پلاتفۆرمی ڕاگرتنی ژنکوژی ڕایگەیاند کە لەشەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا ١٥٠ ژن لەلایەن پیاوانەوە کوژراون. دیاری کرا کە ٦٤ لەو ژنانە لەلایەن مێردەکانیانەوە کوژراون.

ئاوێنە: پلاتفۆرمی ڕاگرتنی ژنکوژی ڕاگەیەندراوێکی سەبارەت بە کوشتن و مردنی گوماناوی ژنان بڵاوکردەوە کە لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵی ٢٠٢٦دا ڕوویانداوە. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکە، لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٦دا، ١٥٠ ژن کوژراون و ١٥١ حاڵەتی مردنی گوماناوی ژنانیش تۆمارکراوە.

جگە لەوەش دەرکەوت کە مردنی ١٢ ژن کە پێشتر وەک گوماناوی تۆمارکرابوون لە ڕاستیدا ژنکوژی بوون.

لەراگەیانەندراوەکەدا هاتووە ""ئەمڕۆ ژنان زۆرترین جار لەلایەن ئەو کەسانەوە دەکوژرێن کە 'نزیکترینن لێیان'." لە کۆی ١٥٠ ژن کە لە ساڵی ٢٠٢٦دا کوژراون، ٦٤ یان لە سەدا ٤٣ لە لایەن مێردەکانیانەوە کوژراون، ١٠ ژن لە لایەن هاوسەرە پێشووەکانیانەوە کوژراون، بە واتایەکی تر، ٩٥ لەژنە کوژراوەکان لەلایەن پیاوانەوە کوژراون کە هاوسەرگیریان لەگەڵدا کردووە، ژنان زۆربەی کات دەکوژرێن کە دەیانەوێت بڕیار لەسەر ژیانی خۆیان بدەن، کاتێک دەیانەوێت جیاببنەوە، کاتێک دەیانەوێت لە توندوتیژی ڕزگاریان بێت، تاوانباران لە ناو خێزانەوە زیاتر ئەم دۆخە خراپتر دەکەن، 9 ژن لەلایەن باوکیانەوە، 6 لەلایەن کوڕەکانیانەوە، 2 لەلایەن براکانیانەوە کوژراون پەیوەندی نێوان تاوانبار و ١٧ ژن نەتوانرا دیاری بکرێت”.

هەروەها ئاماژە بەوە دەکات کە "ئەو سیاسەتانەی کە شکست دەهێنن لە پاراستنی ژنان، کە توندوتیژی بە ناونانی 'بابەتی خێزانیی' نەبینراو دەکەن و ژنان تەنیا لە ڕێگەی پێگەی خۆیانەوە لەناو خێزانەکەدا پێناسە دەکەن نەک وەک تاک، ئەم دۆخە ناگۆڕن؛ بە پێچەوانەوە قووڵی دەکەنەوە. بۆ ڕاگرتنی ژنکوژی، دەبێت ئەو سیاسەتانە جێبەجێ بکرێن کە مافی ژیان و ئازادی و سەلامەتی ژنان لە پێشینەی کارەکانیان دادەنێن نەک خێزان".

راگەیاندراەرکە ئەوە روون دەکاتەوە کە ٩٢ ژن لەماڵەکانیاندا کوژران‌و دەڵێت "لە کاتێکدا گێڕانەوەی "ساڵی خێزان" بەردەوام ڕۆڵی ماڵ و خێزان و چاودێریکردن بەسەر ژناندا دەسەپێنێت، داتاکان واقیعێکی سەرنجڕاکێش ئاشکرا دەکەن: زۆربەی کات ژنان لە ماڵەکانیاندا دەکوژرێن. لە کۆی ١٥٠ ژن کە لە ساڵی ٢٠٢٦دا کوژراون، ٩٢یان واتە لەسەدا ٦١یان لە ماڵەکانیاندا کوژراون. ماڵەکان، کە دەبێ شوێنی سەلامەت بن، زۆرجار دەبنە شوێنێک کە توندوتیژی تێیدا نەبینراو دەبێت و کۆنترۆڵ و زاڵبوون زیاد دەکات. ژنان نەک تەنها لە ماڵەوە بەڵکو لە هەموو لایەنەکانی ژیاندا خەبات دەکەن بۆ مانەوە. ١٧ ژن لە شەقام، ٨ لەناو ئۆتۆمبێل، ٦ لە ناوچە دابڕاوەکان، ٤ لەناو کێڵگە و ٣ لە شوێنی کارەکانیان کوژراون. ٢ ژن لە نزیک ئاو، ٢ ژن لە شوێنە گشتیەکانی دیکە و 1 ژن لە هۆتێلێکدا کوژراون. شوێنی مردنی ١٣ ژن نەتوانرا دیاری بکرێت".

هەروەها لەراگەیاندراوەکەدا هاتووە کە "ئێمە ژنکوژی بەکوشتن یان خۆکوشتنی زۆرەملێی هەر تاکێکی مێینە، لە کۆرپەلە تا کۆرپە، کۆرپە بۆ منداڵ، گەورەساڵ تا بەساڵاچوو، لەلایەن پیاوێکەوە تەنها بەهۆی ڕەگەزەکەیانەوە یان بە بیانووی ئەو کردارانەی کە پێچەوانەی تێڕوانینەکانی ناسنامەی ڕەگەزی کۆمەڵایەتین، پێناسە دەکەین. لە شەش مانگی سەرەتای ئەمساڵدا ١٠ لەو ژنە کوژراوانە تەمەنیان لە خوار ٢٥ ساڵەوە بووە. ژنکوژییەکان بەبێ گوێدانە تەمەنی ژنان، قۆناغی ژیانی، باری هاوسەرگیری، یان شوێنی ژنان بەردەوامن. لە کۆی ١٥٠ ژن کە لە ساڵی ٢٠٢٦ کوژراون، ٥٨ یان ٣٩% تەمەنیان لە نێوان ٣٦ بۆ ٦٥ ساڵ بووە. ٤١ ژن، واتە ٢٧%، تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٣٥ ساڵ بووە. منداڵان و ژنانی گەنج لەم وێنەیە بێبەری نین. لە ساڵی ٢٠٢٦دا ٣ کچی تەمەن ١١ ساڵ، ٢ کچی تەمەن ١٢ بۆ ١٤ ساڵ، ٤ کچی تەمەن ١٥ بۆ ١٨ ساڵ کوژراون. بە واتایەکی تر لانیکەم ٩ منداڵ لە ژیان وەرگیراون. جگە لەوەش کۆی گشتی ٩ ژنی گەنجی تەمەن ١٨-٢٥/١٩-٢٤ ساڵانیش کوژراون. ژنانی بەتەمەنیش بەهەمانشێوە دەکوژرێن. ١٠ ژنی تەمەن ٦٦ ساڵ و سەرووتر، واتە ٧%ی ژنانی کوژراو، گیانیان لەدەستدا. ئەم داتایانە ئاشکرای دەکەن کە ژنکوژییەکان تەنیا لە گرووپێکی تەمەنی دیاریکراودا سنووردار نین؛ منداڵان، ژنە گەنجەکان، گەورەکان و ژنانی بەساڵاچوو لەم خولە توندوتیژییەدا دەکوژرێن. بەپێی ئەو داتایانەی توانیمان دەستمان بکەوێت، لە کۆی ئەو ١٥٠ ژنەی لە ساڵی ٢٠٢٦دا کوژراون، ٧٠یان، واتە لەسەدا ٤٧یان هاوسەرگیریان کردووە. ٢٢ ژن سینگڵ بوون. زانیاری لەسەر باری هاوسەرگیری ٥٨ ژن بەدەست نەهێنرا، هاوکات ئەمە لەکاتێکدایە کە لەشەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٦دا ١٥١ حاڵەتی مردنی گوماناوی ژنان ڕوویداوە. جگە لەوەش، 12 حاڵەتی مردن کە پێشتر وەک گوماناوی تۆمارکرابوون، دواتر دەرکەوت کە ژنکوژین. مردنی ژنان نابێت لە تاریکیدا بمێننەوە. لێکۆڵینەوەی کاریگەر نەک تەنها بۆ دەستەبەرکردنی دادپەروەری لە ڕابردوودا، بەڵکو بۆ ڕێگریکردن لە کوشتنی ژن لە داهاتوودا زۆر گرنگە".