مەرگی نەوشیروان مستەفا تەنیا ماڵاوایی سەرکردەیەک نەبوو، بەڵکو دەستپێکی تیرۆری فیکری و سیاسیی ئەو ئومێدە مەزنە بوو کە شەقامی کوردی لەپێناویدا ڕاپەڕی. کاتێک ڕەوانشاد لە کۆتا وێستگەی تەمەنیدا، بە باوەڕبەخۆبوون و ویژدانێکی ئاسوودەوە ڕایگەیاند؛ "ئەوەی واجب بوو لەسەر من، لە واجبی ئەخلاقی و نیشتمانی ئەنجامم دا"
لە ڕاستیدا پێوەرێکی ئەخلاقیی بەرزی بۆ مێژوو جێھێشت، لە لوتکەی دەسەڵات و ئیمتیازات ھاتە خوارەوە تا ببێتە قەڵغانی لێقەوماوان و ھۆشیاریی تاکی کوردی بێدار بکاتەوە. بەڵام ئەوەی دوای مەرگی ئەو لەلایەن میراتگرە سیاسییەکانیەوە دروێنە کرا، گەورەترین خیانەتی پرەنسیپی و ئەخلاقی بوو لە مێژووی ھاوچەرخی ناوچەکەدا.
میراتگرەکانی گۆڕان، ئەو ئیمپراتۆریەتە جەماوەرییە مەزنەیان کردە قوربانی حەزە شەخسییەکانیان و تەنیا لە پێناو چەند پۆستێکی کارتۆنی و ئیمتیازاتی دارایی، چوونە ناو باوەشی ئەو دەسەڵاتە گەندەڵەی کە خۆیان بە ھۆکاری ماڵوێرانیی خەڵکیان دەزانی.
ئەوان شکۆی ئۆپۆزسیۆنیان نەھێشت و بوونە شەریکەبەشی تاڵانی و ستەمکاری.
مێژووی دوای مردنی نەوشیروان مستەفا، مێژووی مشەخۆریی سیاسی و ھەڵپەکردن و ڕاکردنە بۆ پلەوپۆست .
جیاوازیی دوو سەردەمەکە لەوەدایە؛ نەوشیروان مستەفا ئامادە بوو ھەموو پێگەیەکی خۆی بەخت بکات لە پێناو ھۆشیاری و کەرامەتی گەلەکەیدا، بەڵام بازرگانە سیاسییەکانی ئێستای گۆڕان، کەرامەت و متمانەی جەماوەرەکەیان فرۆشت تەنیا بۆ مانەوە لە ژێر سێبەری دەسەڵاتدا. خاڵێکیی تریش جێی ھەڵوەستە لەسەرکردنە گەورەترین پاشەکشەش لەو خاڵەوە دەستی پێکرد کە موڵک و مۆڵگەی سەرەکیی ئەم بزووتنەوەیە (گردی زەرگەتە) لەبری ئەوەی وەک دامەزراوەیەکی گشتی بمێنێتەوە، لەسەر کوڕەکانی تاپۆ کرا. ئەم ھەنگاوە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە سروشتی بزووتنەوەکەدا دروستکرد و متمانەی شەقامی بە تەواوی ھەژاند، چونکە پڕۆژەیەکی نیشتمانیی گۆڕی بۆ میراتێکی خێزانی.
لێرەوە پرسیارێکی جدی و مێژوویی سەر ھەڵدەدات، بۆچی ئەم بزووتنەوە گەورەیە نەیتوانی ببێتە خاوەن کاریگەرییەکی بەردەوام و چاکسازیی ڕیشەیی بکات؟ ئایا ھۆکارەکەی تەنیا بۆ پۆستپەرستیی میراتگرەکانی دەگەڕێتەوە؟ یان خودی کەسێتی و شێوازی بەڕێوەبردنی سەرکردایەتی نەوشیروان مستەفا ھۆکار بوو کە بزووتنەوەکە ھێندە بە توندی بە کەسایەتی خۆیەوە ببەسترێتەوە و دوای ئەو توانای خۆڕاگرتنی نەمێنێت؟
کاتێک ئەم سەرکردە پۆستپەرستانەی ئێستا دێن و ناوی ڕەوانشاد دەھێنن یان دروشمەکانی دووبارە دەکەنەوە، نەک ھەر تەنیا گاڵتەجاڕی و سووکایەتییە بەو مێژووە، بەڵکو جۆرێکە لە شاردنەوەی ئەو شەرمەزارییە گەورەیەی کە تێیدا دەژین.