ئاماژەی بە بەرزبوونەوەی پێوەرەکانی بازاڕی بۆرسەی ئەمریکا و دابەزینی نرخی نەوت کرد وەک بەڵگەیەک بۆ سەرکەوتنی سیاسەتەکانی، و ڕەخنەگرانی بە کەسانی "خراپ، ئیرەییپێکەر یان گەمژە" ناوبرد کە نایانەوێت دان بە سەرکەوتنەکاندا بنێن.

زۆرترین بینراو
دوای پێدانی ٥٥ هەزار دۆلار بۆ گەیشتن بە ئەورووپا؛ خێزانێکی سلێمانی لە دەریادا تووشی کارەسات بوون و سێ منداڵیان لەدەستدا
بڕیاری دادگای تاوانەکانی سلێمانی: ​لاهور شێخ جەنگی 5 ساڵ‌و ​پۆڵاد شێخ جەنگی 3 ساڵ‌و ​ڕێبوار حامی حاجی غالی 2 ساڵ زیندانیکردن
بانكی ناوه‌ندیی عێراق بڕی پێدانی دۆلاری بۆ گه‌شتیاران به‌ نرخی ره‌سمی دیاریكرد
پارتی به‌ڕه‌سمی کاندیدەکانی بۆ پۆستی جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری ئاوەدانکردنەوەی عێراق راگەیاند
لاهور شێخ جه‌نگی: سه‌ربه‌رزم و ملكه‌چی هیچ ئیراده‌یه‌ك نه‌بوم
نه‌تانیاهو: ته‌له‌فۆنێكی زۆر توندم له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌د شه‌رع ئه‌نجامداو كۆمه‌ڵكوژیی دروزه‌كان راگیرا
بەسێ هۆزات: ئەگەر پێوەری یاسای لێبوردن تەقەنەکردن بێت، دەبێت ئۆجەلان یەکەم کەس بێت ئازاد بکرێت
عولەما کوردەکان و قوتابی و موریدە ئیندۆنیسییەکانیان
سی ئێن ئێن: پێنتاگۆن تاوتوێی بەکارهێنانی "دایکی بۆمبەکان" دەکات بۆ لێدانی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران
کۆتایی بە سیمکارتی بێسەرەوبەرە دێت؛ مەرجی نوێ بۆ کڕین و تۆمارکردنی سیمکارت لە عێراق دادەنرێت
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×