باوان فەرەیدون

لە سەردەمی هاوچەرخدا، سنوری نێوان پیشەسازییەکان کاڵ بووەتەوە. چیتر سینەما تەنیا ئامرازێکی گێڕانەوەی چیرۆک یان کایەیەکی هونەریی پەتی نییە، بەڵکو یەکێکە لە گەورەترین و خێراترین بزوێنەرەکانی ئابووری و وەبەرهێنان لە کەرتی گەشتوگوزاردا. ئەو چەمکەی لە ئەدەبیاتی زانستیدا پێی دەوترێت «گەشتوگوزاری سینەمایی» (Film-Induced Tourism یان Screen Tourism)، خاوەنی هێزێکی ئەفسوناوییە؛ دەتوانێت لە ڕێگەی چەند گرتەیەکی سەر شاشەوە، ناوچەیەکی نەناسراو بکاتە مەبەستێکی گەرم بۆ گەشتیارانی نێودەوڵەتی، بە جۆرێک کە گەورەترین کەمپینی ڕیکلامی و برۆشووری گەشتیاری بە ساڵان ناتوانن نیوەی ئەو کاریگەرییە دروست بکەن.

بینەر لە ڕێگەی چیرۆک و پاڵەوانەکانەوە پەیوەندییەکی سۆزداری و بینایی لەگەڵ خاک و سروشتی شوێنەکەدا دەبەستێت، پاشان وەک گەشتیار بڕیاری گەشتکردن دەدات تەنیا بۆ ئەوەی پێ لەو شوێنە دابنێت کە دیمەنەکەی تێدا تۆمار کراوە.

وانەکانی جیهان: سینەما چۆن وڵاتانی دەوڵەمەند کرد؟ (ژمارە و داتا)

ئەزموونی نێودەوڵەتی سەلماندوویەتی کە فیلم تەنیا خەرجی نییە، بەڵکو وەبەرهێنانێکی فرەڕەهەندە لە ئابووریی نیشتمانیدا لە ڕێگەی دوو دەروازەی سەرەکی:

1. ئێرلەندای باکوور و زنجیرەی (Game of Thrones):

پێش ئەم زنجیرەیە، ئێرلەندای باکوور بەهۆی ململانێ سیاسییە مێژووییەکانییەوە ناوبانگێکی گەشتیاریی وای نەبوو. بەڵام تۆمارکردنی دیمەنەکانی ئەم بەرهەمە لەو وڵاتە وەرچەرخانێکی مێژوویی دروستکرد؛ لە تەواوی ماوەی بەرهەمهێنانەکەیدا، زنجیرەکە زیاتر لە (٢٥٠ ملیۆن) پاوەندی ڕاستەوخۆ خستە ناو ئابووریی ناوخۆیی وڵاتەکەوە لە ڕێگەی بەکرێگرتنی هۆتێل، شۆفێر، و پیشەوەرانی دیکۆر. تەنیا لە ساڵی ٢٠١٨دا، زیاتر لە (٣٥٠,٠٠٠) گەشتیاری بیانی (واتە یەک لەسەر شەشی تەواوی گەشتیارانی بیانیی وڵاتەکە) تەنیا لەبەر بینینی شوێنەکانی وێنەگرتنی ئەم زنجیرەیە گەشتیان کرد، کە لەو ساڵەدا داهاتی زیاتر لە (٥٠ ملیۆن) پاوەندی بۆ کەرتی گەشتیاری پەیدا کرد.

2. نیوزلەندا و شاکاری (The Lord of the Rings):

حکومەتی نیوزلەندا گەورەترین سوودی لەم فیلمی درێژی سینەماییە وەرگرت. زنجیرە فیلمەکە شێوازی سەیرکردنی وڵاتەکەی گۆڕی و ساڵانە هاتنی گەشتیارانی بیانی بە ڕێژەی زیاتر لە (٤٠٪ بۆ ٥٠٪) هەڵکشا. شوێنی وێنەگرتنی گوندی (Hobbiton) کرایە مۆزەخانەیەکی سروشتیی کراوە و تا ئێستاش ساڵانە سەدان هەزار گەشتیار بە بڕە پارەیەکی زۆر سەردانی دەکەن و بووەتە یەکێک لە سەرچاوە هەرە پڕداهاتەکانی وڵات.

3. ئوردن و بیابانی (وادی ڕەم):

دەستەی فیلمی شاهانەی ئوردن توانی بیابانی وادی ڕەم بکاتە مەکۆی هۆلیوود بۆ فیلمە جیهانییەکانی وەک (The Martian, Dune, Aladdin). هێنانی ئەم تیمانە و دروستکردنی کەمپینگی سینەمایی وایکردووە ئەم بیابانە لە ناوچەیەکی بێبەشەوە ببێتە یەکێک لە گرانبەهاترین خاڵەکانی گەشتوگوزاریی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سەدان هەلی کار بۆ بەدەوییەکان بڕەخسێنێت.

کوردستان؛ ستۆدیۆیەکی سروشتی بەبێ هیچ خەرجییەکی دەستکرد

ئەگەر سەیری تۆپۆگرافیا و جوگرافیای هەرێمی کوردستان بکەین، دەبینین کەم خاک لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەیە وەک کوردستان خاوەنی ئەم فرەچەشنییە بێت: لە لوتکە بەفراوییەکانی هەڵگورد و چیا سەرکەشەکانی بارزان و ئاکرێوە، بۆ دۆڵ و ئەشکەوتە مێژووییەکانی سنووری دهۆک و بادینان، تا گوندە پلیکانەییە ئەفسانەییەکانی هەورامان و بەستێنی دەشتەکانی شارەزوور و قۆپییەکانی قەرەداغ، لەگەڵ بوونی چەندین قەڵای شوێنەواری مێژووی چەند هەزار ساڵەیی، قەڵای هەولێر و کۆڵانە کلتوورییەکانی سلێمانی.

تەواوی ئەم جوگرافیایە وەک ستۆدیۆیەکی کراوەی جیهانی وایە کە بەبێ دروستکردنی هیچ دیکۆرێکی دەستکرد، ئامادەیە بۆ وەرگرتنی گەورەترین چیرۆکە مێژوویی، ئەفسانەیی و درامییەکان.

هەنگاوی ڕاگەیاندنی فەرمیی «کۆمیسیۆنی فیلمی کوردستان – سلێمانی» لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی کان (Cannes)، خاڵێکی وەرچەرخانی مێژوویی بوو بۆ کردنەوەی دەرگای کوردستان بەڕووی سینەمای جیهانیدا. بەڵام ئەم هەنگاوە تەنیا نیوەی ڕێگاکەیە؛ نیوەکەی تر لە ئەستۆی کەرتی گەشتوگوزاری کوردستانە.

کەلێنە گەورەکە: بۆچی کامێرای سینەما و جانتای گەشتیار یەکناگرن؟

سەرەڕای هەبوونی ئەم سەرمایە دەوڵەمەندە و دەستپێشخەریی کۆمیسیۆنی فیلم، تا ئێستا دەستەی گشتیی گەشتوگوزاری هەرێم و بەڕێوەبەرایەتییەکان وەک تەماشاکەرێکی بێدەنگ لە دوورەوە سەیری پیشەسازیی سینەما دەکەن. کەلێنە سەرەکییەکان لەمانەدا خۆیان دەبیننەوە:

1. نەبوونی نەخشەی گەشتیاریی سینەمایی (Film Trails):

دەیان فیلم و درامای کوردی و نێودەوڵەتی لە قەڵای هەولێر، تاڤگەکانی گەلی عەلی بەگ، دۆڵی ڕواندز، لالیش، یان لادێکانی پێنجوێن و هەورامان وێنەیان گیراوە؛ بەڵام ئایا تا ئێستا دەستەی گەشتوگوزار نەخشەیەکی فەرمیی چاپکراو یان ئەپڵیکەیشنێکی هەبووە کە گەشتیار بزانێت فڵانە دیمەنی کاریگەر لە چ کێڵگە یان سەر چ کەندەڵانێک تۆمار کراوە؟

2. کەلێنی خزمەتگوزاری و میوانداریی بەرهەمهێنان:

کاتێک تیمێکی سینەمایی نێودەوڵەتی دێتە کوردستان، پێویستی بە ژێرخانێکە (هۆتێلی گونجاو لە نزیک شوێنە دوورەدەستەکان، کەیترینگی خێرا، گواستنەوەی چیاکان)؛ دەبێت کەرتی گەشتیاری پاکێجی ئامادەکراوی هەبێت تا دەرهێنەرانی جیهان لە ترسی نەبوونی خزمەتگوزاری پاشەکشە نەکەن.

3. بەبازاڕکردنی هەڕەمەکی و بێ ڕۆح:

ڕاگەیاندنی گەشتیاریی ئێمە هێشتا بەندە بە وێنەی فۆتۆگرافیی کۆن و برۆشووری سەر مێزەکان لە فڕۆکەخانە. لە کاتێکدا دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی سینەمایی لەناو زنجیرەیەکی پڕبینەردا، بە یەک شەو ناوی چیاکانی کوردستان دەگەیەنێتە ناو ماڵی ملیۆنان خێزان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپادا.

نەخشەڕێگای چارەسەر؛ چۆن کوردستان دەبێتە پایتەختی گەشتوگوزاری سینەمایی؟

بۆ ئەوەی کوردستانیش وەک وڵاتان سوود لەئەم داهاتە گەورەیە وەربگرێت و لە نەخشەی سینەمایی و گەشتیاریی جیهاندا جێگەی شایستەی خۆی بگرێت، پێویستە ئەم چوار هەنگاوە ستراتیژییە بنرێن:

هاوئاهەنگیی دامەزراوەیی: دروستکردنی شاندێکی هەمیشەیی لە نێوان دەستەی گشتیی گەشتوگوزاری هەرێمی کوردستان، بەڕێوەبەرایەتییەکان لە هەموو پارێزگاکان، و کۆمیسیۆنی فیلمی کوردستان بۆ داڕشتنی سیاسەتی هاوبەش.

پاکێجی هاندانی دارایی (Film Incentives & Rebates): وەک ئەوەی لە ئوردن و ئەوروپا دەکرێت، پێشکەشکردنی ئاسانکاریی باج و تێچووی مانەوە لە هۆتێلەکان بۆ هەر کۆمپانیایەکی جیهانی کە بێت لە کوردستان فیلم تۆمار بکات، چونکە چەندین هێندەی ئەو پارەیە لە خزمەتگوزاری و گەشتوگوزاردا دەگەڕێتەوە ناو بازاڕ.

داڕشتنی ڕێڕەوی گەشتیاریی فیلم (Movie Tourism Itineraries): دانانی تابلۆ و کۆدی ئەلیکترۆنی (QR Code) لەو شوێنە سروشتی و شوێنەوارییانەی وێنەی فیلمەکانیان تێدا گیراوە، تا کۆمپانیا گەشتیارییەکان گەشتی ڕۆژانەی بۆ ڕێکبخەن.

ڕێبەری نیشتمانیی شوێنەکان (National Location & Visitor Guide): بەرهەمهێنانی کتێب و کەتەلۆگێکی هاوچەرخ بە زمانە نێودەوڵەتییەکان کە سەرسوڕهێنەرترین شوێنەکانی زاخۆ، ئامێدی، هەولێر، سۆران، سلێمانی، گەرمیان و هەڵەبجە بۆ دەرهێنەرانی فیلم و گەشتیارانی سەربەخۆ بە یەک پاکێج ئاشکرا بکات.

کوردستان خاوەنی خاک و تۆپۆگرافیایەکە کە هیچی لە نیوزلەندا و ئوردن و سکۆتلەندا کەمتر نییە. کاتی ئەوە هاتووە بڕیاربەدەستانی کەرتی گەشتوگوزار لە خەوی شێوازە تەقلیدییەکان ڕابپەڕن و بزانن کە شاشەی سینەما، بەهێزترین پەنجەرەیە کە گەشتیارانی جیهان لە ڕێگەیەوە بڕیاری گەشت بۆ سەر لووتکە و لادێکانی ئەم خاکە دەدەن.