لێکەوتەکانی بۆردومانی فڕۆکەخانەی ئەبووزهوور؛ بۆچی نیگەرانییەکانی ئیسرائیل لە ڕۆڵی تورکیا لە سووریا و ناوچەکە ڕوو لە هەڵکشانە؟
  2026-09-04       68       

ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئەلجەزیرە لە هەڵسەنگاندنێکی ستراتیژیدا ئاماژە بەوە دەکات کە هێرشە ئاسمانییەکەی ئیسرائیل لە ١٨ی ئابدا بۆ سەر فڕۆکەخانەی سەربازیی «ئەبووزهوور» لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئیدلب، کردەیەکی سەربازیی خاوەن بایەخی مەیدانی نەبووە، بەڵکوو پەیامێکی سیاسیی ئاشکرا بووە و پەردەی لەسەر نیگەرانییە قووڵەکانی تەلئەبیب لە بەرامبەر فراوانبوونی هەژموونی سەربازی و سیاسیی تورکیا لە سووریا و ناوچەکەدا هەڵماڵیوە.

ئاوێنە: ​فڕۆکەخانەی ئەبووزهوور لە ساڵانی پێش ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ بە تەواوی لەکارکەوتبوو و هیچ هێزێکی سەربازیی لێ نەبوو، زیانەکانی بۆردومانەکەش تەنیا لە باڵەخانەکانی کۆنترۆڵ و هێڵی نیشتنەوەدا بوون بێ ئەوەی زیانی گیانی هەبێت. تەلئەبیب دوای بیست کاتژمێر هێرشەکەی بەوە پاساو دا کە دیمەشق ڕێگەی داوە هێزەکانی تورکیا لەو بنکەیە جێگیر ببن، بەڵام سووریا و تورکیا بە توندی ئەم دەنگۆیانەیان ڕەتکردەوە. هاوکات تۆماس باراک، باڵیۆزی ئەمریکا لە ئەنقەرە و نێردەی تایبەت بۆ کاروباری سووریا، ڕایگەیاند واشنتۆن زانیارییە هەواڵگرییەکانی ئیسرائیلی پشکنیوە و هیچ بەڵگەیەکی بۆ ڕاستیی ئەو مەترسییانە نەدۆزیوەتەوە، و هێرشەکەی بە «ئاڵۆزکردنێکی بێ‌پێویست» ناوبرد. لەگەڵ ئەوەشدا، ئیسرائیل کاتس وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە بەرزاییەکانی جۆلانەوە هەڕەشەی کرد کە هێزەکانیان تەنیا ٢٥ کیلۆمەتر لە دیمەشقەوە دوورن و ناکشێنەوە.

​بەپێی خوێندنەوەکە، ئەم پێکدادانە گوزارشت لە ڕووبەڕووبوونەوەی دوو پڕۆژەی تەواو ناکۆک دەکات لە گۆڕەپانی سووریادا:

​ستراتیژیی ئیسرائیل: لە دوای ڕووخانی دەسەڵاتی ئەسەد و هاتنەسەرکاری ئیسلامییەکان، ئیسرائیل گرەوی لەسەر هێشتنەوەی سووریایەکی دابەشکراو لەسەر بنەمای نەتەوەیی و مەزهەبی و دەسەڵاتێکی ناوەندیی لاواز دەکرد تا نەتوانێت ببێتە هیچ هەڕەشەیەکی سەربازی لە ئایندەدا.

​ستراتیژیی تورکیا: بە پێچەوانەوە، ئەنقەرە بە هاوکاریی سعوودیە کاری کرد بۆ کردنەوەی دەرگاکانی واشنتۆن بەڕووی دیمەشق و هەڵگرتنی سزاکان، لەگەڵ تێکەڵکردنی هێزەکانی پێشووی سوپای ئازاد و بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە ناو پێکهاتەی دەوڵەتدا. هاوکات لە ڕووی سەربازییەوە تورکیا ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لە نۆژەنکردنەوەی بنکە ئاسمانییەکان، مەشقپێکردنی فڕۆکەوانان، دابینکردنی سیستەمی ڕادار و زرێپۆش، و دووبارە بنیاتنانەوەی هێزی دەریایی لە بەندەری لازقییە، کە ئەمەش مەترسییە بۆ سەر ئازادیی فڕینی فڕۆکەکانی ئیسرائیل بەسەر ئاسمانی ناوچەکەدا بەرەو عێراق و ئێران.

​هەڵسەنگاندنەکە ڕوونی دەکاتەوە کە نیگەرانییەکانی ئیسرائیل سنووری سووریای تێپەڕاندووە و پەیوەستە بە ڕێککەوتننامەی بەرگریی سێقۆڵی لە نێوان تورکیا، پاکستان و سعوودیە لە شاری مەککە. ئیسرائیل دەیویست لە هەر سیستمێکی ئەمنیی نوێی ناوچەکەدا لە ڕێگەی ئاساییکردنەوە لەگەڵ سعوودیە ببێتە شەریک، بەڵام واشنتۆن پێشوازی لە ڕێککەوتنە سێقۆڵییەکە کرد و تەلئەبیب لە پەراوێزدا مایەوە. ئەم ڕێککەوتنە هێڵەکانی گواستنەوە و پەیوەندیی ناوچەکەی بەرەو کەناراوەکانی سووریا گۆڕی و دەرگای ئاساییکردنەوەی لەگەڵ ڕیاز داخست.

​لە بەرامبەردا، ئیسرائیل هەوڵ دەدات لە ڕێگەی هاوپەیمانێتی لەگەڵ هیندستان، یۆنان و قوبرس هاوسەنگی دروست بکات، بەڵام بەربەستە جوگرافی و سیاسییەکان ڕێگرن لەوەی ئەم میحوەرە بتوانێت ڕکابەریی هێزی تورکیا و پاکستان بکات.

​لە کۆتاییدا هاتووە، بۆردومانکردنی فڕۆکەخانەی ئەبووزهوور نەک هەر ڕێگری لە ئاوەدانکردنەوەی سوپای سووریا و هەماهەنگییەکانی ئەنقەرە نەکرد، بەڵکوو ئەنقەرە و دیمەشقی سوورتر کرد لەسەر فراوانکردنی هاوکارییەکانیان. ئەم پێشهاتانە سەلماندیان کە ئیسرائیل توانای سەپاندنی هێڵە سوورەکانی لەدەستداوە و ڕووبەڕووی قەیرانێکی گەورە بووەتەوە لە خۆگونجاندن لەگەڵ هاوسەنگییەکی نوێی هەرێمایەتی کە ئیتر توانای دیاریکردنی یاساکانی نەماوە.

زۆرترین بینراو
« تورکیا ڕێگە دەدات سێ سەرکردەی باڵای پەکەکە لە دورگەی ئیمڕاڵی نیشتەجێ بن»
وه‌زیری دارایی عێراق چی به‌ وه‌فدی هه‌رێم وتوه‌؟ له‌باره‌ی پله‌به‌رزكردنه‌وه‌ چی وتوه‌؟
لێدوانەکانی هادی عامری لەسەر خۆپیشاندانەکانی تشرین ڕووبەڕووی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و ڕێکاری یاسایی دەبنەوە
دەستگیرکراوانی لالەزار لە دادگا هەموو تۆمەتەکانیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند «لەژێر ئەشکەنجەدا» وتەیان لێوەرگیراوە
مالیكی: گه‌یشتوینه‌ته‌ قۆناغێك به‌بێ ره‌زامه‌ندی تره‌مپ ئاو ناخۆینه‌وه‌، ئه‌مه‌ قبوڵكراو نییه‌
توركیا دورخستنه‌وه‌ی ئه‌حمه‌د تورك و سه‌پاندنی قه‌یومی‌ به‌سه‌ر سه‌رۆكایه‌تی گه‌وره‌ شاره‌وانی مێردین درێژكرده‌وه‌
ڕۆیتەرز: فشارێکی ناوخۆیی لە ئیدارەی ترەمپ هەیە بۆ هێورکردنەوەی شەڕی ئێران پێش هەڵبژاردنەکان
پردێ؛ لە هێرشێکی چەکداریدا بۆ سەر بارەگایەکی حەشدی شەعبی چەکدارێک کوژرا
میدیای ئێران بانگه‌شه‌ی ده‌ستگیركردنی تیمێكی حه‌وت كه‌سیی سه‌ربه‌ حزبه‌ كوردییه‌كان ده‌كات له‌ ئیلام
نه‌تانیاهو: نزیك بوینه‌ته‌وه‌ له‌ روخاندنی رژێمی ئێران
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×