دوای تێپەڕبوونی نزیکەی مانگێک بەسەر متمانەدانانی پەرلەمانی عێراق بە سەرۆک وەزیران عەلی زەیدی و 14 وەزیری کابینەکەی، هێشتا 9 پۆستی وەزاری چاوەڕێی یەکلاکردنەوە دەکەن. ئەم دواکەوتنە پەیوەندیی بە ڕێکارە دواخراوەکانی پەرلەمانەوە نییە، بەڵکو دەگەڕێتەوە بۆ تێگەیشتنە ئاڵۆزەکانی پەیوەست بە پشک و کاندیدەکان لەنێوان لایەنە سیاسییەکاندا، لە کاتێکدا هۆشداری دەدرێت لە کاریگەریی بەڕێوەبردن بە وەکالەت لەسەر دۆسیە ئەمنی و خزمەتگوزارییەکان.
ئاوێنە: ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە 15ی ئایاری 2026 متمانەی بە 14 وەزارەت لە کۆی 23 وەزارەت دا، لەگەڵ دواخستنی دەنگدان لەسەر 9 پۆست بەهۆی نەبوونی کۆمکۆڵی پەرلەمانی لەسەر کاندیدەکانیان.
شیکار و توێژەری سیاسیی عێراقی، موجاشع تەمیمی، جەختی کردەوە کە دواکەوتنی تەواوکردنی پێکهاتەی حکومەت لە عێراق ئەنجامێکی ڕاستەوخۆی مانەوەی ئەم دۆسیەیەیە لەژێر کاریگەریی ڕێککەوتنە سیاسییەکان و مامەڵەپێکردنی نێوان لایەنەکاندا.
تەمیمی ڕای گەیاند کە بەدەستهێنانی متمانەی بەشەکیی حکومەت بەبێ بوونی خشتەیەکی زمانی توند بۆ یەکلاکردنەوەی پۆستە ماوەکان، مەودایەکی فراوان بە هێزە سیاسییەکان دەدات بۆ دواخستنی ڕێککەوتن لەسەر کاندیدەکان.
ناوبراو دیمەنی مەیدانی و پەرلەمانی بە دۆخێکی "خاوبوونەوەی سیاسی" وەسف کرد، کە تیایدا حکومەتێکی کارا کە متمانەی پەرلەمانی بۆ 14 وەزیر لە کۆی 23 وەزارەت بەدەست هێناوە، کار دەکات، لە کاتێکدا پۆستەکانی تریش بە وەکالەت بەڕێوە دەچن بەبێ بوونی فشارێکی زمانی ڕاستەوخۆ کە لایەنەکان ناچار بکات بە خێرایی کۆتایی بە دانوستانەکان بهێنن، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ئەگەری درێژخایەنبوونی ماوەی ڤاکانت بوون زیاترە.
ئەو 9 پۆستە وەزارییە یەکلانەکراوەوەیە وەزارەتە ئەمنی، سەربازی، ئابووری و خزمەتگوزارییەکان لەخۆ دەگرێت کە کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر شەقام هەیە، لە سەرووی هەمیشیانەوە بەرگری، ناوخۆ و پلاندانان، لەگەڵ خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و شارەوانییە گشتییەکان، ڕۆشنبیری و گەشتوگوزار و شوێنەوار، کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، لاوان و وەرزش، و کۆچ و کۆچبەران.
توێژەرە سیاسییە عێراقییەکە ئاماژەی بەوە دا کە بەردەوامبوونی هەڵپەساردنی ئەم وەزارەتە هەستیارانە جیا نییە لە سروشتی هاوسەنگییە سیاسییەکان کە سەرپەرشتی هەڵبژاردنی وەزیرەکان و کێبڕکێی لایەنەکان لەسەر ناوسپان و پشکەکان دەکات.
تەمیمی ڕونی کردەوە کە ماددەی 76ی دەستووری عێراق 30 ڕۆژ مۆڵەت دەداتە سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو لە بەرواری ڕاسپاردنەکەیەوە بۆ پێشکەشکردنی کابینەکەی و خستنەڕووی بەرنامەی کاری حکومەت بۆ پەرلەمان بە مەبەستی بەدەستهێنانی متمانە.
سەرەڕای ئەوەش، دەقی دەستووری بێبەشە لە خشتەیەکی زمانی ڕوون کە ناچاری بکات پۆستە چۆڵکراوەکانی پاش بەدەستهێنانی متمانەی بەشەکیی حکومەت تەواو بکات. ئەم نەمامە -بەوتەی ئەلتەمیمی- ڕونکەرەوەی مانەوەی ئەم دۆسیەیەیە لە ژێر کاریگەریی دواخستن و مامەڵەپێکردنی پەرلەمانی.
سەبارەت بە ئەگەری دەستبەرداربوون لە پشکپشکێنە، ئەلتەمیمی دوورکەوتنەوەی تەواو لە لۆژیکی نوێنەرایەتی حزبی بەدوور زانی، بەڵام پێی وایە فشارە ئابوورییەکان و پێویستیی بەڕێوەبردنی قەیرانەکان ڕەنگە مەودایەکی گەورەتر بۆ هەڵبژاردنی کەسایەتیی خاوەن لێهاتوویی پراکتیکی بسەپێنن.
وتیشی کە فشارەکانی سەرۆک وەزیران شانبەشانی فشارە نێودەوڵەتییەکان و بارودۆخە زۆرەملێیە ئابوورییەکان ڕەنگە بەشدار بن لە خێراکردنی یەکلاکردنەوەی ئەم دۆسیەیە، و جەختی کردەوە کە ئەمە تەنها خوێندنەوە و شیکارییەکی سیاسییە و نە خشتەیەکی ڕاگەیەندراو بۆ تەواوکردنی کابینەکە.
سەرۆک وەزیران عەلی زەیدی، شانبەشانی تەواوکردنی پۆستە وەزارییە چۆڵکراوەکان، ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی سیاسی دەبێتەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ دۆسیەکانی گەندەڵی و کۆنتڕۆڵکردنی چەک لە دەست دەوڵەتدا.
دواکەوتن لە دیاریکردنی وەزیرانی ڕەسەن بۆ پۆستە کاریگەرەکان تەنها پەیوەندی بە دابەشکردنی پۆستەکانەوە نییە، بەڵکو توانای حکومەت بۆ جێبەجێکردنی بەڵێنەکانی دەخاتە ژێر تاقیکردنەوەوە، بەتایبەت لەو بابەتانەی پەیوەندییان بە بەهێزکردنی چاودێری و لێپرسینەوە لە تێوەگلاوان لە گومانەکانی گەندەڵی و کۆنتڕۆڵکردنی چەک لە دەرەوەی چوارچێوەی دەزگا فەرمییەکانەوە هەیە.
تەمیمی پێی وایە کە یەکلاکردنەوەی پێکهاتەی حکومەت بە کەسایەتیی خاوەن لێهاتوویی و شارەزایی لە بەڕێوەبردنی قەیرانەکاندا ڕەنگە مەودایەکی فراوانتر بداتە عەلی زەیدی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم دۆسیانە، بەڵام ئەمە هێشتا بەستراوەتەوە بە ڕێککەوتنی هێزە سیاسییەکان و ئامادەییان بۆ خستنەپێشەوەی بەرژەوەندیی دەوڵەت بەسەر هەژمارەکانی پشکپشکێنەدا.