ترەمپ بەردەوام بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئێران سازشی کردووە. ئێران بەردەوام ڕەتیان دەکاتەوە.
ئاوێنە: CNN لە راپۆرتێکدا بڵاویکردەوە، لەو کاتەوەی هەفتەی ڕابردوو یاداشتێکی لێکتێگەیشتن بڵاوکرایەوە کە وا دەرکەوت بە توندی مەیلی بەلای ئێراندا هەیە، ئیدارەی ترەمپ بەردەوام بانگەشەی ئەوە دەکات کە تاران ڕازی بووە بە سازشی گەورەی دیکە لە دانوستانە بەردەوامەکاندا.
کێشەکە ئەوەیە کە هیچ کامیان لە یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەدا (MOU) دەرنەکەوتوون - و ئێرانیش بەردەوام ڕەتیان دەکاتەوە.
وە بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کێشە سەلمێندراوانەی متمانە کە خودی ئیدارەی ترەمپ هەیەتی، بە هیچ شێوەیەک ڕوون نییە متمانە بە کێ بکرێت.
پشکنینە ئەتۆمییەکان
گەورەترین نموونە سەرلەبەیانی ڕۆژی سێشەممە بوو، کاتێک دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بانگەشەیەکی گەورەی کرد کە گوایە ئێران پێشتر ڕازی بووە بە پشکنینی ئەتۆمی گەورە بۆ هەتا هەتایە.
ئەو لە پێگەی (Truth Social) نووسیویەتی: "... ئێران بە تەواوی و بەتەواوەتی ڕازی بووە بە بەرزترین ئاستی پشکنینی ئەتۆمی بۆ ماوەیەکی درێژ لە داهاتوودا (بۆ نەبڕاوە!!!)، ئەمە دڵنیایی دەدات لە 'دەستپاکی ئەتۆمی'. ئەگەر ئەوان بەمە ڕازی نەبوونایە، هیچ دانوستانێکی تر نەدەبوو!"
بە هەمان شێوە، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆک لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕۆژی دووشەممە لە سویسرا ئاماژەی بە "وێستگەیەکی گرنگ" کرد. ئەو وتی ئێران ڕازی بووە ڕێگە بە پشکنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی (IAEA) بدات.
بەڵام ئێران ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردووەتەوە کە هیچ جووڵەیەکی بەرچاو لەو بەرەیەدا هەبووبێت.
لەبری ئەوە وتی کە کارەکانی لەگەڵ ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی، کە ئاژانسی چاودێری ئەتۆمی نەتەوە یەکگرتووەکانە، "لەژێر ڕێکارەکانی ئێستادا" بەردەوام دەبێت.
ئیسماعیل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، ئێران ڕازی نەبووە ڕێگە بە پشکنەران بدات پشکنین بۆ دامەزراوە ئەتۆمییە زیانپێکەوتووەکانی بکەن و "هیچ پابەندبوونێکی نوێی" نەکردووە.
لە ڕاستیدا، سەرەڕای بانگەشەکەی ڤانس بۆ پێشکەوتنێکی گەورە، ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی پێشتر دەستڕاگەیشتنێکی سنوورداری بە ئێران هەیە. بۆیە تەنها ڕێگەپێدان بۆ چوونە ژوورەوە، لە خۆیدا هەنگاوێکی گەورە نییە بۆ پێشەوە.
پشکنینە فراوانەکانیش بەشێکی سەرەکی بوون لە ڕێککەوتننامەکەی ئیدارەی ئۆباما لەگەڵ ئێران کە ترەمپ لێی کشایەوە.
بەڵام پاشنیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە ترەمپ لە کاتی ڕۆیشتنی بۆ مەراسیمێک لە پێنسیلڤانیا پاشگەز نەبووەوە. سەبارەت بە ئێرانییەکان بە ڕۆژنامەنووسانی وت: "ئەوان هەڵەن، ئەوان هەڵەن. ئێمە جێگیرمان کردووە: ١٠٠٪ پشکنین. وە ئەگەر ئەوان ڕاست بوونایە، هەر ئێستا کۆبوونەوەکانم هەڵدەوەشاندەوە."
بەکارهێنانی سەروەت و سامانە سڕکراوەکان بۆ کاڵاکانی ئەمریکا
هەروەها ئەم هەفتەیە ئیدارەی ترەمپ بانگەشەی ئەوەی کردووە کە ئەو چەندین ملیار دۆلارەی سەروەت و سامانی ئێران کە وەک بەشێک لە ڕێککەوتنی ئاشتی سڕکردنیان لەسەر لادەدرێت، بۆ بەرهەمە ئەمریکییەکان بەکاردەهێنرێت.
ئەم بانگەشەیەی لە کاتێکدا کردووە کە هەوڵدەدات بەرەنگاری ئەو ڕەخنانە ببێتەوە کە گوایە ئێران دەتوانێت ئەو پارەیە، لەگەڵ لانی کەم ٣٠٠ ملیار دۆلار لە سندووقەکانی ئاوەدانکردنەوە لەلایەن وڵاتانی کەنداوەوە، بۆ دووبارە بونیادنانەوەی سوپاکەی یان دابینکردنی پارە بۆ تیرۆر بەکاربهێنێت. تەنانەت زۆرێک لە کۆنەپارێزەکانیش سکاڵایان لە سازشە داراییە بەرفراوانەکان بۆ ئێران لە ڕێککەوتنەکەدا کردووە.
ڤانس ڕۆژی دووشەممە ڕایگەیاند کە جارید کوشنەر، گەورە دانوستانکار، پلانێکی داڕشتووە کە بەپێی ئەو پلانە خەرجکردنی پارەکە لەلایەن ئەمریکا و قەتەرەوە پەسەند دەکرێت. ئەو وتی "دواتر پارەکە لە ڕاستیدا دەڕوات بۆ کڕینی سۆیای ئەمریکی، گەنمەشامی ئەمریکی و گەنمی ئەمریکی بۆ سوودی گەلی ئێران."
ڤانس وتی: "ئەگەر سەروەت و سامانی ئێران هەرگیز سڕکردنەکەی لەسەر لاببرێت، ئەوا جوتیارانی ئەمریکی دەوڵەمەندتر دەکەن و یارمەتی خۆراکدانی گەلی ئێران دەدەن."
جێگری سەرۆک جەی دی ڤانس قسە بۆ ڕاگەیاندنەکان دەکات پێش ئەوەی سواری فڕۆکەی دەستەی دووەمی هێزی ئاسمانی (Air Force Two) ببێت، لە بنکەی سەربازی ئاسمانی ئیمێن لە ئیمێنی سویسرا، ڕۆژی دووشەممە.
مایکل واڵتز باڵیۆزی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان دواتر ڕۆژی دووشەممە لە کەناڵی فۆکس نیوز ڕایگەیاند کە "ئەوان بەروبوومی ئەمریکی دەکڕن."
ترەمپ سەرلەبەیانی ڕۆژی سێشەممە لە پۆستەکەیدا لە سۆشیال میدیا ئاماژەی بەوەدا کە پارەکە "لەژێر کۆنترۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا دەبێت، و بەکاردەهێنرێت بۆ کڕینی خۆراک و پێداویستییە پزیشکییەکان، بە تایبەتی لە ئەمریکاوە."
بەڵام کاتێک لۆرا ئینگرامی پێشکەشکاری فۆکس فشاری خستە سەر واڵتز لەسەر ئەوەی کە ڕێککەوتنەکە تا چەند پتەوە، واڵتز ئاماژەی بەوەدا کە هێشتا کاری لەسەر دەکرێت. ئەو وتی کە "چۆن کۆنترۆڵی" پارەکە دەکەین "لە ئێستادا کە قسە دەکەین دانوستانی لەسەر دەکرێت."
هەروەها عەلی بەحرەینی باڵیۆزی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان ڕۆژی سێشەممە ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردەوە.
بەحرەینی وتی: "ئێران تاکە وڵاتە کە بڕیار دەدات چی لە سەروەت و سامانەکەی بکات." هەروەها وتی، "هەر بانگەشەیەک لەو بارەیەوە ڕەتدەکەمەوە کە ئایا ڕۆڵێک بۆ هیچ وڵاتێکی دیکە هەبێت بۆ ئەوەی کاریگەری لەسەر ئەو بڕیارانە یان لەسەر ئەو پرۆسەیە هەبێت."
گەرووی هورمزی بێ باج (بێ بەرامبەر)
یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە دەڵێت کە ڕێگە بە کەشتییەکان دەدرێت بە گەرووی هورمزدا تێپەڕن، کە ئێران بە داخستنی باڵادەستییەکی گەورەی بەدەستهێناوە، "بەبێ بەرامبەر، تەنها بۆ ماوەی ٦٠ ڕۆژ."
ئەوەی دوای ئەوە ڕوودەدات، هەردوو لا ناتوانن لەسەری ڕێکبکەون.
ترەمپ هەفتەی ڕابردوو لە لوتکەی G7 لە فەرەنسا ڕایگەیاند کە گەرووەکە لە دوای ٦٠ ڕۆژەکەشەوە "بێ باج" دەبێت.
ترەمپ سێشەممەی ڕابردوو وتی: "کەسێک وتی، ئۆهـ، بێ باجە بۆ - نەخێر، نەخێر، بێ باجە، تەواو. کاتێک بە یەکجاری دەکرێتەوە، بەبێ باج دەبێت."
ئەو ڕۆژی دووشەممە زیاتر وتی کە "ئێمە ڕێککەوتنێکمان هەیە کە تیایدا دەکرێتەوە، و بەبێ باجە. مشتومڕێکی کەممان لەسەر ئەوە هەبوو؛ بەبێ باجە."
پێشتر ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ دەیڤد سانگەر لە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز بەڵێنێکی هاوشێوەی دابوو و ڕایگەیاندبوو کە گەرووەکە "بە هەمیشەیی بێ باج دەبێت."
بەڵام ئێران ئەوەی نەگوتووە. لە ڕاستیدا پێداچوونەوەی بە پلانێکدا کردووە کە بەپێی ئەو پلانە بۆ خزمەتگوزارییە دیاریکراوەکان "رسومات" وەردەگرێت. وە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز سەرلەبەیانی ڕۆژی سێشەممە بڵاویکردەوە کە پێشتر ئەو پلانەی خستووەتە بواری جێبەجێکردنەوە.
تەنها ئەو ڕاستییەی کە یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە تەنها بۆ ماوەی ٦٠ ڕۆژ گەرووەکە بێ بەرامبەر دەکات، ئەوە دەردەخات کە ئەمە خاڵێکی ڕاستەقینەی ناکۆکییە.
وە دیارە هێشتا ناکۆکییەکە ئەوەندە جدییە - سەرەڕای دڵنیاییەکانی ترەمپ - کە ئەم کۆتایی هەفتەیە هەڕەشەی ئەوەی کردووە کە گەرووەکە "دەگرێتە دەست" و وا دەکات ئەمریکا پارە لە تێپەڕبوون وەربگرێت.
باوەڕ بە کێ بکەین؟
لە راپۆرتەکەی CNN ئاماژە بەوەکراوە، زۆرجار وەڵامی ئەو پرسیارە زۆر ئاسانە - بە تایبەتی لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ ڕژێمە دەسەڵاتخوازەکانی وەک ئێراندا.
بەڵام مەیلی ترەمپ بۆ کردنی بانگەشەی لەڕادەبەدەر و ناڕاست، بابەتەکە ئاڵۆزتر دەکات.
لە کۆتاییدا ئەمە سەرۆکێکە کە لە ماوەی زیاتر لە دوو مانگدا زیاتر لە سێ دەرزەن جار ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕێککەوتنی ئێران زۆر نزیکە. زیاتر لە دوو مانگ لەمەوبەر وتی ئێران پێشتر "ڕازی بووە بە هەموو شتێک" کە ئەو داوای دەکرد - لە کاتێکدا کە بە ڕوونی وا نەبوو.
بە هەمان شێوە، ترەمپ و ئیدارەکەی بانگەشەی ئەوەیان کرد کە هێرشەکانی ساڵی ڕابردوو بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، بەرنامە ئەتۆمییەکەیان "سڕیوەتەوە" و وێرانیان کردووە. ترەمپ تا ئەو ڕادەیە ڕۆیشت کە وتی هێرشەکان هەروەها "توانای ئەتۆمی داهاتووی ئێرانی" لەناوبردووە.
بەڵام سی ئێن ئێن و کەناڵەکانی دیکە بڵاویانکردەوە کە هەڵسەنگاندنە سەرەتاییەکانی هەواڵگری ئەمریکا پشتگیرییان لەم بانگەشانە نەکردووە. وە بێگومان، هەشت مانگ دواتر، ترەمپ دەستی بە شەڕێک کرد بە بیانووی، جارێکی تر، ئەو هەڕەشە ئەتۆمییە چاوەڕوانکراوەی کە گوایە ئێران دروستی کردبوو.
بە سادەیی: ئیدارەی ترەمپیش کێشەی گەورەی متمانەی هەیە.
وە ئەوەش بۆ مەرجە زانراوەکانی دانوستانەکانی ئێستا ڕاستە.
بۆ نموونە، پێش بڵاوکردنەوەی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە لە هەفتەی ڕابردوودا، پرسیار لە ترەمپ کرا کە ئایا یاداشتەکە "سندوقێکی ٣٠٠ ملیار دۆلاری کە لەلایەن هاوپەیمانانی کەنداوەوە پارەدار دەکرێت" لەخۆدەگرێت یان نا. ئەو وتی ئەوە "هەڵەیە." بەڵام بێگومان یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە سندوقێکی ئاوەدانکردنەوەی لەو شێوەیە لەخۆدەگرێت.
هەروەها ڤانس و ئیدارەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگەشەکانی میدیاکانی ئێرانیان سەبارەت بە یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە وەک "پڕوپاگەندە" ڕەتکردەوە. هەروەها وتەبێژێکی کۆشکی سپی ڕایگەیاند کە ڕەشنووسی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە کە هەفتەی ڕابردوو لەلایەن سی ئێن ئێنەوە بڵاوکرایەوە، "گوزارشت لە زمان و دەقی ڕاستەقینەی یاداشتەکە ناکات."
بەڵام زۆرێک لە بانگەشەکانی ئێران لە کۆتاییدا لە یاداشتی لێکتێگەیشتنە ڕاستەقینەکەدا ڕەنگیان دایەوە. وە بەڵگەنامەی کۆتایی هاوشێوەی ئەو ڕەشنووسە بوو کە سی ئێن ئێن بڵاویکردەوە، لەگەڵ هەندێک جیاوازی لە زمانەکەیدا.