ئازادی هەمیشە و بەتایبەتە ئازادی ئەو کەسانەیە کە جیاواز بیردەکەنەوە." ڕۆزا لوکسەمبورگ
چۆنیەتی بەڕێوەبردنی ئاهەنگەکە ئەمڕۆ ڕەنگدانەوەی ئەوەیە کە سبەینێ چۆن کۆمەڵگا بەڕێوە دەبەین
ئەم دەقە لەو قەناعەتەوە دەست پێدەکات کە پارتی چەپ بچووککراوەی ئەو کۆمەڵگایەیە کە دەیەوێت بنیات بنێت و بەڕێوەی ببات، و پەیڕەوی ناوخۆی وێنەیەکی سەرەتایی ئەو جۆرە بەڕێوەبردنە دەداتەوە کە ئەگەر بێتە سەرکردایەتی دەوڵەت پێشکەشی دەکات. شێوازی بڕیاردانی ناو حزب، شوێنی پلە و پالە لە دەرکردنیان، سنوورەکانی دەسەڵاتەکانی سەرکردایەتی و چۆنیەتی هەڵبژاردنی، و ڕادەی ڕێزگرتن لە بیروڕای جیاواز، هەمووی وەڵامێکی پراکتیکی بۆ پرسیارێکی بنەڕەتی دەداتە جەماوەر. ئایا دەسەڵات لەو کۆمەڵگایەدا کە ئێمە دەمانەوێت بەدەستی جەماوەر خۆیان و لەژێر چاودێری بەردەوامی ئەواندا بێت، یان لە دەستی قەوارە سنووردارەکاندا چڕدەبێتەوە، هەرچەندە نیازەکانیان باش بێت؟
بۆ نموونە، پارتێک کە پلە و پایەی سەرکردایەتی خۆی هەڵدەبژێرن و لێپرسینەوەی لەگەڵدا دەکەن، پۆستەکانی تێدا دەخولێتەوە و مافی کەمینەکان بۆ دەربڕینی ئاشکرا پارێزراو دەبێت، وێنەیەکی کارپێکراوی دەوڵەتێک پێشکەش دەکات کە تیایدا خەڵک ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە حوکمڕانیان دەکەن و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا دەکەن، دەسەڵات دەست دەگۆڕێت و مافەکانی ئۆپۆزسیۆن پارێزراو دەبێت. لەبەر ئەوە گرنگی ئەو پەیڕەوانەی کە لە ئەمڕۆوە بەهاکانی دیموکراسی، بەشداربوون، شەفافییەت و خولانەوەیان بەرجەستە کردووە کە بەڵێنی سبەینێ بە کۆمەڵگا دەدەین.
بیرۆکەی ئەم دەقە لە مشتومڕێکی چەپی عێراقەوە سەرچاوەی گرت کە ئێستا لە نێو چەپی عێراقدا بەڕێوە دەچێت، دوای ئەوەی حیزبی کۆمۆنیستی عێراق پێش کۆنگرەی دوازدەهەمین کۆنگرەی نەتەوەیی خۆی ڕەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی خستە بەردەم گفتوگۆی گشتی.
بەڵام ئەوەی من خستمە ڕوو تێڕوانینێکە بۆ ڕێکخراوی چەپ بە گشتی و پەیوەندی بە هەموو پارت و ڕێکخراوەکانی چەپەوە هەیە، لە باشووری جیهان و ڕۆژئاوا وەک یەک. من لە ئەزموونی شەخسی لە ڕیزەکانی بزووتنەوەی چەپ لە ساڵانی هەشتاکانەوە دەنووسم، کە تێیدا کاری نهێنی و ئەو مەرکەزییە توندەی کە سەپاندبوو، سێنترالیزمی کە لەو کاتەدا مەرجی مانەوە بوو و پێویستییە مێژووییەکەی بە تەواوی دەزانم.
ئەم پرسیارە قورسایی تایبەتی هەیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی باشووری جیهان، کە زۆرێک لە ڕێکخراوەکانی چەپ هێشتا میکانیزمی ڕێکخراوەیی بەرهەم دەهێننەوە کە لە هەلومەرجی کاری نهێنی و چەوساندنەوە لەلایەن ڕژێمە دیکتاتۆرەکانەوە پێکهێنراون. ئەو میکانیزمانە لە سەردەمی خۆیاندا خزمەتی هێزەکانی چەپیان کردووە و لەوانەیە هەندێک لە توخمەکانیان لە هەر شوێنێک سەرکوتکردن بەردەوام بێت پێویست بمێننەوە، بەڵام زۆربەیان کۆن بوون و ناتوانن لەگەڵ سەردەمدا بگونجێن. پارتە چەپەکان لە ئەوروپا و ئەمریکای باکوور ڕووبەڕووی پرسیاری هاوشێوەی خۆیان دەبنەوە، هەر لە دابەزینی ئەندامێتییەوە تا دوورکەوتنەوەی نەوەی نوێ لە شێوە تەقلیدییەکانی حزب. لە هەمان کاتدا سەرمایەداری میکانیزمی کار و شێوەکانی ڕێکخستنی خۆی بە خولەک نوێ دەکاتەوە، و لەوانەیە ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ پێکهاتەی ڕێکخراوەیی کە دەیان ساڵە وەک پێویست گەشەی نەکردووە، زەحمەت بێت.
ئەو نوێبوونەوەیەی کە من بانگەوازی بۆ دەکەم لەسەر چوار کۆڵەکە وەستاوە.
بیروبۆچوون و ئەزموونە سۆسیالیستییە جۆراوجۆرەکان، ڕابردوو و ئێستا، لە ڕێگەی خوێندنەوەیەکی کراوە و ڕەخنەگرانەوە نزیک بوونەتەوە کە سوود لە هێز و دەستکەوتەکانیان وەردەگرێت و لە کەموکورتی و شکستەکانیان فێر دەبێت، لەسەر ئاستی ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەیی.
زانین، کە ئێستا کراوەیە و بەرفراوانە و چیتر پارێزراو نییە بۆ گروپێکی دیاریکراو کە لێکدانەوەی واقیع قۆرخ دەکات.
هۆشیاری مافەکان، کە پێشکەوتنێکی گەورەی بەدەستهێناوە لە پرسەکانی ئازادی ڕادەربڕین، یەکسانی تەواو بۆ ژنان، مافەکانی مرۆڤ، مافی کەمینەکان، ژینگە و ئازادییە تاکەکەسییەکان.
شۆڕشی دیجیتاڵی شێوازی پەیوەندی کردن و ڕێکخستن و دەربڕینی بیروبۆچوونی خەڵکی گۆڕیوە.
دەقەکە لە چەمکی چەپی دیجیتاڵی وەرگیراوە کە مەبەستم گەشەپێدانی چەپە لە ڕووی ڕۆشنبیرییەوە و نوێکردنەوەی میکانیزمی ڕێکخستن و سەرکردایەتی لەسەر بنەمای ئەم کۆڵەکەیانە. من دانانی بەڵگەنامەکانی پارتی بۆ گفتوگۆی گشتی بە پراکتیکەیەکی دیموکراسی پۆزەتیڤ دەزانم و هیوادارم ببێتە بۆچوونی هەموو پارتێکی چەپ. ئەم دەقە سنووردارە بۆ لایەنی ڕێکخراوەیی و مامەڵە لەگەڵ سیاسەت و پرۆگرامەکانی حیزب ناکات کە لەوانەیە کەسێک لەسەر خاڵێکی دیاریکراو هاوڕا بێت یان ناڕازی بێت، چونکە ئەو هەلومەرجە ئاڵۆزەی ئەمڕۆ جیهان پێیدا دەژی جێگەیەک بۆ کۆمەڵێک بۆچوونی چەپ دەهێڵێتەوە.
من لەو باوەڕەدام کە زۆرێک لەو یاسایانەی کە لە مۆدێلی ڕێکخراوەیی وەرگیراون کە لە دوای شۆڕشی سۆسیالیستی ئۆکتۆبەر پەیدا بوون و لە سەدەی بیستەمدا زاڵ بوون، ئەمڕۆ پێویستیان بە پەرەپێدانی ناوەوە هەیە، بەبێ ئەوەی لێیان بپچڕێن. ڕۆزا لوکسەمبورگ هەر زوو لە کتێبی "شۆڕشی ڕوسیا" کە لە زیندانەکەی ساڵی 1918 نووسیویەتی و ڕەخنەی لە لینین و ترۆتسکی گرت هۆشداری دا لە مەترسییەکانی ئەم مۆدێلە. ئەو وەک داکۆکیکارێکی شۆڕشی ڕوسیا لە دژی نەیارەکانی نووسی و ئەمەش دوو بەها بە ڕەخنەکەی دەبەخشێت.
لوکسەمبورگ پێی وابوو کە دیموکراسی بەرفراوان مەرجی بنیاتنانی سۆسیالیزمە لە یەکەم ڕۆژەوە، و بەشداری ڕاستەقینەی جەماوەر هەڵەکان ڕاست دەکاتەوە و دامەزراوەکان نوێ دەکاتەوە. ئەو نووسیویەتی کە بەبێ هەڵبژاردنی گشتی، بەبێ ئازادی ڕۆژنامەگەری و کۆبوونەوە و بەبێ ململانێی ئازادی بیروڕا، ژیان لە هەموو دامەزراوەیەکی گشتیدا کاڵ دەبێتەوە تا ئەو کاتەی بیرۆکراسی تاکە توخمی چالاک دەمێنێتەوە ئەو باسی ئەوەی کرد کە ڕێکخراوی پارتی لەم حاڵەتەدا بەرەو چ شتێک دێت. چەند دەرزەنێک سەرکردەی پارتی بەڕێوە دەبەن و حوکمڕانی دەکەن، تەنها ژمارەیەکی کەم لەنێوانیاندا بەڕاستی سەرکردایەتی دەکەن، و نوخبەیەکی چینی کرێکار ناوبەناو بانگ دەکرێن بۆ چەپڵە لێدان لە وتارەکان و پەسەندکردنی بڕیارەکان بە کۆی دەنگ.
دەرئەنجامە بەناوبانگەکەی ئەوەیە کە "ئازادی هەمیشە و بەتەنها ئازادی ئەوانەیە کە جیاواز بیردەکەنەوە". ئەم ڕەخنەیەی ئەمڕۆ بۆ هەموو ڕێکخراوێکی چەپ هەیە کە هەڵبژاردنی ئازاد و کێبڕکێی کراوەی نێوان بیروڕاکان نییە، کە ڕۆڵی بنکە بچووک دەبێتەوە بۆ پەسەندکردنی ئەو بڕیارانەی کە دەزگا سنووردارەکان بڕیار دەدەن.
بنکەی حیزبی وەک سەرچاوەی دەسەڵات
هەروەک چۆن چەپ جەخت لەوە دەکاتەوە کە خەڵک سەرچاوەی دەسەڵاتە لە کۆمەڵگادا، بنکەی حیزب دەبێت سەرچاوەی سەرەکی دەسەڵات بێت لەناو ڕێکخراوەکانیدا. تاقیکردنەوەی ئەوەی کە ئایا ئەم پرەنسیپە بەدی هاتووە یان نا لە بوونی ئەو دەقانەی کە ستایشی بەشداری دەکەن تێدەپەڕێت کە زۆربەی پەیڕەوی ناوخۆی تێدایە بۆ بوونی میکانیزمی تایبەت کە ڕێگە بە بنکە دەدات خۆی دەستپێشخەری بکات.
لە زۆرێک لە ڕێکخراوەکانی چەپ، لە باشووری جیهان و ڕۆژئاوا وەک یەک، ئەندامان، ژن و پیاو، مافی گفتوگۆ و پێشنیار و ناڕەزاییان هەیە، لە کاتێکدا ئامرازە سەرەکییەکانی دەستپێشخەری، لە ڕیفراندۆمەوە تا کۆنگرەی نائاسایی و بڕیاردان لەسەر هاوپەیمانێتییەکان و زیاتر، لە دەستی دەزگا سەرکردایەتییەکاندا دەمێننەوە.
بۆیە من لەو باوەڕەدام کە ڕێژەیەکی دیاریکراوی ئەندامان، بۆ نموونە لە سەدا 10، یان سێیەکی ڕێکخراوە ناوخۆییەکان، دەبێت مافی ئەوەیان هەبێت کۆنگرەیەکی نائاسایی یان ڕیفراندۆمێکی ناوخۆیی ناچارکەر ئەنجام بدەن، بەهەمان شێوەی چەپ داوای دەستپێشخەری جەماوەری و ڕیفراندۆمی گشتی لە کۆمەڵگادا دەکات. ئەنجامی ئەم جۆرە ڕیفراندۆمە بۆ هەموو ئەندامان هەمان پێگەی بڕیاری کۆنگرەی دەبێت.
ئەم مافە بە میکانیزمێک تەواودەکرێت بۆ لێوەشاندنەوەی متمانە لە هەر کەسێک کە پۆستی سەرکردایەتی لە نێوان دوو کۆنگرەدا هەیە، هەروەها بە هەڵبژاردنی سەرکردەکان لە ڕێگەی دەنگدانی ڕاستەوخۆ و نهێنی هەموو ئەندامەکانەوە، شتێک کە تەکنەلۆژیای ئەمڕۆ وای کردووە هەم گونجاو بێت و هەم هەرزان.
بەم شێوەیە بنکە کلیلی دەستپێشخەری لەپاڵ سەرکردایەتیدا هەڵدەگرێت بەبێ لاوازکردنی پێگەی دەزگا هەڵبژێردراوەکان و ڕێکخراوەکە وردە وردە لە پێکهاتەیەکی هەرەمییەوە دەڕوات بۆ پێکهاتەیەکی ئاسۆیی کە تێیدا سەرکردایەتی کاری بنکە ڕێکدەخات و پشتیوانی دەکات بەبێ ئەوەی وەک پاسەوان یان جێگرەوەی خۆی ڕۆڵ ببینێت ئاسۆیی لێرەدا مانای نەبوونی سەرکردایەتی و هەماهەنگی و بەرپرسیارێتی سیاسی نییە. واتە دووبارە پێناسەکردنەوەی ڕۆڵی سەرکردایەتی بەشێوەیەک کە شەرعییەتی خۆی لە بنکەوە وەربگرێت و لە خزمەتیدا کار بکات و لەژێر چاودێری خۆیدا بمێنێتەوە
لە پلەبەندییەوە بۆ هاوپەیمانی و ئەندامێتی نەرم و فرەیی پلاتفۆرم و ئازادی ڕادەربڕین
شۆڕشی دیجیتاڵی شێوازی پەیوەندی خەڵک و دەربڕینی بیروڕاکانیان و ڕێکخستنی خۆیان گۆڕیوە. خەڵک ئێستا ڕاستەوخۆ دەستیان بە زانیاری دەگات و لە ماوەی چەند خولەکێکدا بیروڕا دەردەبڕن و بەبێ نێوەندگیر بەشداری لە تۆڕ و کەمپینەکانی ئاسۆیی دەکەن. لەم واقیعەدا مانای ئەندامێتی دەگۆڕێت، لە ئەندامێتی بۆ رێکخراوێکی پلەبەندی لەگەڵ یاسای توند بۆ هاوپەیمانییەکی خۆبەخشانە لەنێوان ئەو کەسانەی کە ئامانجی دیاریکراویان هەیە یان هەندێکیان.
بۆیە من لەو باوەڕەدام کە ئەندامێتی دەستکەوتێکی گەورە بەدەست دەهێنێت کاتێک دەکرێتەوە بۆ شێوەی پلە چینەکانی ئەندامێتی کە جێگەی بارودۆخی جۆراوجۆری خەڵک بگرێتەوە، لەوانە فۆرمی چالاک، پاڵپشتیکەر، کاتی، بەشێک و ئۆنلاین، لەسەر ئەو تێگەیشتنەی کە هەموو ئەندامێک، ژن یان پیاو، گەنجینەیەکی ڕێکخراوە. بەم شێوەیە ڕێکخراوە چەپەکان دەبنە هاوپەیمانییەکی فراوان لەگەڵ چەندین پلاتفۆرم، تاک و بلۆک و تەوژمە جۆراوجۆرەکانی چەپ کۆدەکەنەوە کە ئامانجی دیاریکراویان هاوبەشە و دەرگاکانیان دەکەنەوە بۆ ئەو وزە زۆرەی کە ئەمڕۆ لێیان نزیکن بەبێ ئەوەی جێگەیەک بۆ خۆیان بدۆزنەوە.
هاوپەیمانی لەم مانایەدا پشت دەبەستێت بە فرەیی پلاتفۆرم و تەوژمی ڕۆشنبیری، بۆیە من لەو باوەڕەدام کە دانپێدانانێکی ڕێکخراو بەم فرەیی یەکێکە لە بەهێزترین گەرەنتییەکانی یەکگرتن، چونکە بیروڕایەک کە کەناڵێکی شەرعی لە ناو ماڵەکەدا دەدۆزێتەوە لە ماڵەکەدا دەمێنێتەوە. ئەوە مافێکە بە ئاشکرا و بە شێوەیەکی ڕێکخراو بەکاردەهێنرێت، لەگەڵ نوێنەرایەتی لە جەستەکان بە گوێرەی قەبارەی هەر تەوژمێک، بەبێ پێکهاتەی ڕێکخراوەیی هاوتەریب، و لەگەڵ پابەندبوون بە جێبەجێکردنی بڕیارەکان کاتێک پەسەند دەکرێن.
ئازادی ڕادەربڕین بەمە گرێدراوە. سنوردارکردنی بۆ پلاتفۆرمی حیزب مانایەکی هەبوو کاتێک ڕۆژنامەی پارتی تاکە پلاتفۆرم بوو. ئەمڕۆ هەر ئەندامێک چەند لاپەڕەیەکی هەیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە دەگاتە هەزاران خوێنەر و ڕێڕەوی سوودبەخشتر ئەوەیە کە پەیڕەوی ناوخۆی ڕێکخراوە چەپەکان ئەم ڕاستییە بناسێنن و ڕێکیبخەن، بەو مەرجەی بیروڕاکان وەک شەخسی پێشکەش بکرێن و هیچ شتێکی ناوخۆیی ئاشکرا نەکرێت. دیالۆگی گشتی بنیاتنەر کاریگەری ئەرێنی لەسەر جەماوەر بەجێ دەهێڵێت و لە ڕێگەی کارلێک و فیدباکەوە بەشدارییان دەکات لە پەرەپێدانی سیاسەتەکانی چەپ.
دادپەروەری ناوخۆیی و چاکسازی لە جیاتی سزادان
ئەو دادپەروەرییەی چەپ داوای دەکات متمانەی دوو هێندە بەدەست دەهێنێت کاتێک لە ناو ڕێکخراوەکەدا ڕەنگ دەداتەوە. بەڕای من، رێکخراوێکی چەپ پێویستی بە دەزگایەکی دادوەری هەیە کە هەڵبژێردراو و سەربەخۆ بێت لە سەرکردایەتی، بڕیارەکانی و هۆکارەکانی بڵاو بکاتەوە و بڕیارەکانی پابەند بێت بە هەموو دەزگاکانەوە بە سەرکردەکانیشەوە، کە پرۆسەی پێداچوونەوە سەربەخۆ دابین بکات. لە مەرجەکانی سەربەخۆیی قەدەغەکردنی تێکەڵکردنی ئەندامێتی لەگەڵ هەر پۆستێکی سەرکردایەتی جێبەجێکار و بڵاوکردنەوەی بڕیارەکانی بە شێوەیەک کە تایبەتمەندی تاکەکان بپارێزێت، بۆ ئەوەی یاسای ناوخۆیی کەڵەکە بێت و هەستی نادادپەروەری کەم ببێتەوە.
من لەو باوەڕەدام کە مەبەست لە هەر سیستەمێکی سزادان ڕاستکردنەوەی هەڵسوکەوت و هێشتنەوەی ئەندامەکانە لە ناو ڕێکخراوەکەدا، بەتایبەتی لە قۆناغێکدا کە چەپ ڕووبەڕووی دابەزینی ئامادەیی دەبێتەوە، قۆناغێک کە داوا لە ڕێکخراوەکانی دەکات ئەندامان ڕابکێشن و هەرگیز دووریان نەخەنەوە. بۆیە من داوای ئامرازی ناوەند وەک دیالۆگ و ناوبژیوانی و ڕاستکردنەوە و ڕێنمایی و گەرەنتی ڕێوشوێنەکانی وەک مافی بەرگری و گریمانەی بێتاوانی و پێداچوونەوە بە سزای دەرکردن دەکەم کە من بە جۆرێک لە سزای لەسێدارەدانی سیاسی و ڕێکخراوەیی دەزانم و لە جیاتی هەڵپەساردن.
سەرکردایەتی بەکۆمەڵ و ئاڵوگۆڕی پۆستەکان
من لەو باوەڕەدام کە پرەنسیپی نوێکردنەوەی سەرکردایەتی لە ڕێگەی سەقفێک کە لە دوو خولی هەڵبژاردن زیاتر نەبێت بۆ هەر پۆستێکی سەرکردایەتی و لە ڕێگەی هەنگاوی وردە وردە بەرەو سەرکردایەتییەکی کۆمەڵی دابەشکراو، دوور لە تاکەکەسی کردنی بڕیارەکان بەدی دێت.
لەم مۆدێلەدا ڕێکخراوەکە لەلایەن دەزگایەکی سەرکردایەتی کۆمەڵەوە بەڕێوە دەبرێت کە لە ڕێکخەری ژنان و پیاوان پێک هاتووە بۆ هەر بوارێکی پسپۆڕی وەک گەنجان و ژنان و ئابووری و کاری سەندیکای کرێکاران و پەیوەندییەکانی دەرەوە و کاری دیجیتاڵی بێ سەرۆک و سکرتێری گشتی و وتەبێژ و وتەبێژی هەیە کە بە ناوی ئەو بوارەوە قسە دەکەن لە بوارە جیاجیاکاندا. ئەرکەکان بە ڕوونی بەسەر ئەندامانی جەستەدا دابەش دەکرێن کە ڕێگە لە چڕبوونەوەی هەر ناوچەیەک لە یەک دەست دەگرێت و ڕێگە دەگرێت پۆستە هەماهەنگییەکان ببنە ناوەندێکی دەسەڵاتی ڕاستەقینە لەسەرووی بنکە.
سەرکردایەتی بەکۆمەڵ لەم ڕوانگەیەوە دابەشکردنێکی شەفافی بەرپرسیارێتییە و هەرگیز نەبوونی نییە. هەموو ڕێکخەرێک ژن بێت یان پیاو بەرپرسە لەبەردەم کۆمەڵ و بنکەی ناوچەکەی خۆی، دەخرێتە ژێر هەڵسەنگاندنی خولی و دەتوانێت متمانەی تاکەکەسی لێیان بسەنرێتەوە بەبێ ئەوەی چاوەڕێی کۆنگرە بکات. بڕیارە گرنگەکان بە کۆمەڵ وەردەگیرێن، هەرکاتێک گونجاو بێت بە کۆدەنگی و لە کاتی ناکۆکیدا بە دەنگدان، لەگەڵ بڕیارەکان و هۆکارەکانیان بڵاو دەکرێتەوە.
پرەنسیپی خولانەوەکە وردە وردە جێبەجێ دەکرێت، بەشێوەیەک کە بەشێک لە سەرکردایەتی لە هەر وەرزێکدا نوێ دەکرێتەوە نەک هەمووی بە یەکجاری بگۆڕدرێت. ئەمە یادەوەری دامەزراوەیی و ئەزموونی کەڵەکەبووی دەپارێزێت و لەگەڵ ڕادەستکردنی وردە وردە ئەرکەکان، پرۆگرامی ڕاهێنان بۆ دەموچاوە نوێکان، و ڕێڕەوی راوێژکاریی بۆ ئەوانەی ئەزموونی درێژیان هەیە.
بەم شێوەیە خولانەوە دەبێتە ئامرازێک بۆ نوێکردنەوەی دەموچاو و فراوانکردنی بازنەی بەهرە بەبێ لاوازکردنی ئەدا. ڕێگە لە پۆستەکان دەگرێت کە ببنە موڵکی شەخسی یان هەمیشەیی، ڕێگە بۆ ژنان و گەنجان و بەهرەی نوێ دەکاتەوە و سەرکردایەتی دەکاتە ڕێکخەر و پشتیوانی کاری بنکە، بەبێ ئەوەی سەرپەرشتی بکات یان جێگرەوەی بکات.
کرێکاران و کرێکاران و سەربەخۆیی سەندیکاکان
من لەو باوەڕەدام کە کرێکاران و کرێکارانی تر، هەموو ئەوانەی بە دەست و مێشک کار دەکەن، بڕبڕەی پشتی هەر ڕێکخراوێکی چەپن و نوێنەرایەتییان لەو شوێنەی بڕیار دەدرێت پێویستی بە میکانیزمێک هەیە کە پشتگیری بکات و تەنها لە دووپاتکردنەوەی تیۆری تێبپەڕێت. ئەمانە بریتین لە بەهێزکردنی ئامادەبوونیان لە دامەزراوە سەرکردایەتیەکاندا، دانانی ڕێکخەری ژن و پیاو لەنێو کرێکاراندا بۆ کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان، پرۆگرامەکانی ڕاهێنانی سەرکردایەتی بۆ ئەوان کە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی دەگرێتەوە، قسەکردنی گشتی، ڕێکخستنی هەڵمەت و دانوستاندن، و ئاسانکردنی بەشداریکردنیان لە ڕێگەی ئامرازە دیجیتاڵییەکانەوە کە لەسەر تەلەفۆنە زیرەکەکان کار دەکەن و ڕێگەیان پێدەدات ئامادە بن و دەنگ بدەن بەبێ تێکدانی کارەکانیان یان بارگرانی زیادە.
سەبارەت بە پەیوەندی لەگەڵ سەندیکاکان و ڕێکخراوە پیشەیی و مافییەکان، بەڕای من بنەمای پشتگیری و هەماهەنگییە دوور لە چاودێری و سەرپەرشتیکردن. سەربەخۆیی ئەم ڕێکخراوانە لە هەموو حیزبەکان، بە خودی پارتەکانی چەپیشەوە، پێش هەموو کەسێکی تر لە بەرژەوەندی چەپدایە چونکە متمانەی فراوانتر و هێزێکی جەماوەری و کۆمەلایەتی زیاتر بە بزووتنەوەی سەندیکاکان دەبەخشێت و هێز و سەربەخۆیی ڕەنگدانەوەی پۆزەتیڤی لەسەر چەپ و ڕۆڵی لە کۆمەڵگادا هەیە. ئەندامانی ڕێکخراوی چەپ کە تێیدا چالاکن دەبێت بە ڕێزێکی تەواوەوە بۆ بڕیارە دیموکراسییەکانیان و کەسایەتی جەماوەری خۆیان کار بکەن.
ژنان، لە پرەنسیپەوە بۆ یەکسانی
یەکسانی لەناو رێکخراوێکی چەپدا پێویستی بە یەکسانی جێندەر هەیە لە هەموو دامەزراوە سەرکردایەتیەکاندا، بە بەرزترین دەزگاکانی جێبەجێکاریشەوە کە بڕیاری ڕۆژانەیان تێدا دەدرێت، چونکە جێبەجێکردنەکەی لەوێ کاریگەری پراکتیکی پێدەبەخشێت. کاتێک ڕێکخراوەکان لە ئاستێکی نزمەوە دەست پێدەکەن، وەک زۆرێک لە باشووری جیهان، دەتوانن بە لایەنی کەمەوە لە سەدا چل دەست پێبکەن بۆ هەر ڕەگەزێک و لە ماوەی دوو خولدا بەرەو یەکسانی بەرز ببنەوە.
بەسوودە کە یەکسانی ببێتە مەرجێک بۆ لیستی کاندیدەکان لەبری ئەوەی وەک ئەنجامێک بمێنێتەوە کە مرۆڤ تەنها هیوای بۆ دەخوازێت، وە بۆ هەموو جەستەیەک سەرکردایەتی هاوبەشی هەبێت لە دوو ڕێکخەر، ژن و پیاوێک، کە بەرپرسیارێتییەکە لە نێوانیاندا دابەش دەکەن یان بە نۆرە دەگۆڕن. بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بوونی ژمارەیی دەبێتە ڕۆڵێکی ڕاستەقینە لە بڕیارداندا، پێویستە پشکە لەگەڵ پلانێکی ڕوون و بەردەوام بێت بۆ تواناسازی و بنیاتنانی توانا کە پرۆگرامەکانی ڕاهێنانی سەرکردایەتی، ئامۆژگاری لە مەیداندا و سپاردنی وردە وردە ئەرکەکان لەخۆ بگرێت، لەگەڵ هەڵسەنگاندنی خولی کاریگەری.
گەنجان، لە بەشداریەوە بۆ سەرکردایەتی
پشکی تەمەن بۆ گەنجان لە دامەزراوە سەرکردایەتیەکان، بە بەرزترین شێوەکانیشەوە، پێویستە. بۆ گفتوگۆ، با لە چارەکێکی کورسییەکانی کەسانی خوار سی و پێنج ساڵ دەست پێبکات و بەرەو نیوەی بەرز ببێتەوە. نەوەی نوێ بە ئامرازی مۆدێرن و ئەپڵیکەیشنی دیجیتاڵی گەورە بووە و بە ئاسانی لە پەیوەندی، ڕێکخستن و هەڵمەتدا بەکاریان دەهێنێت و کراوەترە بۆ گۆڕانکاری و نەرمتر لە مامەڵەکردن لەگەڵ پێشکەوتنە خێراکاندا. بوونی لە سەرکردایەتیدا توانایەکی گەورەتر بە ڕێکخراوەکە دەبەخشێت بۆ نوێبوونەوە و مامەڵەکردن لەگەڵ کۆمەڵگا بە زمانی سەردەم.
ئەمە نەوەیەکی نزیکە لە بەهاکانی چەپ، کە بەدوای فۆرمی ئاسۆیی کۆمەڵدا دەگەڕێت کە ڕۆڵی خۆی بەرز دەنرخێنێت و بەرپرسیارێتی ڕاستەقینە و بواری دەربڕینی پێ دەبەخشێت، و کاتێک ڕێکخراوەکان هێواش دەبن لە پێشکەشکردنی ئەمە بە بێدەنگی دوای ماوەیەکی کورت بەجێیان دەهێڵێت. ئەمە داوای ئاسانکردنی مەرجەکانی پایەبەرزی دەکات کە گەیشتنی ئەندامانی نوێ بۆ کۆنگرە و پۆستەکانی سەرکردایەتی دوادەخات، هەروەها بۆ پرۆگرامەکانی ڕاهێنان و ئامۆژگاری کە بۆیان دیزاین کراوە. ئەندامە بەتەمەنەکان و ئەوانەی ئەزموونی درێژیان هەیە دەتوانن وەک ڕاوێژکار لەم نەوەیەدا بەشداری بکەن، کە بەردەوامی نێوان نەوەکان مسۆگەر دەکات و ئەزموونی کەڵەکەبووی دەپارێزێت.
هاوپەیمانی و بەشداریکردن لە حکومەتەکان
بڕیاردان لەسەر هاوپەیمانی و بەشداریکردن لە حکومەتەکان لە هەستیارترین بڕیارەکانی ناو پارتە چەپەکان و کاریگەرترین بڕیارن بۆ پەیوەندییان لەگەڵ جەماوەریان. زۆرجار سەرچاوەی دابەزین و دووبەرەکی قووڵ بوون کە چەپەکان لە پێگەی جەماوەری خۆیان باجی دەدەن و ئەزموونی چەپ لە زۆربەی وڵاتان دەوڵەمەندە بە نموونە.
کەواتە ڕێڕەوی سەلامەتتر ئەوەیە کە ئەم بڕیارانە بخرێنە بەردەم دیالۆگی ڕێکخراوەیی و گشتی و پاشان ڕیفراندۆمێکی ناوخۆیی گشتگیر کە شەرعیەتێکی فراوانتریان پێ ببەخشێت و حیزب لە جەمسەرگیری دەوروبەری بپارێزێت و بارگرانی لەسەر سەرکردایەتی خۆی سووک بکات. پێویستە پەیڕەوی ناوخۆ هاوپەیمانی لەگەڵ ئەو هێزانەی دیکتاتۆر و گەندەڵن یان ڕۆڵی ڕاستەوخۆیان لە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤدا هەیە ڕەتبکاتەوە و لە بایەخدان بە سەربەخۆیی و یەکپارچەیی حیزب و متمانەی جەماوەری زەحمەتکێش پێی بدرێت و ئەولەویەت بدرێت بە هاوپەیمانی و کاری هاوبەش لەگەڵ هێزە چەپ و پێشکەوتووەکاندا
دیجیتاڵیزەکردن و کۆنگرەی هەمیشەیی
پەیڕەوی ناوخۆی سەردەمی شۆڕشی دیجیتاڵی شایەنی بەشێکی جیایە لەسەر کاری دیجیتاڵی. کۆبوونەوە لە دوورەوە و دەنگدانی ئەلیکترۆنی بە گەرەنتی نهێنی و دەستپاکی ڕێکدەخات، داتای ئەندامان دەپارێزێت لە ژینگەیەک کە دەزگا هەواڵگرییەکان و کۆمپانیاکانی چاودێری چالاکن، و تا ئەوپەڕی توانا نەرمەواڵەی ئازاد بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی پشت بە کۆمپانیا سەرمایەدارییە قۆرخکارەکان نەبەستێت.
ئەم کارە بە لیژنەیەکی کاری دیجیتاڵی هەڵبژێردراو دەسپاردرێت کە ژنان و پیاوان پسپۆڕ و نوێنەرانی گەنجان و تەوژمە جیاوازەکانی ڕۆشنبیری کۆدەکاتەوە. لیژنەکە دڵنیا دەبێتەوە لەوەی کە پلاتفۆرم و هەژماری ڕێکخراوەکە وەک موڵکی دامەزراوەیی خۆی دەمێنێتەوە و سەربەخۆ لەو کەسانەی کە بەڕێوەی دەبەن و ئەرشیفی دیجیتاڵی خۆی دەپارێزێت و بەڵگەنامە و بڕیارەکانی بۆ ئەندامان بەردەست دەکات. بەشداری کردن لە دەنگدانی شەخسی و کاغەزی هەمیشە بەردەست دەمێنێتەوە لەگەڵ ڕاهێنانی کاریگەر لە هەموو ئاستەکانی پارتەکەدا.
دیجیتاڵیزەکردن و گروپەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش ڕێگە دەدەن ماوەی نێوان دوو کۆنگرە لە بۆشاییەوە بگۆڕدرێت بۆ کۆنگرەیەکی هەمیشەیی، کە تیایدا سیاسەت و بەڵگەنامەکان بۆ دیالۆگی بەکۆمەڵ لە هەموو ئاستەکان و لە هەموو پێکهاتەکانی پارتەکەدا دادەنرێن پێش ئەوەی پەسەند بکرێن. بەم شێوەیە عەقڵی کۆمەڵی ڕێکخراوەکە بە درێژایی ساڵ چالاک و بەشدار دەبێت لە بڕیارداندا، لەجیاتی ئەوەی ئەمە سنووردار بێت بۆ دامەزراوە یان تاکێکی دیاریکراو یان کۆنگرەیەک کە هەر چەند ساڵێک جارێک بەڕێوە دەچێت.
دەرئەنجام
شاراوە نییە کە چەپ لە زۆربەی وڵاتانی جیهان لەم چەند ساڵەی دواییدا دابەزینی بەخۆیەوە بینیوە. هۆکاری زۆر هەیە بۆ ئەم دابەزینە بابەتی و بابەتی، لەگەڵ ئەوەشدا پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و شێوەکانی کار و سەرکردایەتی ڕۆڵێکی گەورەی تێدا گێڕاوە. بۆیە من لەو باوەڕەدام کە ئەم قۆناغە پێویستی بە گواستنەوەی وردە وردە لە پێکهاتەی هەرەمییەوە بۆ پێکهاتەی ئاسۆیی هەیە کە تێیدا بنکە و نەوەی نوێ و ژنان گەورەترین ڕۆڵیان هەبێت لە داڕشتنی سیاسەت و هەڵبژاردنی سەرکردە و سەرکردایەتی پشتگیری بنکە دەکات و پشتیوانی دەکات و کارەکانی ڕێک دەخات.
ئەم چەمکانە لە کۆمەڵێک ئەزموونی چەپ لە وڵاتانی جیاواز وەرگیراون. سوودبەخش و ڕووناککەرەوەن، بەڵام جێبەجێکردنیان پێویستی بە گونجاندنێکی ورد هەیە کە تایبەتمەندی تایبەتی هەر کۆمەڵگایەک و بارودۆخە ئاڵۆزەکانی لەبەرچاو بگرێت و ناکرێت بە ئاسانی بگوازرێنەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، هێزەکانی چەپ لە هەر کۆمەڵگایەکدا ڕەنگدانەوەی ئاستی گەشەسەندنی ئەو کۆمەڵگایە لە زانست و ماف و دیموکراسیدا دەمێننەوە و چاوەڕوان دەکرێت لە پێشەنگی ئەو گەشەسەندنە و هێزێکی پاڵنەر بن. هەر ئەمەشە کە نوێکردنەوەی میکانیزمی ڕێکخراوەییان دەکاتە پێویستییەکی بەپەلە لە باشووری جیهان و ڕۆژئاوا وەک یەک.
فێربوون لێرە بە هەردوو ئاڕاستەدا دەڕوات، چونکە ئەزموونی چەپ لە باشووری جیهان، لەگەڵ هەموو کارکردن و ڕێکخستن لە ژێر سەرکوتکردندا، لە بەرامبەردا شتێک هەیە کە پێشکەشی چەپ بکات لە وڵاتە پێشکەوتووەکاندا.
من لەو شوێنە کۆتایی پێدەهێنم کە دەستم پێکرد. پارتێک کە دیموکراسی، دادپەروەری، شەفافییەت و سەرکردایەتی بەکۆمەڵ لە چوارچێوەی پێکهاتەی خۆیدا پەیڕەو بکات، بەڵگەی پراکتیکی دەبەخشێت بەو ژن و پیاوانەی کە بە دەست و مێشک کار دەکەن، بەڵگەی پراکتیکی دەبەخشێت لەسەر توانای خۆی بۆ جێبەجێکردنی ئەم بەهایانە لە بەڕێوەبردنی دەوڵەت و کۆمەڵگادا.