بهشی دووه م
سۆسیۆلۆجیای خهوی مهعریفی و ڕهوشتی بقاء (ماوهتهوه) له ناو ناوهڕۆکی قهیران و توندوتیژیدا
تێگهیشتن له دینامیکه ئاڵۆزهکانی ململانێی ناوخۆیی له کۆمهڵگه ئاڵۆزهکاندا، له تێپهڕاندنی ساتهکانی بهرنگاربوونهوهی ڕاستهوخۆوه سهرچاوه دهگرێت بۆ چاودێریکردنی ئهو گۆڕانکارییه شاراوهنانهی كه ڕووبهڕووی پێکهاتهی دهروونی و کۆمهڵگهیی کۆمهڵه ململانێکاردهبنهوه. کاتێک جهنگی مادی کاتی کۆتایی پێ دههێنرێت، ڕیشهکانی درز و لهتوبوون به مهرج نییه کۆتاییان پێ بێت، بهڵکو لایهنهکان دهکهونه ناو دۆخێکی «خهوی مهعریفی»یهوه؛ ئهمهش قۆناغێکی ههستیاره كه تێیدا کینه مێژووییهکان دهبهستن و دهگۆڕێن بۆ بهشێک له سیستهمی ڕهوشتی و کۆمهڵایهتی كه کۆمهڵگا پێی پاساو بۆ بهردهوامی و یهکگرتوویی ناوخۆیی خۆی دههێنێتهوه. لهم ژینگهیهدا، چهمکهکانی بهرگری و مانهوه لهگهڵ پهیوهندییه تهسکه عهشایهری و حزبییهکاندا تێکهڵ دهبن، و ڕهوشته ململانێکاردهکان دهبنه ئامرازی تیژ بۆ بهڕێوهبردنی ناکۆکییهکان له جێگهی چارهسهرکردنیان. لهم سۆنگهیهوه، ئهم بهشهی لێکۆڵینهوه دهتهوێت قووڵایی ئهم خهوه مهعریفییه ههڵبمژێت و لێکهوتهکانی شیبکاتهوه کە چۆن هێزه سیاسی و حزبییهکان وهبهرهێنان له یادگه زامداربووهکاندا دهکهن، و بهدوای دهرچهیهکی فهلسهفی و سۆسیۆلۆجیدا دهگهڕێت كه مهعریفیهتی بهشداریکردن دهگهڕێنێتهوه و کۆمهڵگا له چنگی مانهوهی پشتئهستوور به پهراوێزخستن ڕزگار دهکات.
پێکهاته مێژوویی و سایکۆلۆجییهکانی ململانێی ناوخۆیی: له به پیرۆزکردنی ڕههاوه تا سهرههڵدانی عهشیرهته حزبییهکان
تێگهیشتن له دینامیکه ئاڵۆزهکانی ململانێی ناوخۆیی له کۆمهڵگه ئاڵۆزهکاندا —بهتایبهت له عێراق، ههرێمی کوردستان و سهرتاسهری ناوچهکه— له پێویستی نقومبوون له ریشه مێژوویی و دهروونییهکاندا سهرچاوه دهگرێت که کهلتووری «سڕینهوهی یهکتر»یان بهرههم هێناوه. مێژووی سیاسی هاوچهرخ تهنیا زنجیرهیهک له ڕێکخراوه مهدهنییهکان یان بزووتنهوه ڕزگاریخوازییهکان نهبوو، بهڵکو له ناوهڕۆکهکهیدا گۆڕهپانێک بوو بۆ پێکدادانی هۆشی داخراو كه لهسهر گومانی قۆرغکردنی ڕاستی ڕهها دهژیان و وهبهرهێنانیان له ئابووریی یادگه زامداربووهکهدا دهکرد.
حزب و پێکهاته سیاسییهکان له ژینگهکانی ململانێ درێژخایهنهکاندا لهسهر ئهو شتهی پێی دهوترێت «ئابووریی یادگه زامدار» دهژین؛ لهوێدا ستـهمه مێژووییهکان، برینهکان، شکاوییهکان دووبارە بهرههم دهبنهوه و وهک پیرۆزییهکی گۆڕاننهکراو بۆ نهوه بهدوای یهکهکان دهگوازرێنهوه. لهم کهشوههوایهدا، یادگهی گشتی له سهرچاوهیهکهوه بۆ دهرهێنانی پهندهکان دهگۆڕێت بۆ خهندهقێکی بهرگری كه له ههر ڕێیانێکدا عهشیرهته نهتهوهیی و حزبییهکان هان دهدات. ئهم رهقبوونه مێژووییه وای لێدهکات که دروستکردنی درزێکی بهرهو ئاشتتهوایی زۆر سهخت بێت، چونکه ههر دهستبهرداربوون یان نهرمونیانییهکی سیاسی له ناو بازنهی حزبی داخراودا وهک «خیانهت» له خوێنی مێژوویی و قوربانیدانه پێشوهکان سهیر دهکرێت، ئهمهش بهردهوامی جهمسهرگیری توند دهچهسپێنێت و ڕێگری له سهرههڵدانی هۆشی ڕهخنهیی نوێ دهکات.
له سهرهتا ڕهسهنهکهیدا، حزب و پێکهاته سیاسییهکان بۆ ئهوه دروست بوون که ببنه ئامرازی ڕێکخستنی مهدهنی و دهربڕینی فرەرههنگی فکری و کۆمهڵایهتی. بهڵام ڕێڕهوی مێژوویی له ناوچهکهدا شاهیدی لادانێکی پێکهاتهیی مهترسیدار بوو؛ کاتێک حزب و تاقمهکان تهسک بوونهوه و گۆڕان بۆ شێوهی «خێڵه هاوچهرخهکان» یان «پیرۆزییه عهشایهرییهکان». له سایهی ئهم گۆڕانکارییهدا، وهفاداری حزبی بوو به هۆشیهکی ڕهها، که پێش وهفاداری نیشتمانی و مرۆیی دهکهوت، و سهرکرده یان هێما حزبییهکه بوو به کهسێکی پیرۆز که ڕهخنه قبوڵ ناکات. ئهم داخستنه رێکخراوهییه به پێویست کهلتووری «سڕینهوهی سیاسی» بهرههم دههێنێت؛ لهوێدا مامهڵه لهگهڵ نهیاری حزبیدا وهک هاوبهشێک له نیشتماندا ناکرێت که ههڵه دهکات و راست دهکاتهوه، بهڵکو وهک مهترسییهکی بوونی یان بریکارێک سهیر دهکرێت كه دهبێت له نهخشهی سیاسی و کۆمهڵایهتی سڕابێتهوه.
و ململانێ عهشایهرییهکان ناتوانن بهردهوام بن و گهشه بکهن به بێ بوونی جبەخانەیەکی ڕاگهیاندن و کهلتووری كه پهراوێزخستن به ڕهوا بزانێت. لێرەدا ڕۆژی «وتاری سڕینهوه» دهردهکهوێت کاتێک پشت به شهیتانکردنهوهی ئهوانی تر، شێواندنی مێژوویان، و گۆڕینی جیاوازییهکانی ناو دیده سیاسییهکان بۆ شهڕی ڕهوهشتی، ئایینی و نهتهوهیی چارهنووسساز دهبهستێت. بهکارهێنانی ڕاگهیاندنی ئاراستهکراو و سەکۆ حزبییهکان بۆ لێدانی هۆشی گشتی و گهرمکردنی ئاگری کینه، کارا بوونی ههر دهرفهتێکی دیالۆگی عهقڵانی پهکدهخات. لهم ڕوانگەیهوه، شکاندنی بازنهی ململانێی پووچی ناوخۆیی بهبێ تێکدانی میکانیزمهکانی ئهم وتاره باڵادهسته و دۆزینهوهی جێگرهوهی پهیوهندی عهقڵانی كه ڕێز له زمانی بهڵگه و لۆژیک له فهزای گشتیدا بگرێت، نایهته دی، تا هێزی دابهشبوون و شهڕی ڕاگهیاندن بگۆڕدرێن بۆ گۆڕهپانی کێبڕکێی فکری بونیاتنهر له پێناو ئاشتی و سهقامگیريدا.
لێکهوته جیوپۆلۆتیکییهکان و درێژبوونهوه ههرێمییهکانی ململانێی ناوخۆیی له کوردستان و ناوچهکهدا
ململانێی ناوخۆیی و جیاکارییه حزبییهکان له هیچ کۆمهڵگهیهکدا له ژینگه ههرێمییه دهوروبهرهکهی جیانابنهوه، بهڵکو کاریگهری و کارلێک لهسهر یهک دهکهن له دیالیکتیکێکی ئاڵۆزدا که لاوازی پێکهاته ناوخۆییهکان دهردهخات کاتێک لهگهڵ پڕۆژه جیوپۆلۆتیکییه گهورهکاندا یهکتر دهبڕن. له حاڵهتی بزووتنهوهی نهتهوهیی و سیاسی له کوردستان و سهرتاسهری عێراق و ناوچهکهدا، درێژبوونهوه ههرێمییهکان دهبنه درێژکراوهیهکی ئهندامی بۆ قهیرانه خۆجێییهکان، ئهمهش ههر رێککهوتنێکی ناوخۆیی دهبهستێتهوه به مهرجی تێگهیشتن له لایهنه ههرێمییه مهترسیدارهکانهوه.
پرسی چهکی پارتی کرێکارانی کوردستان (پهکهکه) و لێکهوته سهربازی و سیاسییهکانی وهک یهکێک له ئاڵۆزترین قهیرانهکانی ههرێم و پڕترین له بهفیڕۆدانی سهقامگیری ههژمار دهرکرێت. ململانێ چهکداره درێژخایهنه سنووربهزێنهکان تهنیا سنووردار نهبوون به بهرنگاربوونهوهی رژێمه ههرێمییهکانهوه، بهڵکو گۆڕان بۆ چرایهکی ههمیشهیی بۆ گرژییهکان که سهقامگیری ناوخۆیی له ههرێمی کوردستان پهکدهخات، و پهیوهندی مهیدانی و سیاسی توند له نێوان هێزه کوردییهکانیشدا دروست دهکات. ئهم دۆسییهیه کێشهکانی سهروهری، بیانووی دهستوهردانی سهربازی دهرهکی دههێنێته گۆڕێ و گوشاری زهبهلاح دهخاته سهر ڕێڕهوی بڕیاری سیاسی خۆجێی، ئهمهش پێویستی بهپهلهی بهرهوپێشبردنی تێڕوانینێکی عهقڵانی دهردهخات که زمانی چهک تێپهڕێنێت بۆ میکانیزمی دانوستان و چارهسهره دیپلۆماسییه بهردهوامهکان.
له جوگرافیا سووری و تورکییه ئاگرینهکهدا، ئهزموونهکانی بهڕێوهبردن و بزووتنهوهی کوردی لهوێ نموونهی ناوازه و پڕ له مهترسی جیوپۆلۆتیکی پێشکهش دهکهن. بزووتنهوهی کوردی ڕووبهڕووی سهختترین تاقیکردنهوهکان بووهوه لهناو ململانێیهکی نێودهوڵەتی و ههرێمی تونددا، ئهمهش کردیه خاوهنی هاوکێشهکانی هێزه گهورهکان و ههڕهشه بهردهوامهکان. لێکهوتهکانی ئهم دۆسییانه تهنیا سنووردار نین به ناوهی مهیدانییهوه، بهڵکو سێبهری قووڵ دهخهنه سهر ویژدان و چارهنووسی گشتی کوردی له ناوچهکهدا، و به ڕوونی تێچووی گهورهی پارچهپارچهبوون و نهبوونی چهترێکی ستراتیژی یهکگرتوو ئاشکرا دهکهن که دهستکهوتهکان له ساتهکانی گۆڕانکاری مێژوویی ههستیاردا دهپارێزێت.
دۆسییهی ئێران و کارلێکهکانی ئاڵۆزی —له سایهی ئهگهرهکانی گۆڕانی لهپڕ یان سیناریۆکانی «خۆڕاگری بهردهوام» دواى رووخانی ڕژێمی ئێستای مهلاکاندا— گهورهترین مهترسی بوونی پێکدینێت كه ڕووبهڕووی پێکهاته و هێزهکانی ناوچهکه دهبێتهوه. ههر ڤاکۆمین و بۆشاییهکی سیاسی یان ئهمنی بهرفراوان له ئێراندا، بهبێ ڕێکخستنی پێشوهخته و تێگهیشتنی ستراتیژی له نێوان هێزه کوردی و نیشتمانییهکاندا، هۆشداری دهدات له ڕوودانی کارهساتێکی ڕاستهقینه و ئاژاوهی گشتی کە کۆمهڵگه خۆجێییهکان باجێکی زۆر گهورهی لهسهر دهدهن. لهم سۆنگهیهوه، بهردهوامی عهقلیهتی ململانێ و گرژییه ناوخۆییهکان له سایهی ئهم نهخشه ههرێمییه سووتکارانهیهدا مانای وایه که ههر زهمینلرزهیهکی سیاسی داهاتوو هێزهکان به پهرتوبڵاوی و بێتوانا دهبینێت له پاراستنی بوونی خۆیان یان پێشکهشکردنی پرۆژهیهکی دیموکراتی قورسایی دار.
میکانیزمهکانی ئاشتی و دانوستان و خولهکه ههستیارهکانی پاش ململانێ: ئهندازهسازی گرێبهستی کۆمهڵایهتی نوێ
یهکهم هەنگاوهکانی ئاشتی بهردهوام به گواستنەوەی بنهڕهتی له لۆژیکی ڕێککهوتنه سهرووییه لاوازهکان و مامهڵه تاکتیکییهکانهوه بۆ جێبهجێکردنی دادپهروهرییهکی ناسنامهیی ڕاستهقینه دهست پێ دهکهن كه له فهلسهفهی ئاکسڵ هونیس وهرگیراوه. ئهم ڕێڕهوه داوای گهڕاندنهوهی شهرهف بۆ یادگه و تیمارکردنی برینه مێژووییهکانی دهكات به بێ گۆڕینیان بۆ ئامرازێک بۆ هاندانی ململانێ، سهرباری دانی دانپێدانانی لایهنه سیاسییهکان به مافی یهکتر له بوون و نوێنهرایهتی بێ سووکایهتی کردن به هێماکان، تا دهگاته دامهزراوهیی یاسایی و دهستووری که دڵنیایی بدات که هیچ پێکهاتهیهک ههستی به پهراوێزخستن نهکردووه.
له ئاستی سۆسیۆلۆجیایی ساته ههستیاره مێژووییهکان (خولهکه یهکهمهکانی پاش کۆتاییهاتنی ململانێ)، مهترسی بۆشایی دهروونی و کۆمهڵایهتییه کە بهدوای وهستانی زمانی چهکدا دێت؛ چونکه ئهمه ههستیارترین ساته که تێیدا حهزی تۆڵهسهندنهوه و کهلتووری تۆڵه لهلایهک و ویستی بنیادنان و دانپێدانانی یهکتریش لهلایهکی ترهوه کێبڕکێی لهسهر دهکەن. ئهم خولهکه سهرهتاییانه پێویستیان به دهستوهردانێکی هۆشیارانه و بهپهله ههیه بۆ ههڵوهشاندنهوهی پێکهاته سایکۆلۆجییهکانی دوژمنایەتی، و ڕێگری له فهرماندهکانی جهنگ و سوودمهندان له سووڕاندنهوهی قهیرانهکان، و گۆڕینی شۆکی کۆتاییهاتنی پێکدادان بۆ هێزێکی ئهرێنی بۆ بنیادنانی ئاشتی کۆمهڵایهتی له ڕێگەی دهستپێشخهری بوێرهوه كه هۆشی گشتی لهسهر بنهمای ئهوهی كه هاوبهشی جێگرهوهی تهنهای وێرانکارییه دووباره بڕێژێتهوه.
و بۆ گۆڕینی ئهم چوارچێوه تیۆری و سۆسیۆلۆجییه بۆ کردهی کرداری لهسهر زهوی، و بۆ پرکردنهوهی درزهکان و دروستکردنی نزیکبوونهوهی ڕاستهقینه له نێوان حزب و هێزه ناکۆکهکاندا، پێویسته ڕێڕهوی پهیرهوی بهدوا یهک و مهنههجی و ورد بگیترێتهبهر، که دهکرێت بهم شێوهیه کورت بکرێنهوه:
١. راگهیاندنی ئاگربهستی ڕاگهیاندنی و ئامادهکردنی کهشوههواکان (بنیادنانی متمانهی سهرهتایی): یهکهمین هەنگاوی بهپهله خۆی له وهستانی ڕاستهوخۆی کاره تهشویقاتییه ڕاگهیاندنه هاوبهشهکان و وتاری کینه و تۆمهتبارکردن دهبینێتهوه، و وهستانی کارکرده شهیتانییه سیاسییهکان، بۆ کەمکردنەوەی توندی گرژی دهروونی و سایکۆلۆجی هاوبهش و ئامادهکردنی ژینگهیهکی لهبار بۆ ههر دیالۆگێکی داهاتوو.
٢. پێکهێنانی ئهنجومهنی پیران و نێوهندگیر بێلایهن: دروستکردنی چهترێکی سهربخۆ که کهسایهتی نیشتمانی، کهلتووری و فکری بێلایهنی پاک لهخۆ بگرێت، بۆ ئهوهی ڕۆڵی نێوهندگیری پهسهندکراو لهلایهن سهرجهم لایهنهکانهوه بگێڕێت، و چاودێری دهستپێشخهرییهکان بکات و روانگهکان نزیک بکاتهوه دوور له ههژماری حزبی تهسک.
٣. نوسین و واژۆکردنی «پهیماننامهی شهرهفی ڕهوشتی و سیاسی»: پابهندکردنی سهرجهم لایهنهکان به ڕێسای رێکخەری کێبڕکێی ئاشتیانه، كه بهڵێن لهخۆ بگرێت بۆ رهتکردنهوهی توندوتیژی، رهتکردنهوهی پهنابردنه بهر دهرهوه، و پابهندبوون به چارهسهرکردنی ناکۆکییه ناوخۆییهکان له ڕێگهی میکانیزمی ئاشتیانهی پهتییهوه بهبێ سهپاندنی ئیرادهی زۆردارانه.
٤. پشتبهستن به ڕای جهماوهری و ئازادکردنی هۆشی گشتی (فهلسهفهی ئاشتی له بنکهوه بۆ لووتکه): وهبهرهێنانی هێزی جهماوهر و ئیرادهی زیندووی وهک هێزێکی فشار و ئاراستهکهر بهرهو ئاشتی؛ ئهمهش له ڕێگهی ههڵوهشاندنهوهی «گرێی کۆنترۆڵ» و ترسه بنهڕهتییهکانی ناو ویژدانی گشتی به ڕێگهی فهلسهفی و ڕۆشنبیری که بیر هاوڵاتی بخاتهوه که حزب له ناوهڕۆکه مرۆیی و مهدهنییهکهیدا دروست بووه بۆ ئهوهی ببێته ئامرازی بنیادنان و ئاوهدانکردن و گهشهپێدان نهک ئامرازی وێرانکاری و تێکدان، که ئهمهش رای گشتی ئاسۆیی دروست دهکات كه چوونه ناو ململانێی نوبهکانی حزبی رهتدهکاتهوه.
٥. دهستپێکردنی کۆنگرهکانی دیالۆگی گشتی (مێزی بازنهیی دامهزراوهیی): ئهنجامدانی دیداری خولی و دامهزراوهیی که تهنیا سنووردار نهبێت به سهرکرده باڵاکانهوه، بهڵکو درێژ بێتهوه بۆ تهوهری بنکه جهماوهرییهکان، گهنجان، ئاکادیمیستهکان و نوێنهرانی رێکخراوهکانی کۆمهڵگهی مهدهنی، بۆ دڵنیابوون لهوهی نزیکبوونهوهکه کۆمهڵایهتی و جهماوهری بێت نهک تهنیا ڕێککهوتنێکی نوبهیی تێپهڕ.
٦. تێکهڵاوکردن و دادپهروهری دابهشکاری و دهسهڵاتی: وهرگێڕانی دهرئهنجامهکانی دیالۆگ بۆ ههنگاوی کرداری كه دڵنیایی بدات له هاوبهشی ڕاستهقینه له بهڕێوهبردنی باری گشتی و سهروهت و سامان، و نهبوونی قۆرغکردنی لایهنێک لهسهر حیسابی پێکهاتهکانی تر، که ئهمهش سهقامگیرییهکی بهردهوام بهدی دههێنێت.
و له پێناو ههڵمژینی تیۆری کرداری پهیوهندی لهلای یۆرگن هابهرماسهوه، بنیادنانی ئهم ژینگهی دانوستانه پاک و ڕزگاربوو له ههژماری عهشیرهتهکان له ڕێگەی شکاندنی قۆرغکردنی سەکۆکانهوه دێته دی، و پێدانی مافی یهکسان به سهرجهم لایهنهکان —لهوانهش هێزه نیشتمانی و چهپهکان— بۆ بهشداریکردنی یهکسان له داڕشتنی ڕوانگهکان و چارهنووسی هاوبهشدا. ههروهها ئهم ژینگهیه پێویستی به پاککردنهوهی مێزهکانی دیالۆگ ههیه له زمانی زۆرداری، ههڕهشه و ههڵهشهیی چهکداری، تا لۆژیکی عهقڵانی و بهرژهوهندی باڵای کۆمهڵگا ببنه تاکه حاکمی پرۆسهی سیاسی و دانوستان.
ئهم ڕێڕهوه ئامانجی سڕینهوهی جیاوازییهکان نییه و نه سهپاندنی هاوتاکهری سیاسی دهستکرد، بهڵکو بهدوای دروستکردنی گۆڕانکارییهکی چۆنایهتیدا دهگهڕێت كه له گۆڕینی کێبڕکێی حزبی و نهتهوهیی له ململانێیەکی سڕینهوهیی وێرانکهرەوە بۆ ململانێیەکی فکری، کهلتووری و کۆمهڵایهتی ئاشتیانه كه به عهقڵ و بهڵگه بهڕێوهبچێت، خۆی دهبینێتهوه. کاتێک فرەڕهنگی دهبێته سهرچاوهی تهواوکاری نهک بیانووی پێکدادان، و هێزهکان سهرکهوتوو دهبن له نۆژهنکردنهوهی بهرهی ناوخۆیی خۆیان له ڕێگەی ئهم ڕێڕهوه مهنههجی و کردارییانهوه، ئهوا پایهکانی ئاشتی بهردهوام دهچهسپێنن و توانای بهس بۆ رووبهڕووبوونهوهی ئهنگۆسته ستراتیژییه گهورهکان و پاراستنی کۆمهڵگهکانیان له مهترسییهکانی ڕووخان و بۆشایی بهردهوام بهدهست دههێنن.
ئاسۆی داهاتوو و کۆتایی لێکۆڵینهوەکه: بهرهو ستراتیژییهکی نیشتمانی بۆ ئاشتی بهردهوام
ئهم لێکۆڵینهوهیه له کۆتایی کۆتاییهکانیدا خوێندنهوهیهکی شیکاری قووڵ بۆ چارهنووسی ململانێی ناوخۆیی له عێراق و ههرێمی کوردستان و سهرتاسهری ناوچهکه پێشکهش دهکات، بۆ ئهوهی بگاته ئهو ڕاستییه یهکلاییکهرهوهیه كه دهرچوون له بازنهی بهفیڕۆدانی مێژوویی و عهشیرهته حزبییهکان ئیتر تهنیا بژاردهیهکی تاکتیکی نییه که بتوانرێت دوابخرێت، بهڵکو پێویستییهکی بوونییه که هیچ دهربازبوونێکی لێ نییه بۆ دڵنیابوون له مانهوه. مهترسییه گهورهکانی دهوروبهری دیمهنهکه —له ئاڵۆزییهکانی بزووتنهوهی کوردی و کێشهکانی چهکهوه، تا دهگاته شوێنهوارهکانی خۆڵهمێشی جووڵاو له سووریا و تورکیا، و له کۆتاییشدا بۆ سیناریۆکانی بۆشایی بهردهوام و مهترسییهکانی رووخانی ههرێمی— دهسهپێنن بهسهر کۆمهڵگهکانماندا كه عهقلیهتی پهراوێزخستن و جهنگه سڕینهوهییهکان جێبهێڵن و بهرهو فهزای عهقڵانییهت و ڕێککهوتن بڕۆن.
بنیادنانی ستراتیژییهکی نیشتمانی کارا بۆ ئاشتی بهردهوام پێویستی به ئیرادهیهکی سیاسی بوێر ههیه که «دادپهروهری ناسنامهیی» قبوڵ بکات و پهیوهندی عهقڵانی پاک له زۆرداری و باجی دهرهکی دابمهزرێنێت، بۆ ئهوهی یادگهی زامدار له کۆسپێکی مێژوویی قهیراناویهوه بگۆڕێت بۆ پهندێکی هۆشیار كه داهاتوو بنیاد بنێت. کاتێک هێزه سیاسی و حزبەکان —به مێژووی نیشتمانی و دێرینیانهوه— له خهندهقهکانی ململانێی پووچهوه بۆ مهوداکانی «ململانێی فکری له پێناو ئاشتیدا» بهرز دهبنهوه، ئهوا تهنیا دهستکهوتهکانیان ناپارێزن، بهڵکو شکۆ بۆ مرۆڤ دهگێڕنهوه و گرێبهستێکی کۆمهڵایهتی ژیانداو دروست دهکهن که سهقامگیری و پێکهوه ژیان دهستهبهر دەکات.
و لێرەدا پێویسته جهخت لهسهر بنهمایهکی سهرهکی بكرێتهوه كه ڕێڕهوی ههر گۆڕانکارییهکی دیموکراتی ڕاستهقینه حوکم دهکات و خولهکه یهکهمهکانی پاش کۆتاییهاتنی ململانێ تاجدار دهکات: دهبێت ههموو بڕێک له ململانێ وێرانکهرهکان، عهشیرهته حزبییه داخراوهکان، و سیاسهتی سڕینهوهی یهکتری له خاڵێکی بڕیاری هۆشی عهقڵانی و ڕێککهوتنی مێژوویی کۆتاییان پێ بێت؛ چونکه مێژووی مرۆیی به دڵنیاییهوه دهیسهلمێنێت که ململانێ ناوخۆییهکان چهنده توند بن و ئامرازهکانیان گهوره ببن، ئهوا کۆتایی چارهنووسساریان بۆ سهر مێزی دانوستان و دانپێدانانی یهکترییه، مهگهر کۆمهڵگهکان هوشیاری و رووخانی گشتی قبوڵ بکەن. جوگرافیا سووتکارهکهمان به ڕاستی شایستهیه که ئهتۆنی پێکدادان و پارچهپارچهبوون بهجێبهێڵێت، بۆ ئهوهی له ئارامی و ئاشتیدا بحهسێتهوه، و فرەرهنگی تێیدا له فیتێلی رووخانهوه بگۆڕدرێت بۆ سهرچاوهیهکی شارستانی بۆ تهواوکاری و گهشهسهندن.