بەهۆی بەئامانجگرتنی کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە قەزای چەمچەماڵ و راگیرانی هەناردەی غاز بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا لە هەرێمی کوردستان، پارێزگای سلێمانی رووبەڕووی کۆمەڵێک لێکەوتەی خزمەتگوزاری و بژێوی بووەتەوە. ئەم رووداوە کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر ژیانی رۆژانەی هاووڵاتییان دروستکردووە، کە خۆی لە کەمبوونەوەی کاتژمێرەکانی پێدانی کارەبا، کەمیی سووتەمەنی و غازی ماڵان، و بەرزبوونەوەی نرخی کاڵا سەرەکییەکاندا دەبینێتەوە.
ئاوێنە: لە چەند ناوچەیەکی شاری سلێمانی نیشانەکانی ئەم قەیرانە بە روونی دەرکەوتوون؛ کاتژمێرەکانی پێدانی کارەبای نیشتمانی کەمبوونەتەوە و بەشێک لە دوکان و بازاڕەکان داخراون. هاوکات، قەرەباڵغییەکی زۆر لە وێستگەکانی سووتەمەنی دروستبووە و هاووڵاتییان لە ریزی درێژدا بۆ وەرگرتنی بەنزین و نەوت وەستاون. لە هەمان کاتدا، لەبەردەم بنکەکانی دابەشکردنی غازی ماڵانیشدا چاوەڕوانییەکی زۆر دەبینرێت و نیگەرانی لەبارەی بەردەوامبوونی کەمیی خستنەڕوو لە رۆژانی داهاتوودا هەیە.
لێکەوتەکانی رووداوەکە تەنها لە کەرتی وزەدا نەماونەتەوە، بەڵکو بازاڕە ناوخۆییەکانیشی گرتووەتەوە. نرخی خۆراک و پێداویستییە سەرەکییەکان بەرزبوونەوەیان بەخۆوە بینیوە، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ ناجێگیریی بەهای دۆلار لە بازاڕەکاندا، کە باری دارایی سەر شانی خێزانەکانی قورستر کردووە، بەتایبەتی توێژی کەمدەرامەت کە لە دابینکردنی پێداویستییە رۆژانەکانیاندا رووبەڕووی ئاستەنگی زیاتر دەبنەوە.
زیانەکانی کەرتی کارەبا و پلانی جێگرەوە
وەک ئاماژەیەک بۆ قەبارەی ئەو زیانانەی لە ئەنجامی هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر کەوتوونەتەوە، وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بەهۆی وەستانی هەناردەی غاز بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا لە هەولێر، سلێمانی، بازیان، چەمچەماڵ و دهۆک، نزیکەی ٢٥٠٠ بۆ ٢٨٠٠ مێگاوات کارەبا لە تۆڕی نیشتمانیدا کەمبووەتەوە.
لەو چوارچێوەیەدا، ئومێد ئەحمەد، وتەبێژی وەزارەتی کارەبا لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی فەرمی کە میدیا عێراقییەکان بڵاویانکردووەتەوە، روونیکردەوە کە راگرتنی ناردنی غاز دوای هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر هاتووە. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە وەزارەتەکەیان کار دەکات بۆ دابینکردنی کارەبا بۆ شوێنە گرنگ و هەستیارەکان، لە سەرووی هەموویانەوە نەخۆشخانەکان و پڕۆژەکانی ئاو، ئەویش لە رێگەی بەگەڕخستنی وێستگەکانی کارۆئاوی لە بەنداوەکانی دوکان و دەربەندیخان، لەگەڵ ئەو وێستگانەی کە دەکرێت بە جۆرەکانی دیکەی سووتەمەنی کار بکەن. وتەبێژی وەزارەتی کارەبا جەختی لەوەش کردەوە کە گەڕانەوەی دۆخەکە بۆ پێش کاتی هێرشەکە، پەیوەستە بە دەستپێکردنەوەی هەناردەی غاز لە وێستگەی کۆرمۆرەوە بۆ وێستگەکانی کارەبا لە پارێزگاکانی هەرێم.
هەماهەنگی هەولێر و بەغدا بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی غاز
لە هەوڵێکدا بۆ کۆنترۆڵکردنی قەیرانی غازی ماڵان، وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، عەلی فالح زەیدی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق رەزامەندیی لەسەر داواکارییەکی وەزارەتەکەیان نیشانداوە و وەزارەتی نەوتی فیدراڵی راسپاردووە بۆ دابینکردنی بڕی پێویستی غازی شل بۆ دانیشتووانی هەرێمی کوردستان، تا ئەو کاتەی بەرهەمهێنان لە کێڵگەی کۆرمۆر دەستپێدەکاتەوە.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، هەموو هەوڵێکی خۆیان دەخەنە گەڕ بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی هیچ کێشە یان کەمبوونەوەیەک لە غازی ماڵاندا لە ماوەی داهاتوودا روونادات، تا کاتی گەڕانەوەی بەرهەمهێنانی کێڵگەکە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی، ئەوەش وەک هەنگاوێک بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی وەستانی هەناردە لەسەر هاووڵاتییان.
رێکارە ئەمنییەکان و هەڵوێستی سیاسی و نێودەوڵەتی
لەسەر ئاستی ئەمنی، عەلی فالح زەیدی، فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراق بڕیاریدا بە پێکهێنانی لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان لە هەرێمی کوردستان، بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لە وردەکارییەکانی بەئامانجگرتنی کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە قەزای چەمچەماڵ. بەپێی راگەیەندراوێکی شانەی راگەیاندنی ئەمنی لە نووسینگەی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، زەیدی فەرمانی پێکهێنانی لیژنەکەی داوە بۆ لێکۆڵینەوە لەو هێرشەی کە لە کاتژمێر ٢٣:١٠ی شەوی ٨ی تشرینی دووەمی ئەم مانگەدا ئەنجامدرا، و جەختی کردووەتەوە کە زانیارییە سەرەتاییەکان ئاماژە بەوە دەکەن رووداوەکە هیچ زیانێکی گیانیی لێ نەکەوتووەتەوە.
لەلایەن خۆیەوە، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند کە لە میانەی سەردانەکەیدا بۆ بەغدا، لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق رێککەوتوون لەسەر پێویستیی دانانی سنوورێک بۆ ئەو هێرشانەی دەکرێنە سەر دامەزراوە نەوتی و غازییەکان. ناوبراو سەرکۆنەی ئەو هێرشانەی کرد لە هەر شوێنێکی عێراق رووبدەن، بەتایبەتی ئەوانەی ژێرخانی ئابووریی پەیوەست بە ژیانی هاووڵاتییان دەکەنە ئامانج. بارزانی ئاماژەی بە پێکهێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوەش کرد بۆ گەیشتن بە ئەنجام لەسەر چۆنیەتی رووداوەکە و هیوای خواست هەر کەسێک تێوەگلانی لەم دۆسیەیەدا بسەلمێنرێت، سزای یاسایی خۆی وەربگرێت.
لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش، تۆم باراک، نێردەی ئەمریکا، سەرکۆنەی وڵاتەکەی بۆ هێرشەکەی سەر کێڵگەی کۆرمۆر راگەیاند و بە "دەستدرێژی بۆ سەر گەلی عێراق" وەسفی کرد. باراک لە لێدوانێکدا جەختی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پاڵپشتیی حکومەتی عەلی زەیدی و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات لە هەوڵەکانیان بۆ ئاشکراکردنی بەرپرسانی هێرشەکە و لێپێچینەوە لێیان، بە شێوەیەک کە گرنگیی پاراستنی دامەزراوە گرنگەکان و ژێرخانی وزە پیشان بدات.
رێکارە ناوخۆییەکان لە پارێزگای هەولێر
لە چوارچێوەی رێکارە ناوخۆییەکان بۆ رووبەڕووبوونەوەی لێکەوتەکانی قەیرانەکە، پارێزگای هەولێر گرتنەبەری چەند رێوشوێنێکی بۆ رێکخستنی کارکردنی مۆلیدە ئەهلییەکان راگەیاند، ئەوەش دوای کەمبوونەوەی پێدانی کارەبای نیشتمانی.
ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا دڵنیایی دا کە هیچ هۆکارێک بۆ نیگەرانی لەبارەی بەردەستبوونی غازی چێشتلێنانی ماڵان لەئارادا نییە، و ئاماژەی بەوە کرد کە هەرێمی کوردستان بڕی پێویستی یەدەگی هەیە کە بەشی پێداویستییەکانی ماڵان و ناوخۆ دەکات. هاوکات، پارێزگاری هەولێر کۆبوونەوەیەکی فراوانی لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی کارەبا، سەرۆکی ئەنجومەنی مۆلیدە ئەهلییەکان و لایەنە کارگێڕی و ئەمنییە پەیوەندیدارەکان ئەنجامدا. لە کۆبوونەوەکەدا خشتەیەکی کاتی بۆ کارکردنی مۆلیدە ئەهلییەکان لە سەرتاسەری پارێزگاکە پەسەند کرا و خاوەن مۆلیدەکان پابەند کران بە جێبەجێکردنی، بە مەبەستی مسۆگەرکردنی بەردەوامیی پێدانی کەمترین بڕی پێویستی کارەبا بە هاووڵاتییان تا کاتی ئاساییبوونەوەی تۆڕی کارەبای نیشتمانی.
لە کاتێکدا لێکۆڵینەوەکان بۆ ئاشکراکردنی لایەنە بەرپرسەکان لە بەئامانجگرتنی کێڵگەی کۆرمۆر بەردەوامن، لێکەوتەکانی رووداوەکە لە وردەکاریی ژیانی رۆژانەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستاندا بەردەوامییان هەیە؛ لە کەمبوونەوەی کاتژمێرەکانی کارەبا و کەمیی سووتەمەنی و غازەوە تا بەرزبوونەوەی نرخەکان و سستبوونی جووڵەی بازرگانی. ئەم قەیرانە هەردوو حکومەتی فیدراڵی و هەرێمی کوردستانی خستووەتە بەردەم ئاڵنگاریی کۆنترۆڵکردنی کاریگەرییەکانی وەستانی بەرهەمهێنان و دابینکردنی پێداویستییەکانی هاووڵاتییان، هاوشان لەگەڵ پێویستیی توندوتۆڵکردنی پاراستنی دامەزراوە نەوتی و غازییەکان و رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەو هێرشانە.