ئەمڕۆ دووشەممە، تارانی پایتەختی ئێران میوانداریی کۆبوونەوەیەکی هاوبەشی باڵا لەنێوان بەرپرسانی وڵاتانی ئەندام لە "ڕێککەوتننامەی مەککە بۆ بەرگریی هاوبەش" و بەرپرسانی باڵای ئێران دەکات، بە مەبەستی تاوتوێکردنی هەوڵەکان بۆ کەمکردنەوەی گرژی و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە.
ئاوێنە: ڕائید قەرمەلی، بریکاری وەزارەتی دەرەوەی سعودیە لە بەیاننامەیەکدا لەسەر پلاتفۆرمی (ئێکس) ڕایگەیاند، شاندی شانشینی عەرەبیی سعودیە لەم کۆبوونەوەیەدا بە سەرۆکایەتیی شازادە خالد بن سەلمان، وەزیری بەرگریی ئەو وڵاتە دەبێت. هاوکات پشتڕاستی کردەوە کە هەریەک لە عاسم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان و ئیبراهیم کاڵن، سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی تورکیا (میت) سەرۆکایەتیی شاندی وڵاتەکانیان لە کۆبوونەوەکەی تاران دەکەن.
بەپێی ڕاگەیەندراوەکەی بریکاری وەزارەتی دەرەوەی سعودیە، بڕیارە نوێنەرانی وڵاتانی ڕێککەوتننامەی مەککە بۆ بەرگریی هاوبەش لەگەڵ مەسعوود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران و موحسین ڕەزایی، ئەمینداری گشتیی ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئەو وڵاتە کۆببنەوە.
قەرمەلی ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئەم سەردانە لە چوارچێوەی بەردەوامیی هەوڵەکانی وڵاتانی ڕێککەوتننامەی مەککە دێت بۆ هێورکردنەوەی دۆخەکە لەنێوان لایەنەکانی قەیرانی ئێستا و هاندانی گفتوگۆ و چارەسەری دیپلۆماسی، هەروەها بۆ پاڵپشتیکردن لەو هەوڵە نێوەندگیرییانەی کە لەلایەن هەردوو وڵاتی قەتەر و پاکستانەوە دەدرێن. جەختیشی کردەوە کە کۆبوونەوەکە ئامانجییەتی ڕۆڵی سەرەکیی وڵاتانی ڕێککەوتننامەکە لە چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە و کارکردن لەگەڵ سەرجەم وڵاتانی هەرێمەکەدا بۆ ئەو مەبەستە دووپات بکاتەوە.
چوارچێوەی دەستپێشخەرییەکە و هەڵوێستی تاران
لە لایەکی دیکەوە، وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند کە کۆبوونەوە چوارقۆڵییەکەی ئەمڕۆ دووشەممە بە ئامادەبوونی بەرپرسانی ئەمنی و سەربازیی تورکیا، سعودیە و پاکستان بەڕێوەدەچێت. وەزارەتەکە ڕوونی کردەوە کە بیرۆکەی سازدانی ئەم کۆبوونەوەیە لە میانی سەردانەکەی پێشووی عاسم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران خراوەتە ڕوو و لەلایەن ئێرانەوە پەسەند کراوە.
بەپێی لێدوانی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، کۆبوونەوە چوارقۆڵییەکە تیشک دەخاتە سەر سیاسەتەکانی ئیسرائیل لە ناوچەکەدا، پێشهاتەکانی لوبنان و فەلەستین، هەروەها لێکەوتەکانی هێرشکردنە سەر ئێران. وەزارەتەکە جەختی لەوەش کردووەتەوە کە سەقامگیریی ناوچەکە پشت بە توانای ناوخۆیی و ئیرادەی وڵاتانی هەرێمەکە و تێبینییە ئەمنییەکانیان دەبەستێت، و ئەم کۆبوونەوەیەشی وەک هەنگاوێک بەرەو هەماهەنگی لەسەر میکانیزمە ئەمنییە هەرێمییەکان لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش وەسف کرد، کە دەتوانێت زەمینەسازی بۆ هاوکاریی فراوانتر لە بواری دابینکردنی ئاسایشی ناوچەکەدا بکات.
لە هەمان چوارچێوەدا، عەلی باقری کەنی، جێگری ئەمینداری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران ڕایگەیاند، فەرماندەی سوپای پاکستان بڕیاری بەرپرسانی پاکستان، سعودیە و تورکیای بۆ سەردانیکردنی تاران و ئەنجامدانی کۆبوونەوەی هاوبەش بە موحسین ڕەزایی ڕاگەیاندووە. باقری کەنی ئاماژەی بەوە دا کە کۆبوونەوەکە بە دەستپێشخەریی ئێران دێت بە ئامانجی هەڵگرتنی "هەنگاوێکی کارا" بەرەو بنیاتنانی ئاسایشێکی هەرێمیی ناوخۆیی کە ببێتە هۆی بەرقەراربوونی ئاشتی و سەقامگیری، و گوتیشی: "ستراتیژیی ئێمە دابینکردنی ئاسایشی ناوچەیی و ڕووبەڕووبوونەوەی هەر دەستوەردان یان هەژموونێکی بیانییە."
هاوکات پەیامنێری کەناڵی جەزیرە لە تاران ئاماژەی بەوە کرد کە چاوەڕوان دەکرێت بەرپرسە ئەمنییە میوانەکان لەگەڵ موحسین ڕەزایی کۆببنەوە بۆ تاوتوێکردنی دوایین پێشهاتەکانی دۆخی ئەمنیی ناوچەکە کە جێگەی بایەخی هاوبەشی هەردوولایە.
نێوەندگیریی قەتەر و پەیامە ناڕاستەوخۆکان لەگەڵ واشنتن
ئەم جموجۆڵە دیپلۆماسییانە دوای ئەوە دێن کە دوێنێ یەکشەممە، شاندێکی قەتەری بە مەبەستی نێوەندگیری و لە چوارچێوەی دانوستانە بەردەوامەکان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە سەردانی تارانی کرد.
لەبارەی ئەو هەوڵانەوە، بەرپرسێکی باڵای ئێرانی لە لێدوانێکدا بۆ جەزیرە، هەوڵەکانی نێوەندگیریی بە "ئەرێنی" ناوبرد، بەڵام ئاماژەی بەوە دا کە ئەم هەوڵانە بەردەوام بەرەوڕووی کشانەوەی ئیدارەی ئەمریکا لە پابەندبوونەکانی دەبنەوە. ئەو بەرپرسە پێی وایە کە بەربەستی بەردەم گەیشتن بە چارەسەری دیپلۆماسی لە خودی نێوەندگیرییەکەدا نییە، بەڵکو لە ڕەتکردنەوەی داواکارییەکانی تارانە لەلایەن واشنتنەوە.
لە لایەکی دیکەوە، ئیسماعیل بەقائی، گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی لە ڕێگەی نێوەندگیرەکانەوە بەردەوامە لە ئاڵوگۆڕکردنی پەیام لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. بەقائی جەختی کردەوە کە تاران مێزی دانوستانەکانی جێنەهێشتووە، بەڵام کێشەی سەرەکیی بۆ پێداگریی واشنتن لەسەر "داواکارییە تاکلایەنەکانی" گەڕاندەوە. گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەش کرد کە دوای ئەزموونەکانی ماوەی ڕابردوو، متمانەیان بە لایەنی ئەمریکی نەماوە و جەختی کردەوە کە پێویستە وڵاتەکەی بۆ بەرگریکردن لە خۆی، ئامادەی ڕووبەڕووبوونەوەی سیناریۆ جیاوازەکان بێت.