ئاڵۆزییە سەربازی و ئەمنییەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کۆماری ئیسلامیی ئێران پێ دەنێنە قۆناغێکی نوێ و هەستیارەوە، دوای ئەوەی لە ماوەی تەنیا بیست و چوار کاتژمێردا نزیکەی ١٠ ئامانجی دەریایی و نەوتی لە کەنداو و گەرووی هورمز و دەریای عومان کرانە ئامانج. ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە هاوکاتە لەگەڵ هەڕەشەی توندی بەرپرسانی سەربازیی ئەمریکا بۆ نقومکردنی کەشتییە نەوتبەرەکانی ئێران، لە بەرامبەر سووربوونی تاران لەسەر وەڵامدانەوەی سەربازیی توندتر بۆ سەر هێزەکانی واشنتن.
ئاوێنە: سوپای پاسدارانی ئێران لە شەوی شەممە و بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە زنجیرەیەک کردەی دەریایی ڕاگەیاند؛ لەوانە بەئامانجگرتنی بەلەمێکی ئەمریکی بە بیانووی هەوڵدان بۆ چوونە ناو ناوچەیەکی پارێزراو لە گەرووی هورمز. تاران جەختی لەوە کردەوە کە کۆنتڕۆڵی گەرووەکە بەدەست ئەوانەوەیە و ڕێگە بە هیچ جووڵەیەکی ئەمریکی لەو سنوورەدا نادەن.
هاوکات هێزی دەریایی پاسداران بەرپرسیارێتیی خۆی لە لێدانی سێ کەشتیی نەوتبەر لە ڕۆژهەڵاتی گەرووی هورمز و سێ کەشتیی جەنگیی ئەمریکی گرتە ئەستۆ، وەک وەڵامێک بۆ لێدانی پێشوەختەی نەوتبەرە ئێرانییەکان. بەپێی گێڕانەوەی ئێران، ئەو نەوتبەرانە هۆشدارییەکانی تارانیان پشتگوێ خستووە کە پێویستە هاتوچۆی کەشتییەکان تەنیا بە ڕێڕەوی دیاریکراوی نزیک دوورگەی لارک لە کەناراوەکانی ئێراندا بێت، نەک لەو ڕێڕەوانەی تاران قەدەغەی کردوون.
لە بەرامبەردا، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) ڕوانگەیەکی پێچەوانە دەخاتە ڕوو و ڕایدەگەیەنێت کە ڕێڕەوی باشووری گەرووەکە (نزیک کەناراوەکانی عومان) لە مین پاککراوەتەوە و بە تەواوی بۆ هاتوچۆی کەشتییە بازرگانی و نەوتییەکان ئارامە، هەروەها بە بەردەوامی داتای پەڕینەوەی سەرکەوتووانەی کەشتییەکان بڵاودەکاتەوە.
ئۆپەراسیۆنەکانی ئەمریکا و بەئامانجگرتنی شادەماری نەوتی ئێران
پێش وەڵامەکەی ئێران، هێزەکانی ئەمریکا زنجیرە هێرشێکی وردیان ئەنجام دابوو کە بە شادەماری ئابووریی نەوتی ئێران دادەنرێت؛ لەوانە بەئامانجگرتنی سێ کەشتیی نەوتبەری ئێرانی لە دەوروبەری دوورگەی خارک و بەندەری جاسک:
دوورگەی خارک: ناوەندی سەرەکی و هەناردەکردنی نزیکەی ٩٠٪ی نەوتی خاوی ئێرانە و بە چەقی سیستەمی وزەی ئەو وڵاتە دەناسرێت.
بەندەری جاسک: پڕۆژەیەکی ستراتیژیی ئێرانە لە دەریای عومان کە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە گەرووی هورمز کاری لەسەر کراوە.
سێنتکۆم ڕایگەیاند کە هێرشەکان وەڵامێک بوون بۆ مووشەکە بالیستییەکانی ئێران کە ئاراستەی دوو کەشتیی جەنگیی ئەمریکی کرابوون. بە وتەی واشنتن، کەشتییە لێدراوەکان سەر بە "تۆڕی سێبەر"ی سوپای پاسداران بوون؛ کەشتیی "داونی" لە نزیک خارک و کەشتیی "ستارک ١" لە نزیک جاسک لەکارخراون، لە کاتێکدا نەوتبەری "کیلۆ" لە دەریای عومان بە تەواوی تێکشکێندراوە دوای ئەوەی هۆشداری بە دەستەکەی درابوو چۆڵی بکەن. وێنە بڵاوکراوەکانی سێنتکۆم ئاگری گەورە لە کەشتییەکان نیشان دەدەن، و سەرچاوە فەرمییەکانی ئێرانیش پشتڕاستیان کردەوە کە هیچ زیانێکی گیانی نەکەوتووەتەوە.
هەڵوێست و پەیامە توندەکانی واشنتن
براد کۆپەر، فەرماندەی سێنتکۆم، پەیامی وڵاتەکەی بە ڕوونی ئاراستەی پاسداران کرد و وتی: «ئەگەر تەقە لە دوو کەشتیی ئێمە بکەن، باجێکی ئابووریی گەورەتر بەسەر کەشتییەکانتاندا دەسەپێنین و لە تێکشکاندنی کەشتیگەلی نەوتیی سنووردار و بێبەرگریی ئێران سڵ ناکەینەوە».
لەلایەکی دیکەوە، پێیت هێگسێس، وەزیری بەرگریی ئەمریکا، هۆشداریی دا کە ئەگەر هێزە دەریاییەکانیان بکرێنە ئامانج، هەموو نەوتبەرەکانی ئێران لە سنووری فەرماندەیی ناوەندی و زەریای هێمندا دەکرێنە ئامانج و نوقم دەکرێن، بەو پێیەی ئەو کەشتیگەلە بەهۆی نەبوونی پاراستنی ئاسمانی و دەریایی پێویست، بە تەواوی ئاشکران. ئەمە لە کاتێکدایە پێشتریش دۆناڵد ترەمپ لە کۆتاییەکانی مانگی ئابدا هۆشداریی دابووە تاران سەبارەت بە لەناوبردنی تەواوەتیی ژێرخانی دوورگەی خارک.
ڕوانگەی تاران: بەرگریی نیشتمانی لە بەرامبەر گەمارۆدا
لە بەرامبەردا، بڕیارگەی سەربازیی خاتەمولئەنبیای ئێران وەڵامدانەوەکانی پشتڕاست کردەوە و ڕایگەیاند لە ئەگەری بەردەوامیی گەمارۆ و ئاستەنگەکانی ئەمریکا، هێرشەکانیان بۆ سەر کەشتییە جەنگییەکانی واشنتن لە جاران توندتر و فراوانتر دەبن. وەزارەتی دەرەوەی ئێرانیش پەلامارەکانی سەر کەشتییەکانی بە "تاوانی جەنگ" و هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی دەریاوانی لەقەڵەم دا.
هاوکات وتەبێژی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی لە پەرلەمانی ئێران ڕووبەڕووبوونەوەکەی بە "شەڕێکی مان و نەمان" وەسف کرد، جەختیشی لەوە کردەوە کە ئێران پابەندی لێکتێگەیشتنەکان بووە و هەڵوێستەکەی تەنیا بەرگریکردنە لە بەرامبەر هێرش و هەوڵەکانی واشنتن بۆ سەپاندنی گەمارۆی ئابووری و سەربازی. جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێرانیش ئاماژەی بەوە کرد کە وڵاتەکەی ستراتیژیی پێشوەختەی بۆ بەرپەرچدانەوەی هەنگاوەکانی بەرامبەر گرتووەتە بەر دوای ئەوەی "دوژمن لە مەیداندا بێهیوا بووە و ڕووی لە شەڕی ئابووری کردووە".
شیکاریی شارەزایان: هاوکێشەی نوێ و ڕەهەندە سیاسییەکان
چاودێران و شارەزایانی نێودەوڵەتی لە چەند گۆشەیەکی جیاوازەوە لەم تەقینەوە سەربازییە دەڕوانن:
حەسەن جۆنی (شارەزای سەربازی و ستراتیژی): پێیوایە هاوکێشەیەکی نوێ هاتووەتە کایەوە؛ ئەمریکا ڕێساکانی گۆڕیوە و لە لێدانی سەربازی بەرامبەر سەربازی دەرچووە بۆ لێدانی کەشتییە مەدەنی و نەوتییەکان لە دەرەوەی سنووری گەمارۆکە، بەڵام هاوکات پێکدادانەکان بە "سنوردار" دادەنێت کە هەردوولا هێشتا دەخوازن لە شەڕی سەرتاسەری دوور بکەونەوە.
جۆی هوود (جێگری پێشووی یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا): سەرنج دەخاتە سەر ڕەهەندی هەڵبژاردنەکان لە ئەمریکا و ئیسرائیل، بەو پێیەی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە ئەنجامی گرژییەکان دەکرێت کارتێکی گوشاری تاران بێت بۆ سەر پرۆسە سیاسییەکان بەبێ خستنەگەڕی مەترسییەکی گەورە لەسەر خۆی.
عاتیفە تەغیانی (مامۆستای زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی تاران): جەخت دەکاتەوە کە ئەمە تەنیا وەڵامدانەوەیەکی کاتی نییە، بەڵکو قۆناغێکی نوێیە لە شەڕێکی پەرەسەندوو. لە دیدی تارانەوە، وەڵامنەدانەوە وەک نیشانەی لاوازی لێکدەدرێتەوە، بۆیە وەڵامدانەوە بە هەموو قەبارەیەکەوە پێویست بووە بۆ کاریگەریکردن لەسەر بڕیار و سیاسەتەکانی واشنتن لەم کاتە هەستیارەی پێش هەڵبژاردنەکاندا.