سەروەرم كاك مەسعوود ، ئەگەرچی دووسێجار نامەی كراوەم لەڕێگەی ڕۆژنامەكانەوە بۆ بەڕێزتان ناردووە، بەڵام بەرگومانم لە ئەوەی كەهیچیانت بینیبێ. جا هۆكار ئەوەبێ كە دەستوپێوەند نەهێڵن ئەو بابەتانە ببینی ، یاخود هەر بەڕێزتان حەز و دەرفەتتان بۆ ئەو جۆرە بابەتانەنەبێ ، لەوەیان دڵنییا نیم.
وا ئەمجارەش پڕكێشیی ئەوە دەكەم ، كە ئەم نامە كراوەیەتان بۆ بنێرم، هەرچەندە كە پێم باشتر بوو تەنیا بەڕێزتان بیبینن، نەك كراوە بێ، هیواداریشم هەر ئاسنی سارد كوتان نەبێ، كە ئەوە چەندان ساڵە ئێمەمانان دەیكوتین و هیچ ئاكامێكی لێ سەوز نەبووە!
سەروەم كاك مەسعوود، لەباوك و باپیری بەڕێزتانەوەو زۆرێكی وەك ئێمەش، هێندەی مێژوو، یاخود دەماودەم پێمان گەیشتبێ، بەتایبەت بەڕێزتان، كە لە منداڵییەوە لە جەرگەی ڕووداو و شۆڕش و ماڵوێرانییەكانی نەتەوەكەتدایت و كتێبەكانیشت گۆوای ئەوەن ، كە ئاگاداری وردەكارییەكانی كوردستان و داگیركەران و زلهێزانیشین . چاكیش ئەوە دەزانیت كە هەموو شۆڕشەكانی نەتەوەكەمان لە پێناوی ئەوەدا بووە، كە ناسنامەی نەتەوەیی و نیشتمانەكەمان بپارێزین. دیارە هەر ئەو خواستەی نەتەوەكە بوو، كە لەپێناویدا سەدان هەزارمان بە ئەنفال و كیمیاوی و سێدارە و حەوزی ئەسید و ...تاد ، شەهیدكران . ڕژێمی بەعس هەر لە یەكەم كۆنگرەی حیزبەكەیانەوە ، یەكێك لە ئامانجەكانیان تواندنەوەی كورد بوو . ئەوەی كە سەددام دەیكرد ، ڕێك پیادەكردنی ئەو خواستە بوو. هەنگاوهەنگاو كاریان بۆ دەكرد . تا ڕووخانی ئەو ڕژێمە، ناوچەیەكی بەرفراوانی لە كەركووك و مووسڵ و دیالە و كووت ، عەرەبێنران . لە سێ شارەكەی ناوچەی حوكمی زاتییە چاوبەستەكێكەشیدا،هەزاران گوند و شارۆچكەی خاپوور كرد ، چونكە دەیزانی كە هەر گوندێك بۆ خۆی یەكەیەكی ئابووریی بەرهەمهێن بوو ، هاوكات هەرگوندێك بۆ خۆی لە كاتی بەرخۆداندا، وەك بنكەیەكی شۆڕش و پێشمەرگە وابوو . ئەوانە هەموویان ڕوویاندا، بەڵام تا ڕاپەڕینیش عەرەب، كە پیاوانی ئەمن و دارودەستەكانیان بوون، تەنانەت لە شارەكانیشدا نەیاندەوێرا بچنە گەڕەك و كۆڵانەكانەوە. ئەو ترسەیان وایكرد ، كە لەسلێمانیدا، زۆرێك لە كۆڵانەكانی مەڵكەندی و كانێسكان و چوارباخ هەڵبچنن، چونكە بە سەرچاوەی مەترسییان دەزانین.
بەڵام ئێستا بەرەكەت دا! ئەو ناوچەی ئۆتۆنۆمییەی كە تەنیا یەك یەكە بوو ، ئێستا كارەكییانە دوو زۆنی جیاوازە و لە هەر دوو زۆنەكەشدا ، شارەكان پانكراونەتەوە و حیزبانیش ناوی فراوانبوون و گەشەكردنیان لێناوە و ئەم پانكردنەوەیەش لەلایەك بووەتە هۆی كۆچی ئەو ڕێژە كەمەی گوندنشینان ، كە لە زێدی خۆیاندا ماون ، بەرەو شارەكان كۆچ بكەن . ئەوەش یەكێك لەهۆكارەكانی بریتیبوو لەئەو بەمشەخۆركردنەی گوندنشینان، بەوەی كە دەكرانە مووچەخۆری بێكاری دەمكوتكراو ، تاوەكو لەدەنگدانەكاندا ببنە ئەڵقەلەگوێ و دەنگی مسۆگەری دامەزرێنەرانیانبن . لە لایەكی تریشەوە كۆچی دانیشتوان لە كوردانی كەركووك و خورماتوو و مەخموورو خانەقین و جەلەولا و كفری و...تاد، كە لە بەرامبەردا خەڵكی تر بەرەو ناوچەكانیان هاتوون و بەردەوامیش دێن . لەوەش ترسناكتر ، ئەم دروستكردنی شوققە و خانووانەیە، بە سەدان هەزاریان لێ دروستكراون و بەناوی وەبەرهێنانەوە بەردەوامن. ئەم بەناو وەبەرهێنەرانە زۆریان بوونەتە ملیۆنێر و تەنانەت ملیاردێریش . ئیدی ئەمانە كار وابڕوات زەویی هەرێم هەموو دەكەنە خانوو و شوققە و ڕاگەیاندنەكانی حیزبانیش، كە سەدانن! بەردەوام بانگەشە بە كوردی و بە عەرەبی دەكەن، تاوەكو دانیشتوانی ناوەڕاست و خوارووی ئێراق تەشریف بۆ هەرێم بهێنن و ببنە خاوەن شوققە و خانوو . ئەم خەباتی بێوچانی شوققە و خانوو دروستكردن و ڕاوە دۆلارە ، وایكردووە ،كە ئێستا ڕێژەی ناكوردی پەلكێشكراو بۆ هەولێر و سلێمانی و دهۆك ، خەریكە شانكێ لەگەڵ ژمارەی كورددا دەكات . تەنانەت لە شارەكاندا بەشەقامەكاندا بڕۆی، چەندێك گوێت لە كوردزمان دەبێ، هێندەش گوێت لە برایانی عەرەب دەبێ . نەك هەر ئەوەش، بەڵكو ئێستا لەسلێمانیدا هەشت نۆ دووكانی فرۆشتنی عەگگال و عەبای عەرەبی كراونەتەوە . مەلای مزگەوتی وایش سەریهەڵداوە، كە وتار لەسەر پیرۆزیی لەبەركردنی دشداشە دەدات و بۆی بكرێ كەلتووری كورد زیندەبەچاڵ دەكات.
لەئەوەش بەدبەختیتر، ئەوەیە كە میریی هەرێم بەنیازیشە ئەو چەند هەزار مامۆستایەی خوێندنی كوردیی شاری كەركوویش، بە ناویپێدانی زەوییەوە لە هەولێر نیشتەجێ بكا! كە دیارە ئەمەش گوژمێكی دەرپەڕاندنی چەند هەزار خێزانێكی كوردی كەركووكی لێدەكەوێتەوە. هەرچەندە تا ئێستاش ناوبەناو باس لە مادەی140ی دەستوور دەكرێ ، كە ئەویش كرایە قوربانیی نەبوونی یەكدەنگیی كورد خۆی. لەبریی جێبەجێكردنی مادەی 140 ، لە ناو كەركووكدا (9) گەڕەكی نوێی عەرەبی هاتوو، لەدوای 16ی ئۆكتۆبەرەوە دروستكراون. كە لەئاستی گوڕی عەرەباندنی ڕۆژگاری سەددامیان تێپەڕاندووە .
سەروەرم، هەر بەپێی دەستووریش گۆڕینی دیموگرافی ڕێپێدراو نییە ، بۆیە ئەگەر وەك ئەوەی كە هەڵمەتەكاسەكانی بواری خانوو و زەوی دەڵێن ئێراق یەكە و خەڵكی بۆیان هەیە بێن و ئێمەش پێیانبفرۆشین، ئەوا لەبەرامبەردا دەبێ پەنا بەرینە بەر خودی دەستوورەكە و ماددەی23ی ، كە خاڵی (ب)دا ، بەڕاشكاوی باس لەوە دەكات ، گۆڕینی نشینگە نابێ مەبەست لێی گۆڕینی دیمۆگرافی بێت . جا ئەوەی چ لە كەركووك و چ لە هەرێمیشدا دەگوزەرێت ، مەبەستی ژێربەژێر ، گۆڕینی دیمۆگرافیا یكوردستانە ، بەڵام گرفت ئەوەیە، كە لێرە كورد خۆی هاندەری كارەكەیە.
من بۆ خۆم بڕوام بە برایەتیی گەلان هەیە، بەڵام فرۆشتنی نیشتمان هەرگیز برایەتی نییە. ئەم بازرگانە بەناو وەبەرهێنەرانە ، بزانن یاننەزانن ، ئەوەی دەیكەن ، دەچێتە خانەی نیشتمانفرۆشییەوە. ئاشكراشە ، كە ئەمانە لە ژێرباڵ و سایەی دەسەڵاتی خۆماڵیی كورددان و هەردەسەڵاتیش زەویی شارەكانیان بەناوی پێفرۆشتنەوە، بۆ تاڵانفرۆش دەكات. ئەمانە خێراترین بەدەستهێنانی پارەیان مەبەستە، دەنا بۆ لەكەمترین ئاستدا نەبێ، نەهاتوون پڕۆژەی تایبەت بەژێرخانی ستراتیژیی ئابووری لەهەرێمدا بنیاتبنێن.
ئازیزم، كار وابڕوات چەند ساڵێكی تر، باشووری كوردستان بە مەرەی مووسڵ و دیالە و ...تاد ، دەچێت . ئەوسا نەوەی داهاتوویش دەبنە كەمینەكی كەم ، كە نەتوانن وشەی كوردستانیش بەكاربهێنن، چونكە كورد بە حوسن و ڕەزای خۆی خاكەكەی پێیانفرۆشتووە و ئەوانیشكڕیویانە . بەواتایەكی تر هەروەك شێخ ( غيث التميمي ) لە ڤیدیۆیەكی بڵاوكراوەیدا، دەڵێت: "سەددام ، بەزۆر عەرەباندنی دەكرد ، بۆیەزۆر سەركەوتوو نەبوو ، بەڵام كە ئێستا زۆر لە ئارادا نییە ، سەركردانی كورد خۆیان عەرەباندنەكە دەكەن". هاوكات دەڵێت "بڕۆن بۆ شارەكانی هەرێم خواردنگە و بازاڕ و قاوەخانە و ...تاد، هەمووی بوو بە عەرەبی".
برایەكی تری عەرەبمان سەرنجێكی بلاوكردووەتەوە، زۆر بە ڕەقی وبەزمانێكی زبر، دەفەرموێ "دوو سێ دەیەی تر ، ئیتر شیمالی حەبیب دەبێ بە هی خۆمان و ...".
بێگومان ئەو لێشاوی هاتنەیان و بوونیانبەخاوەن خانوو و زەوی و كارو كاسپی و هاوكات ئەو ڕێژەی منداڵ خستنەوەیەی ئەوان، وادەكات كە ببنە زۆرینەی ڕەها. ئەو دەم دەكەونە دروستكردنی كێشە و بیانووگرتن بە كوردەكە . گومانیش لەوەدا نییە ، كە ئەمە لای كورد قەبووڵ ناكرێت و بەرگری لە خۆیان دەكەن ، ئەوەشسەردەكێشێ بۆ شەڕ. هەر كە ئەوە ڕوویدا، ئیدی وڵاتانی داگیركەری كوردستان و دەوڵەتانی بەناو ئیسلامی و لەپێشیشیانەوە دەوڵەتی ئینگلیز، دەكەونە سەركۆنەی كوردی بەدخت و مافی ڕەها بە عەرەب دەدەن، كە وڵات بە وڵاتی خۆیان بزانن و بۆ ئەوەش دەكەونە قسەكردن سەبارەت بە مافی مرۆڤ و یاساكانی نەتەوە یەكگرتووەكان . ئیدی كوردەكە دەخەنە بەردەم سێ بژاردە ، كە هەرسێكیان ماڵوێرانییان لێدەكەوێتەوە:
یەكەمیان: ئەوەیە كوردەكە ملكەچبكات و چاوەڕێی لوتفی برایانی هاتوو بكات ، تاوەكو زۆر نەچەوسێنرێتەوە.
دووهەم: ئەوەیە كە نیشتمانەكەیان بۆ چۆڵبكات و ملیڕێی وڵاتان بگرێتەبەر، تا وەك قەرەج لەدەربەدەریدا بژی.
سێهەم : ئەوەیە، كە وەك كوردانی خۆرهەڵاتی دیجلەی 150 ساڵ لەمەوبەر، لەپێناوی پاراستنی گیانی خۆی و ماڵ و منداڵیدا\، ئامادەی توواننەوە بێ لەبۆتەی عەرەبدا و زمان و كەلتووری خۆی فەرامۆش بكا .
جەنابی كاك مەسعوود، هەر كەس ئەم وێناكردنەی لە لا نەبێ ، ئەوە دەبێ گومان لە سروشتی بیركردنەوەی دروستی خۆی بكا.
ئێمە دەسەڵاتە خۆماڵییەكەی خۆمان، لەماوەی 35 ساڵیدا، زۆر كار هەبوون، كە دژ بەپەرژەوەندیی باڵای نەتەوەییمان بوون و كراون . ئیدی هەر لەشكۆی زمانی كوردییەوە بیگرە، تا ڕاگەیاندنی هەركەس بۆ خۆی و نەبوونی هێڵی سوور، بۆ ئەو ڕەفتارانەی بە ناوی حیزبایەتییەوە كراون و جرت و فرتی هەر حیزبە بەرەو بەغداو وڵاتان و نەبوونی ڕێككەوتنێكی نەتەوەیی، كە بە هیچ بیانوویەك وەلا نەنرێت وكەس بۆی نەبووایە یاساشكێنی بكات. هاوكات پێناسەیەكی هەرە دەغەڵی (الخيانة العظمى)شمان نەكردووە، تاوەكو دەغەڵی و نیشتمانفرۆشیمان بۆ نەكرێ بە خەبات و تێكۆشان!
باپیرانمان فەرموویانە: (مریشك خۆی خۆڵ بەسەر خۆیدا نەكا، كەس نایكا)، ئەوەی ئێستا دەگوزەرێ، ئەوە خۆمان دەیكەین . ئەوە خۆمان دەیكەین. بۆیە بەدەستی خۆمان ڕەوایەتی بە داگیركردنی نیشتمانمان لە پێناوی ڕاوە دۆلاردا ، دەدەین . بەندە ئاواتەخوازم كە لوتف بفەرموون ، بە شێوەیەك لە شێوەكان، بە جلوبەرگی نەناسراوی (تەنەككوری)یەوە، چەند ئێوارێیەك بە شارەكانی هەرێمدا بگەڕێیت، تاوەكو بەچاوی خۆت ببینیت ،كە چی دەگوزەرێت.
ئەوانەی خستمنە ڕوو و لەهەمووشیان ترسناكتر ئەم عەرەباندنەی سایەی خۆمانە، كە بەڕاستی گوێ لێخەواندنی، گەورەتدین ماڵوێرانیتووشی ئەم پارچەیەی نیشتمان و نەتەوە ستەمدیدەكامان دەكات. بۆیە ڕوو دەكەمە بەڕێزتان ، تاوەكو ئەم بەناو وەبەرهێنانەی بوواری خانووبەرە نەهێڵرێ، بەر لەوەی كە كارلەكار بترازێ و پەشیمانی دادمان نەدا.