2026-05-27   241     
تایەر بەگی جاف
نوسینی: مەریوان سەلاح حیلمی
شاعیرانی کلاسیک، کە زۆرینەشیان مامۆستای ئاینی بوون یان وانە ئاینییەکانیان خوێندووە، جەژنی قوربانیان بەدەرفەت زانیوە بۆ ئەوەی خۆشەویستی خۆیان بۆ یار دووپاتبکەنەوە، یەکێک لەوانە ئەحمەد موختاربەگی جافە (١٨٩٨ – ١٩٣٥) دەڵێ:
سبەی خۆ جەژنی قوربانە، بە قوربانی دەسی تۆ بم
دوو تێغی ئەبرۆت حازرکە، ئەوا قوربانەکەی خۆت ھات
--
شوکور وا جەژنی قوربانە لەسەر فەرموودەیی دولبەر
وەکو مەڕ بۆ بەڵاگەردانی ئەو ئەمکەن بە قوربانی
بەڵام ئەحمەد بەگ چونکە لە سەرەتای تەمەنی گەنجیدا دەکەوێت بەسەر ڕوداوە سیاسی و ناخۆشەکانی بیستەکانی سەدەی بیست، لەوانە پەیمانی لۆزان ١٩٢٣ و ھەڵوەشانەوەی سیڤەر، ئیتر جەژنی قوربان لای ئەو بەکاردێت بۆ خۆشەویستی نیشتمان:
جەژنی قوربان ساڵی جارێ خەڵکی قوربانی ئەکەن
بۆ وەتەن من رۆژی سەد جار ڕۆحی خۆم قوربان ئەکەم
--
تایەر بەگی جاف (١٨٧٨ – ١٩١٨) کە برا گەورەی ئەحمەد موختار بەگی جافە دەڵێ:
لە سایەی تیغی ئەبرۆی تۆ، لە ڕۆژی حەشردا جانا
بیحەمدیللا حیسابی من لەگەڵ جەمعی شەھیدانە
دەزانی بۆچی مەسروورم؟، ئیشارەی کردمی دولبەر
وتی: حازر بە بۆ کوشتن سبەینێ جەژنی قوربانە
دەبێ کاول بێ موڵکی دڵ، بە تاراجی سوپاھی خەم
ھەتا فەرمانڕەوای عەشقت لەوێدا میسلی سوڵتانە
مەکەن تیماری زەخمی جەرگی {تاھیر} ئەی تەبیب ئاخر
بزانن تا لە حەشرا ئەو شەھیدی تیری موژگانە
--
شایانی باسە دایکی ئەم دوو شاعیرە (عادیلە خانم)ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو لە پێگەیاندن و خوێندن و فێربوونی زمان و بوون بە شاعیریی ئەم دوو کوڕەی، ھەمیشە مامۆستای تایبەتی بۆ گرتوون، یەکێک لەمامۆستاکانیان سڵێمان بەگی باوکی عەبدوڵڵا گۆرانی شاعیر بووە، چونکە ھاوسەری عادیلە خانم: (وەسمان پاشای جاف) پێشتر ژنی تر و مناڵی تری ھەبووە، بەڵام کەس نایانناسێت، کەوابێ ئەم دایکە نمونەنەییە بۆتە دەستچێن و دەستکرد و پێگەیاندنی جوانی ئەم دوو کوڕەی.