کاریگەری چیرۆک لەسەر منداڵانی بازنەی یەکەم

جوان محەمەد
  2026-07-20   

چیرۆک یەکێکە لە ژانرە گرنگەکان و کاریگەرەکانی ئەدەبی منداڵان، کە کاریگەری زۆر دەکاتە سەر منداڵان، ئەوەی من بە پێویستی دەزانم و لام گرنگە چیرۆک بۆ تەمەنی نێوان پێنج بۆ نۆ ساڵ (کەقۆناغی باخچەی ساوایان و تا پۆلی سێیەمی بنەڕەتییە. کە بازنەی یەکەمی قۆناغی بنەڕەتی دەگرێتەوە) یەکێکە لەھەستیار ترین قۆناغەکانی گەشەی مرۆڤ . 
لەم تەمەنەدا، مێشکی منداڵ وەک ئیسفنج وایە، ھەمووشتێک ھەڵدەمژێت لێردا چیرۆک تەنھا ئامرازێکی کات بەسەربردن نییە بۆ منداڵان، بەڵکو پردێکی جادوییە کەجیھانی ناوەوە و دەرەوەی منداڵ پێکەوە گرێ دەدات و دەبەستێتەوە.
بۆیە دەتوانین بڵێین، سوودەکانی چیرۆک بۆ منداڵان زۆرن،  لێرەدا ئاماژە بە چەند خاڵێکی گرنک لە سودەکانی چیرۆک دەکەم  کە بەخاڵ   دیاریم کردوون، کە پێک دێن لەمانە: 
١-گەشە پێدانی زمان و دەوڵەمەند بوونی فەرھەنگی  وشە لای منداڵ،
لەم قۆناغەدا کە قۆناغی بیستن و ناسینەوەی پیت و وشەکانە، منداڵ دەچێتە قۆناغی خوێندنەوە و تێگەشتن لەوشەکان ،کەلەڕێگەی ئاشنابوون بەچیرۆک  فێری ھەندێک وشەی نوێ دەبن کەڕەنگە لەژیانی ڕۆژانەدا نەیانبیستێت .ئەمەش ھۆکارە بۆ ڕەوانبێژی لەقسەکردندا بێگومان ئەومنداڵانەی زۆر چیرۆکیان بۆدەخوێنرێتەوە، لەپۆلەکانی یەکەم و دووەمدا خێراتر فێری دەربڕینی ڕستەی ڕێک و ڕەوان دەبن . 
٢- گەشەی سۆزداری : 
کاتێک منداڵ گوێ لە ( میھرەبانی، باشی و ئافەرین ، خۆشویستن ، ھاوکاری ….) دەبێت لە پاڵەوانی چیرۆکەکاندا  مرۆڤ بن یان ئاژەڵەکان خۆی دەخاتە شوێنی ئەوان و ئەو وتانە دەبنە ڕەفتار لەداھاتوودا .
٣- فراوانبونی خەیاڵ و داھێنان : 
چیرۆکە فەنتازییەکان یارمەتی مێشکی منداڵ دەدەن وێنەی نوێ دروست بکات . 
ئەم خەیاڵە فراوانە دەبێتە بنەمایەک بۆئەوەی منداڵ لەوانەی کوردی ( داڕشتن و ھۆنراوە )کارامە و داھێنەر بێت . 
٤-بەھێزکردنی توانای سەرنجدان و بیرکردنەوەی لۆژیکی : 
یەکێک لەکێشە گەورەکانی منداڵانی ئەم سەردەمە ( بەھۆی ئامێرە ئەلکترۆنییەکانەوە) کەمی ماوە و کاتی سەرنجدانە، کاتێک منداڵ گوێ لەچیرۆکێک دەگرێت کە سەرەتا، ناوەڕاست و کۆتایی ھەیە مێشکی ڕادێت لەسەر بە بە دوایەکچونی لۆژیکی  ڕووداوەکان واتا وەکو ڕاھێنانی مێشک وایە بۆمنداڵان . 
٥-چارەسەر کردنی کێشەکان : 
کاتێک پاڵەوانی ناو چیرۆکەکە ڕووبەڕووی کێشەیەک دەبێتەوە، منداڵەکە بەدەستپێشخەری خۆی بیر لە چارەسەر دەکاتەوە پێش ئەوەی کۆتایی چیرۆکەکە ببیستێت واتە بیرکردنەوەی بۆ ڕووداوەکان ئاراستە دەبێت و چارەسەر بۆ گرفتکان دەدۆزێتەوە، زۆرجار خواست بەشتێک دەخوازێت کە بەو جۆرەبێت. 
٦- دروستکردنی پردی متمانەو خۆشەویستی لەگەڵ خێزاندا : 
کاتی چیرۆک خوێندنەوەی دایک و باوک بۆمنداڵ لە پێش خەوتن، گەرەترین ھەستی دڵنیایی و ئارامی دەروونی بە منداڵ دەبەخشێت . 
٧- لەقوتابخانەدا کاتێک مامۆستا لەپۆل یان لەکتێبخانە چیرۆک بۆقوتابیەکانی دەخوێنێتەوە، لەم قۆناغەدا جۆرێک لە یەکگرتویی ئەرێنی لەنێوانیان دروست دەبێت کەھانی منداڵان دەدات بۆ گفتوگۆی بەکۆمەڵ و ڕاگۆڕینەوە. 
لەکۆتایی دا دەمەوێ بڵێم:
چیرۆک بۆمنداڵانی بازنەی یەکەم تەنھا کات بەسەربردن نییە، ئەگەر بمانەوێت لە داھاتوو نەوەیەک بێتە کایەی ژیان، کەحەزی بەخوێندنەوەبێت و دەرونێکی جێگیرو کەسایەتیەکی ھاوسەنگی ھەبێت و توانای داھێنانی ھەبێت، دەبێت پەڕتووک و چیرۆک بکەینە بەشێکی سەرەکی لەژیانی ڕۆژانەی تەمەنی ساوایەتی و  پاشان سەرەتای چوونە ناو ھۆڵەکانی خوێندن، بەتایبەت لەبازنەی یەکەمدا.

زۆرترین بینراو
كۆمه‌ڵێك په‌رله‌مانتاری عێراقی: زیادكرنی پشكی هه‌رێم به‌بێ راده‌ستكردنی سه‌رجه‌م داهاته‌كان ره‌تده‌كه‌ینه‌وه‌
لە سلێمانییەوە؛ ئیلهام ئەحمەد نەخشەڕێگە و مەرجەکانی ڕۆژاڤای بۆ تێکەڵبوونەوە لەگەڵ دیمەشق ئاشکرا کرد
بەغدا و یەبەشە ڕێککەوتن؛ زیاتر لە ٤ هەزار شەڕڤان دەخرێنە سەر دامەزراوە ئەمنییەکانی عێراق
وەزیری بەرگریی ئیسرائیل دەنگۆی هێرشکردنە سەر ئێران پێش هەڵبژاردنەکان ڕەتدەکاتەوە
سکاڵاکەی عەلی حەمەساڵح لەبارەی هەڵوەشاندنەوەی خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان ڕەتکرایەوە
راگه‌یه‌ندراوی كۆبونه‌وه‌ی نێوان ئێران و توركیاو پاكستان و سعودیه‌
لە کاتی گەڕانەوەیان بۆ زێدی خۆیان؛ ژمارەیەک لە ئاوارەکانی گرێ سپی و سەرێکانی رووبەڕووی هێرش دەبنەوە
"زیاتر له‌ 100 خێزانی كوردی گه‌مارۆدراو له‌ناو باڵه‌خانه‌ی ئیداره‌ی گرێ سپی گوازرانه‌وه‌ بۆ شوێنێكی پارێزراو"
لووتکەی ئەمنیی تاران؛ بەرپرسانی باڵای سعودیە، پاکستان و تورکیا لەگەڵ سەرکردایەتیی ئێران کۆدەبنەوە
هاوسەرۆکی کەجەکە هۆشداری لەبارەی قەوارەی هەرێمی کوردستانەوە دەدات
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×