پاشەکەشەکردنی ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ئاگربەستی کاتی، ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڕووبەڕووی شەپۆلێکی نوێی ئاڵۆزی سەربازی و ئابووری کردووەتەوە. ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەستپێکردنەوەی گەمارۆی دەریایی بەسەر بەندەرەکانی ئێراندا ڕاگەیاند و هاوکات زنجیرەیەک هێرشی ئاسمانی توندی کردە سەر چەند ئامانجێکی ستراتیژی لە باشووری ئەو وڵاتە. لە بەرامبەردا، تاران سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانیی لە دەوروبەری گرنگترین وێستگەی ئەتۆمی خۆی چالاک کردووە و بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکای لە دەرەوەی سنوورەکانی کردووەتە ئامانج.
تەقینەوە لە باشووری ئێران و چالاکبوونی بەرگریی ئاسمانی
ئاوێنە: فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) ڕایگەیاند کە هێزەکانیان جێبەجێکردنی "خولێکی نوێی گورزە ئاسمانییەکان"یان لە دژی ئێران دەستپێکردووە؛ بە ئامانجی لاوازکردنی تواناکانی تاران لە هەڕەشەکردن سەر کەشتیوانی نێودەوڵەتی لە گەرووی هورمزدا. بەپێی سەرچاوە فەرمییەکانی ئێران، دەنگی چەندین تەقینەوە لە شارەکانی بەندەر عباس، ئەهواز، دوورگەی قشم و ناوچە پیشەسازییەکانی خوزستان بیستراوە.
لە وەڵامی ئەم پێشهاتانەدا، ئاژانسە هەواڵییەکانی ئێران بڵاویانکردەوە کە سیستمی بەرگریی ئاسمانی لە دەوروبەری وێستگەی ئەتۆمیی بوشەهر لە باشووری وڵات خراوەتە ئامادەباشییەوە. هاوکات سوپای ئێران ڕایگەیاند کە بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان هێرشی کردووەتە سەر بنکەی سەربازیی "ئەزڕەق" لە ئوردن، کە شوێنی جێگیربوونی فڕۆکە جەنگییەکانی جۆری F-18ی ئەمریکییە.
هەڕەشەکانی ترەمپ: هێرشەکان بەردەوام دەبن تا لایەنی بەرامبەر سازش دەکات
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی "فۆکس نیوز" ڕایگەیاند کە گورزەکان زۆر توندن و بەردەوام دەبن. ترەمپ هۆشداریدا و وتی:
"ئێمە بە توندی لە ئێران دەدەین و لە قۆناغی کۆتاییدا وێستگەکانی وزە و سەرجەم پردەکان دەکەینە ئامانج، مەگەر بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئیمزاکردنی ڕێککەوتنێک کە نەهێڵێت ببنە خاوەنی چەکی ئەتۆمی."
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد کە تاران تەنها "دوو هەفتە"ی مابوو بۆ ڕاگەیاندنی چەکی ئەتۆمی، بەڵام بۆردومانەکردنی پێگە ئەتۆمییەکانی ڕێگری لەوە کرد.
تێکچوونی یاداشتی لێکتێگەیشتن و پاشەکشەی تاران
لایەنی ئێرانی ڕاگەیاندنی گەمارۆ دەریاییەکەی ئەمریکای بە هۆکاری سەرەکی بۆ لەبارچوونی ڕێککەوتنی لێکتێگەیشتنی ١٧ی حوزەیران دانا کە بە نێوەندگیریی پاکستان و قەتەر واژۆکرابوو. کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی چیتر پابەندی هیچ بەندێکی ئەو ڕێککەوتنە نابێت، ئەمەش دەرگای بەڕووی پەرەسەندنی زیاتری سەربازیدا کردووەتەوە.
لە لایەکی ترەوە، ترەمپ لە بڕیاری پێشووی خۆی بۆ سەپاندنی باجی ٢٠٪ بەسەر ئەو کەشتیانەی بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕن پاشەکشەی کردووە، بەو پێیەی بە نیازی واژۆکردنی ڕێککەوتنی بازرگانییە لەگەڵ هاوپەیمانەکانی لە کەنداو.
سزای دارایی نوێ و هەڵکشانی نرخی نەوت
هاوکات لەگەڵ ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا سزای نوێی بەسەر چەندین کەسایەتی، کۆمپانیا و کەشتیی ئێرانی وەک "تۆڕی شەمیخانی"دا سەپاند، بە مەبەستی بڕینی سەرچاوە داراییەکانی تاران.
ئەم پەرەسەندنە سەربازی و سیاسییە دەستبەجێ کاریگەریی گەورەی لەسەر بازاڕی وزەی جیهانی دروستکرد؛ نرخی بەرمیلێک نەوتی خامی برێنت بە ڕێژەی ٥.١٪ بەرزبووەوە و گەیشتە ٨٧.٥١ دۆلار، لە کاتێکدا نەوتی تێکساس بە ڕێژەی ٣.٩٪ بەرزبووەوە بۆ ٨١.٢١ دۆلار.
هەڵوێستی نێودەوڵەتی
چین بە توندی ڕەخنەی لە هێرشەکانی ئەمریکا گرت و ڕایگەیاند کە واشنتن بەبێ مۆڵەتی ئەنجومەنی ئاسایش ناوچەکە بەرەو "هەڵدێرێکی ترسناک" دەبات. پەکین داوای ڕێزگرتن لە مافی وڵاتانی هاوسنووری گەرووی هورمز و بازکردنەوەی دەستبەجێی گەرووەکەی کرد بۆ جووڵەی بازرگانی جیهانی.