لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ هێورکردنەوەی دۆخی ئەمنی و سیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، عێراق پێشنیازی پێکهێنانی لیژنەیەکی باڵای وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ناوچەکەی کرد بۆ ئەنجامدانی سەردانی فەرمی بۆ هەریەک لە تاران و واشنتن، بە مەبەستی لێکنزیککردنەوەی دیدگاکان و ڕێگریکردن لە پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکان.
ئاوێنە: ئەمڕۆ هەینی، فوئاد حوسێن، جێگری سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی عێراق، پەیوەندییەکی تەلەفۆنیی لە عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پێگەیشت. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوێکی فەرمیی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، تەوەری سەرەکیی گفتوگۆکە تایبەت بووە بە تاوتوێکردنی زەمینەسازییەکان بۆ دەستپێکردنەوەی ڕێڕەوی دانوستانەکان و کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە.
نەخشەڕێگە و مەرجەکانی تاران بۆ دانوستان
لە میانی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا، وەزیری دەرەوەی ئێران دیدگای فەرمیی وڵاتەکەی بۆ ئامادەکارییەکان بە مەبەستی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان خستەڕوو. بەپێی ڕاگەیەندراوەکەی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، پاکێجەکەی تاران لەم خاڵە سەرەکییانە پێکهاتووە:
دیاریکردنی وادەیەکی فەرمی بۆ دەستپێکردنی ڕێڕەوی دانوستانەکان.
کردنەوەی گەرووی هورمز و ئاساییکردنەوەی هاتوچۆی دەریایی.
گەڕانەوە بۆ سەر ئەو خاڵ و لێکتێگەیشتنانەی کە لە گەڕەکانی پێشوودا لە وڵاتی پاکستان هەردوولا لەسەری ڕێککەوتبوون.
زیادکردنی چەند بڕگەیەکی تایبەت و پەیوەندیدار بە دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران بۆ ناو کارنامەی گفتوگۆکان.
هاوکات، هەردوو وەزیر تاوتوێی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولی کۆنگرێسی ئەمریکایان کرد و خوێندنەوەیان بۆ لێکەوتە و کاریگەرییە چاوەڕوانکراوەکانی ئەو هەڵبژاردنە لەسەر پەرەسەندنە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە کرد.
هۆشداریی بەغدا و پێشنیازی پێکهێنانی شاندێکی ناوچەیی
لە بەشێکی دیکەی گفتوگۆکەدا، فوئاد حوسێن هەڵسەنگاندنی بەغدای بۆ دۆخی ئێستا خستەڕوو و ئاماژەی بەوە دا کە ناوچەکە بە قۆناغێکی هەستیار و گرژدا تێدەپەڕێت، بەتایبەتی لە سایەی بەردەوامیی مەترسی و ئەگەرەکانی دەستپێکردنەوەی هێرشە سەربازییەکان. وەزیری دەرەوەی عێراق جەختی لە پێویستیی گرتنەبەری هەنگاوی کرداری و خێرا کردەوە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی دۆخەکە و ڕەخساندنی زەمینەی گونجاو بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان.
بۆ ئەم مەبەستە، فوئاد حوسێن دەستپێشخەرییەکی خستەڕوو کە بریتییە لە پێکهێنانی لیژنەیەکی تایبەت لە وەزیرانی دەرەوەی ژمارەیەک لە وڵاتانی ناوچەکە. ئەرکی ئەم لیژنەیە سەردانیکردنی هەردوو پایتەختی ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەبێت، بە ئامانجی گفتوگۆکردن لەسەر دۆزینەوەی ڕێگەچارەی ئاشتیانە بۆ ناکۆکییە هەنووکەییەکان و پاراستنی سەقامگیریی هەرێمی.
لە کۆتایی پەیوەندییەکەدا، وەزیری دەرەوەی عێراق دووپاتی کردەوە کە بەردەوامیی پەیوەندی و هەماهەنگیی چڕ لەنێوان وڵاتانی ناوچەکەدا، بەتایبەتی وڵاتانی دراوسێ، کلیلی سەرەکییە بۆ پاڵپشتیکردنی هەوڵەکانی خۆپاراستن لە پێکدادان و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیریی گشتی.
لە شەڕی ٤٠ ڕۆژەوە بۆ چالاککردنی "سناپ بەک"
ئەم جموجۆڵە دیپلۆماسییە نوێیە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە لەمساڵدا گۆڕانکاریی سەربازی و ئابووریی قووڵی بەخۆیەوە بینیوە. لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی سەربازیی بەرفراوانیان بۆ سەر ئێران دەستپێکرد. ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بۆ ماوەی ٤٠ ڕۆژ بەردەوام بوون و لە ٨ی نیسانی ٢٠٢٦ بە ڕاگەیاندنی ئاگربەست کۆتاییان هات.
لەلایەکی دیکەوە، لە کۆتایی مانگی ئەیلولی ئەمساڵدا، ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی میکانیزمی "سناپ بەک" (Snapback)ی چالاک کردەوە، کە بووە هۆی گەڕانەوە و زیندووکردنەوەی سزاکانی سەر ئێران. هاوکات، پرسی ئاسایشی گەرووی هورمز و پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان وەک خاڵێکی سەرەکیی ململانێکان ماوەتەوە، کە ئەم دۆخە سەربازی و ئەمنییەش کاریگەریی ڕاستەوخۆی کردووەتە سەر بازاڕەکانی وزە و بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە جیهاندا.