ئێران دەنگۆی هەناردەکردنی نەوت لە گەرووی هورمزەوە ڕەتدەکاتەوە
  2026-08-30       61       

ڕایگەیاندنی مەرجی نوێ لەلایەن تارانەوە بۆ ئاساییکردنەوەی هاتوچۆ بە گەرووی هورمزدا، هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامی گرژییەکان و دروستبوونی لێدوانی دژبەیەک لە نێوان بەرپرسانی ئێران و ئەمریکا سەبارەت بە ڕەوشی گواستنەوەی کاروانەکانی نەوت بەو ڕێڕەوەدا.

ئاوێنە: ​جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوە کردووە، وڵاتەکەی تەنیا لە کاتێکدا هەنگاو بەرەو کرانەوەی گەرووی هورمز دەنێت کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تەواوی پابەندییەکانی جێبەجێ بکات، جەختیشی کردەوە کە تاران پەلە ناکات لە کردنەوەی گەرووەکە ئەگەر واشنتن بەڵێنەکانی نەباتەسەر. ناوبراو ئاشکراشی کرد کە ئێران لەگەڵ سوڵتنشینی عومان گەیشتووەتە لێکگەیشتنێک سەبارەت بە گەرووەکە، بەڵام جێبەجێکردنی پەیوەستە بە هەنگاوەکانی واشنتنەوە، چونکە هیچ کەشتییەک ناتوانێت بەبێ هەماهەنگی و مۆڵەتی پێشوەختەی ئێران بە گەرووەکەدا تێپەڕبێت.

​لەلایەکی دیکەوە، دژایەتییەکی ئاشکرا لە ئامار و لێدوانەکانی تایبەت بە جووڵەی نەوت بەدیدەکرێت؛ محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لێدوانەکانی سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکای لەبارەی گواستنەوەی ١٣٠ ملیۆن بەرمیل نەوت لە ماوەی ١٤ ڕۆژی ڕابردوودا بە تەواوی ڕەتکردەوە. هەروەها بەرپرسێکی ئەمنیی ئێرانی لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی "پێرس تی ڤی" ئەوەی خستەڕوو کە باسەکانی گواستنەوەی نەوت لە ڕێڕەوی باشوورەوە دوورن لە ڕاستی و تەنیا وەک جەنگێکی دەروونی بۆ دابەزاندنی نرخی وزە بەکاردەهێنرێن، جەختیشی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکانی ئێران بەردەوامن بۆ سنووردارکردنی هاتوچۆی ئەو کەشتییانەی مەرجەکان پێشێل دەکەن.

​بەپێی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان، جووڵەی دەریایی لە گەرووی هورمز بە شێوەیەکی بەرچاو پاشەکشەی کردووە. ڕۆژنامەی "نیویۆرک تایمز" بڵاویکردووەتەوە تێکڕای هاتوچۆی کەشتییەکان لە ١٣٠ کەشتی ڕۆژانە پێش شەڕ بۆ نزیکەی ١٢ کەشتی دابەزیوە، هەروەها داتاکانی کۆمپانیای "کێپلەر" بۆ چاودێریی باری دەریایی کە "واشنتن پۆست" بڵاوی کردوونەتەوە، دەریدەخەن لە هەندێک ڕۆژدا ژمارەکە بۆ ٥ کەشتی کەمبووەتەوە. هاوکات ڕێکخراوی دەریایی نێودەوڵەتی هۆشداری داوە لە گیرخواردنی نزیکەی ٤٠٠ کەشتی و ٦ هەزار دەریاوان لە کەنداودا.

​ئەم گرژییە کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر ناوبازاڕەکانی ئەمریکاش دروستکردووە، بە جۆرێک نرخی بەنزین گەیشتووەتە نزیکەی ٤.٠٩ دۆلار بۆ هەر گالۆنێک، کە بەراورد بە سەرەتای شەڕەکە ١.١٠ دۆلار زیادی کردووە، ئەمەش فشاری ناوخۆیی لەسەر ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ چڕکردووەتەوە.

​لە ڕووی ئابوورییەوە، واشنتن دوای شەش مانگ لە شەڕ و گەیشتنی دانوستانەکان بە بنبەست، بازنەی سزاکانی فراوانتر کردووە بۆ سەر ئەو تۆڕە داراییانەی ناویان ناوە "تۆڕەکانی سێبەر" لە دەرەوەی ئێران. بەپێی وتەی وەزیری گەنجینەی ئەمریکا، ئامانج لێی بڕینی دەستڕاگەیشتنی ئێرانە بە دۆلار و سیستەمی دارایی جیهانی، سزاکانیش چەندین قەوارە لە هۆنگ کۆنگ، کەسانی سەر بە بانکی میللی، و لقەکانی بانکی میسڕ لە ئیماراتی گرتووەتەوە.

​جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە بەرامبەر ئەم هەنگاوەدا ڕایگەیاندووە کە سزاکان بابەتێکی نوێ نین و وڵاتەکەی ئامادەی بەرەنگاربوونەوەیە، هەروەها تیشکی خستە سەر هەوڵەکانی قەتەر و پاکستان بۆ زیندووکردنەوەی لێکگەیشتنەکان و ئاماژەی بەوە کرد کە تیمی دانوستانکاری ئێرانی مەرج و ڕێکارە پێویستەکانی بەو وڵاتانە گەیاندووە تا ئەمریکا جێبەجێیان بکات، نەک تاران دەستپێشخەری بکات.

​سەرباری ئەم هەڵوێستانە، ئابووریی ئێران ڕووبەڕووی فشارێکی قورس بووەتەوە، لە کاتێکدا ڕێژەی هەڵئاوسانی ساڵانە گەیشتووەتە ٦٦٪. مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران دانی بەوەداناوە کە گەمارۆکان هەناردە و هاوردەیان سنووردار کردووە. لەسەر داوای موجتەبا خامنەیی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تەنگژەکان، حکومەتی ئێران ڕایگەیاندووە کارنامەی سەرەکییان بریتی دەبێت لە کۆنترۆڵکردنی هەڵئاوسان، بەڕێوەبردنی بازاڕەکان، ڕەخساندنی هەلی کار، هاندانی بەرهەمی ناوخۆیی و کەمکردنەوەی قۆناغ بە قۆناغی پشتبەستن بە دۆلار.

زۆرترین بینراو
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×