چالاکوان و نووسەر
لە هەر کۆمەڵگایەکدا بینین و یەکپارچەیی دەتوانێت سەرسامی بۆ خۆی ڕابکێشێت بەڵام ئیرەیی ورووژێنێت. لە کوردستاندا ئەم واقیعە تادێت فۆرمێکی پڕ لە ناڕەحەتی وەرگرتووە. تاکی ڕاستگۆ و دڵسۆز لە ڕێگەی دەنگۆ و هێرشی کارەکتەرەوە دەکرێنە ئامانج، نەک لەبەر هەڵە، بەڵکو لەبەر ئیرەیی، ناڕەزایی کەسی، یان ترس لە لێپرسینەوە.
دەنگۆکان وەک هێزێکی بێدەنگ بەڵام وێرانکەر کاردەکەن. بەبێ بەڵگە و لێپرسینەوە و بوێری بڵاوبوونەوە. کاتێک ئازاد دەکرێن بۆ ناو کۆمەڵگاکان یان فەزای ئۆنلاین، درەنگ دەمێننەوە و زیان بە ناوبانگ و پەیوەندییەکان دەگەیەنن زۆر دوای ئەوەی ڕاستییەکان پشتگوێ دەخرێن. ئەوەی ئەمە بە تایبەتی نادادپەروەر دەکات ئەوەیە کە ئەوانەی دەکرێنە ئامانج زۆرجار کەسانێکن کە خۆیان لە ململانێ بەدوور دەگرن و ڕەتیدەکەنەوە بەشداری قسە و باس و قسە و باس بکەن و بەرپرسیارانە دەژین. بێدەنگییان کەرامەتە نەک تاوانباری.
ئەم نەخشەیە لە سنوورەکانی کوردستانیش دەرچووە. کوردانی دانیشتووی ئەمریکا، لەوانەش ئەندامانی ڕەوەند کە نیگەرانی ڕەوا یان زانیاریی پەیوەندیدار بە ئەمنییەوە بۆ دەزگا ئەمنییەکانی کورد ڕادەگەیەنن، خۆیان بە تۆمەتی ئەکتەرێکی خراپ یان بە کارکردن لە دژی لایەنە سیاسییەکانی. لەبری ئەوەی وەک هاوڵاتییەک بناسرێن کە لەبەر خەمی زێدی خۆیان مامەڵە دەکەن، تووشی هەڵمەتی چەواشەکاری و گومانی گشتی دەبن.
ئەوەی زۆر نائومێدکەرە ئەوەیە کە هەندێک لە پارتە سیاسییەکان ئامادەن ئەم تۆمەتانە قبوڵ بکەن بەبێ لێکۆڵینەوەی گونجاو. لەجیاتی لێکۆڵینەوە لە ڕاستیەکان و گوێگرتن لە هەموو لایەنەکان، پشت بە چیرۆکی یەک لایەنە دەبەستن کە بە پڕوپاگەندە و ئەجێندای شەخسی سەرچاوەی گرتووە. ئەم بۆچوونە دادپەروەری لاواز دەکات و متمانەی دامەزراوە سیاسییەکان لاواز دەکات. کاتێک پارتەکان لێکۆڵینەوەی تەواو ئەنجام نادەن، مەترسی لەدەستدانی ڕێزی ئەندام و لایەنگرانی دڵسۆزیان دەکەن.
شەرعییەتی سیاسی لەسەر دادپەروەری و شەفافییەت و بەرپرسیارێتی بنیات نراوە. باوەڕکردن بە قسەڵۆک لەسەر بەڵگە ئەو کەسانە بەهێز دەکات کە درۆ بڵاودەکەنەوە و ئەوانەی بە نیازپاکی کار دەکەن دوور دەخاتەوە. هەروەها پەیامێکی مەترسیدار دەنێرێت کە دڵسۆزی بە بێدەنگی دەپێورێت نەک بە بەرپرسیارێتی و ڕاستگۆیی.
ڕاگەیاندنی نیگەرانییەکان بە دامەزراوە یاساییەکان هەرگیز نابێت یەکسان بێت بە خیانەت. به پێچه وانه وه ڕه نگدانەوەی به رپرسیارێتی مه ده نی و پابه ندبوون به سه قامگیری و داهاتووی هه رێمی کوردستان ده کات بێدەنگکردنی ئەم جۆرە کارانە شەفافییەت ناهێڵێت و ژینگەیەک دروست دەکات کە تێیدا هەڵە بەرەنگاری نەبێتەوە.
ئیرەیی لەو شوێنەدا گەشە دەکات کە نائارامی زاڵ دەبێت. لەجیاتی چارەسەرکردنی کێشەکان یان باشترکردنی خۆیان، هەندێک کەس لە ڕێگەی چیرۆکی هەڵە هێرش دەکەنە سەر کەسانی تر. ئه م تاکتیکه پارێزگاریکردن له کوردستان و لایه نه سیاسییه کانی ناکات متمانە لاواز دەکەن، کۆمەڵگەکان دابەش دەکەن و پێکەوەژیانی کۆمەڵایەتی دادەخورێنێت.
بەهاکانی کوردستان لە شەرەف و دادپەروەری و دڵسۆزیدا سەرچاوەی گرتووە پاراستنی ئەم بنەمایانە پێویستی بە پاراستنی خەڵکی ڕاستگۆ هەیە، چ لە ناوچەکە بژین یان لە دەرەوەی وڵات. دڵسۆزی ڕاستەقینە گوێڕایەڵی کوێرانە ناخوازێت. دادپەروەری و ئازایەتی و پابەندبوون بە ڕاستی دەخوازێت.
ناوبانگی بنیاتنراو لەسەر ڕاستگۆیی دەمێنێتەوە. پڕوپاگەندەکان، هەرچەندە بەرز بن، لە کۆتاییدا لە ژێر چاودێریکردندا تێکدەشکێن. مێژوو بە بەردەوامی نیشانی دەدات کە ڕاستی لە چاوپیسی ڕزگاری دەبێت، لە کاتێکدا درۆ ئەو کەسانە ئاشکرا دەکات کە بڵاوی دەکەنەوە.
ئەگەر کوردستان دەیەوێت بەهێزتر بێت دەبێت دەزگا و سەرکردەکانی قسەو قسەڵۆک ڕەتبکەنەوە و پێداگری لەسەر لێکۆڵینەوەی گونجاو بکەن و داکۆکی لە پرۆسەی دادپەروەری بکەن کەسانی ڕاستگۆ و دڵسۆز هەرگیز نابێت سزا بدرێن لەبەر ئەوەی بایەخ بە نیشتمانیان دەدەن. دەبێت گوێیان لێبگیرێت، ڕێزیان لێبگیرێت و بپارێزرێن.
هەڵبژاردنی ڕاستی بەسەر چرپە تەنها ئەرکێکی ئەخلاقی نییە. گرنگه بۆ پاراستنی یه کگرتوویی و متمانه و ئاینده ی کوردستان.