قەمسه‌ڵه‌ شینكۆكه‌كه‌ی "هێمن"ی شاعیر
  2021-01-25       992       

نوسینی : رۆسته‌م ئاغاله‌

 

خوێندنەوەی جەستەو دەروون لەوێنەێکدا
-------------------------------------------
له‌ كاتێكدا خوێندنه‌وه‌ و راڤه‌كاری بۆ تاكه‌ فۆتۆیه‌كی كه‌سایه‌تیی شاعیرێكی وه‌ك (هێمنی موكریانی) ده‌كه‌م، بێبه‌شم له‌ زانیاری، وه‌ك نه‌زانینی كات و شوێنی فۆتۆكه‌ وناوی وێنه‌گرو و ته‌مه‌نی فیگه‌ره‌كه‌ ، كه‌سایه‌تی و هۆكاری دروستبونی گرته‌كه‌ و باری ده‌ستكردی و رێكه‌وت له‌ گرته‌كه‌ چیه‌ !
به‌ڵام نه‌بونی ئه‌و زانیاریانه‌ نابنه‌ هۆكار تاكو ده‌ست بۆ شیكارییه‌كه‌ نه‌به‌م. بێگومان به‌ بوونیان كاره‌كه‌م په‌سندتر و به‌ پشتتر ده‌بوو . زمانی جه‌سته‌ و شێوه‌ ، كارێكی وردی ده‌روونی و خودی و كۆمه‌ڵایه‌تی و هونه‌رییه‌ و قووڵبونه‌وه‌ی ده‌وێ‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ی زمانی جه‌سته‌ی كه‌سایه‌تییه‌كه‌.
پۆرترێتی فۆتۆی شاعیر:
روخسارێكی خامۆش و غه‌مبار و بێ‌ هێز و هه‌ژارانه‌ و بێ‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ ، ده‌روانێته‌ به‌رانبه‌ر به‌ ئاوایی گوندێكی قوری ساده‌ی نیشتمان . وا مه‌زه‌نده‌ ده‌كه‌م ته‌مه‌نی پۆرتریته‌كه‌ - فیوگه‌ره‌كه‌ له‌ حه‌فتا ساڵی به‌ره‌و سه‌ر بێت و وێنه‌گر گۆشه‌ی گرته‌كه‌ی به‌رنبه‌ر به‌ شاعیره‌و له‌به‌ر ده‌می دانیشتوه‌ و له‌ ئاستی ژێر چاو گرته‌كه‌ی گرتووه‌ تۆنی فۆتۆكه‌ش له‌ فلمی حەفتاکان ده‌چی . لێره‌د ا زانیاریی ته‌كنه‌لۆجی جۆری كامیره‌و فۆتۆكه‌و وێنه‌گره‌كه‌ زۆر پێویست بوون .
هێمن راوه‌ستاوی نیو گوندێکی کۆتای حەفتاکانە چ له‌ كوردستانی رۆژهه‌ڵات َ یا باشور وه‌ستاوه‌ و به‌ شێوه‌یه‌كی خۆرسك ، له‌ كژی زستاندایه‌و و ده‌وروبه‌ریشی شاعیر چۆله‌و زۆر بێتاقه‌تی و بێهیز لار بۆته‌وه‌ و سه‌رمایه‌تی و ده‌ستێكی له‌ ناو گیرفانی قه‌مسه‌له‌ كۆن و سایز بجوكه‌كه‌ی ناوه‌. دوور نییه‌ هی خۆی نه‌بێت و پێنادابێت له‌به‌ر ساردو سه‌رما. له‌ پۆشاكی كۆنه‌ی باله‌ی ئه‌وروپایی ده‌چێ‌، بۆ هاوكاری ناردرابێ‌ بۆ هه‌ژاران و شۆرشگێرانی ئه‌و كاته‌ . بۆیه‌ له‌وه‌ ده‌چێ‌ به‌ خۆیه‌وه‌ سێ‌ كه‌سی تر له‌به‌ركردبێ‌ و دوا كه‌س هێمنی شاعیره‌ بێ‌ َ له‌به‌ری بكات . ئه‌و ده‌ستنانه‌ گیرفانه‌شی نیشانه‌ی ته‌نیایی و دڵه‌راوكێن .
هێمن پیاوێكی باڵا به‌رز بووه‌ ، ئه‌و جۆره‌ قه‌مسه‌لانه‌ بۆئه‌و نه‌گونجاون . یه‌ك له‌و شته‌ نا هارمۆنی و بێهاوتایانه‌، هاوسه‌نگی ( توازن )ی ئه‌و جاكه‌ت با قه‌مسه‌لی به‌ریه‌تی له‌گه‌ڵ كورته‌ك و شه‌رواڵه‌كه‌یدا ، وه‌ك به‌ ناجاری له‌به‌ر سه‌رما وه‌رز و ساردی له‌به‌ری كردبێ‌ ، نه‌گونجاوه‌ له‌گه‌ل شه‌رواڵ و كورته‌كه‌كه‌ی . قه‌مسه‌له‌كه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كۆن و چلكنه‌ تۆ نازانی ره‌نگی خۆی خۆی شینه‌ ، یا بۆره‌ ؟ یان چییه‌ . زنجیرداره‌ به‌ڵام بێكه‌ڵك بووه‌ یه‌ك قۆپچه‌ی پێوه‌ نه‌ماوه‌ , ئه‌و شێوه‌ فاشیۆنه‌ گه‌نجانه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نی ئه‌و و كه‌سایه‌تیی سه‌رووی ته‌مه‌ن حه‌فتا ساڵیی ئه‌ودا نایه‌ته‌وه‌ یه‌ك. فۆتۆی هێمن هه‌یه‌ له‌ ساڵانی حه‌فتاو دوو و سه‌رووتر گرتوونی . پاڵتۆیه‌كی ئاودامه‌نی درێژی به‌ قات و كه‌ره‌واته‌وه‌ ، له‌ كه‌سایه‌تی سه‌رمایه‌دارێك ده‌چێ‌ و پێچه‌وانه‌ی ئه‌و فۆتۆیه‌یه‌ , كه‌ وا باسی ده‌كه‌ین . ده‌ستخستنیشی له‌ناو گیرفانی قه‌مسه‌لۆكه‌كه‌ی و وه‌ستانێكی بێباكانه‌ و سه‌ربڵند و روخساری خامناك (ده‌ ڵێی پیره‌مه‌گروونه‌) ، وا خامۆش و غه‌مگینه‌ ، جلكن و برسی ، ناسنامه‌ی سیفی كه‌سایه‌تیی شاعیرمان پێ‌ ده‌ناسێنێت .
هه‌روه‌ك خۆی له‌ شیعره‌كانی خۆی وا ده‌بینێت .
وه‌ك : بولبولی باڵشكاو .
وه‌ك : تاكه‌داری ته‌ریكی بێ‌ ئاو.
وه‌ك : چله‌ رێحانی دوره‌ دێراو .
ماتی و داماوی سیمای ئه‌و پۆرتریته‌ هه‌نده‌ پر له‌ ئازارو غه‌م و ره‌نجه‌رۆیییه‌ ، یه‌ك نۆزیش هیوای لێ به‌دی ناكرێت . هه‌ستی دڵه‌راوكێ و ناهاوتابوونی ده‌روونی و بێپاره‌یی و و مایه‌پووچی و بێ‌ سه‌رمایه‌یی و ته‌نیاییی لێده‌خوێندرێته‌وه‌ . تێكه‌ڵبوونی ریش و سمێڵ و قژی سپیی ده‌روێشانه‌ی هینده‌ جوان و دێوانانه‌ی ، رێك ئه‌و كه‌سایه‌تییه‌یه‌ ، كه‌ خۆی خۆی باس ده‌كات له‌ نێو شعره‌كانیدا ، زنجیری قه‌مسه‌له‌كه‌ی تیك چووه‌ یه‌ك قۆپچه‌ی داخراوه‌ له‌وه‌ش ده‌جێ‌ یه‌ك دانه‌ی پێوه‌ مابێ‌ ، ئه‌و چه‌ند گوزارشته‌ی هێمنی شاعیر رێك خویندنه‌وه‌ی ئه‌و فۆتۆیه‌ی خۆیه‌تی زۆر به‌ راستگۆی گوزارشتی كردووه‌ له‌ ژیان و كه‌ساتیی خۆی، له‌ بینینه‌وه‌ی خۆی له‌ ناودرونیخه‌ڵكدا .ئه‌گه‌ر ئه‌ شیعرانه‌ی له‌باره‌ی ژیانی خۆی و ده‌رووننیشی نه‌ نوسیایه‌ ، له‌و فۆتۆیه‌وه‌ ده‌مانزانی چه‌ند پیاوێكی حه‌سره‌تكێش و ره‌نجه‌رۆ بووه‌ . له‌ ماڵی خۆیدا ئاواره‌ی ماڵی خۆی بووه‌ .
گرته‌ی وێنه‌كه‌ی ده‌چێته‌خانه‌ی نیوه‌ مۆدێله‌وه‌ . مۆدێلی ته‌واو نییه‌ ، تا نێو باڵایه‌تی ، تا بزانین پێلاوه‌كه‌ی چ مۆدێلیكی برانده‌ . بێگومان پێڵاوه‌كه‌ی لاستیكه‌ ره‌شه‌كه‌یه‌ . یا پاته‌یه‌كی شرو دره‌ . بێگومان به‌گوێره‌ی پۆشاكه‌كانی ئه‌وبێت ، ئه‌وا پێلاوه‌كه‌ی به‌ قورو ولیته‌وه‌یه‌ ، و هارمۆنیایه‌ له‌گه‌ڵ فاشیۆن و باری ژیان و ژینكه‌ی هه‌ژارانه‌ی شاعیره‌كه‌ . وه‌كی ده‌لێ :
بول بولی باڵ شكاوی وه‌ختی گوڵم
هه‌ر شه‌پۆلان ده‌دا دلی ناكامم
كونجی جێژواانی چۆڵ و خامۆشم
سێبه‌ری نازانینی ره‌شپۆشم
كێلی گۆری شه‌هیدی گومناوم
تاكه‌داری ته‌ریكی بی ئاوم
ده‌فته‌ری شاعیری بێ‌ ناوم
كونی گیراوی كۆنه‌ شمشاڵم
خه‌وی ئاڵۆز و خاته‌نی تاوم
چڵه‌ رێحانی دوره‌ دێراوم
سازی ناسازی هه‌ڵسپێراوم
تكه‌ی ئاوه‌نكی سه‌ر گه‌لای زه‌ردم
خه‌سته‌ و ده‌رده‌دار خه‌ریكی ده‌ردم
شاعیر پیرو بێنازه‌و له‌وه‌ ده‌جێ‌ مانگێك بێت خۆی نه‌شۆردبێت . روخساری شاعیر له‌ ئه‌كته‌ره‌ سینه‌مایه‌ جیهانیه‌كان ده‌چێ‌ وه‌ك شۆن كۆری - رلیخاندرو جودوروفسكی – و عومه‌ر شه‌ریف و یا وا هه‌ست ده‌كه‌ی ئه‌وه‌ شاعیر رۆلێكی سینه‌مای ده‌بینێ و ده‌ژی له‌ ئاواییی گوندێكی هه‌ژارو دواكه‌وتووی كوردستاندا . ئه‌و دیمه‌نه‌ تراجیدیایه‌ی شاعیره‌ هه‌ژاره‌كه‌مان به‌ناو گوندێكدا ده‌روا به‌ توره‌یی و بێزاری قژێكی سپی درێژ بێخزمه‌ت و چه‌و رو جلكن ، له‌ دێوانه‌یه‌كی بێنازی عومه‌ری خیام ده‌چێ‌ ، كه‌چی شاعیر به‌راستی خۆیه‌تی وساتی ژیانی راسته‌قینه‌یه‌تی به‌بێ‌َ نواندن و نواندنی كه‌سایه‌تییه‌كی تر . خۆی بووه‌ته‌ ڤیگه‌ رو كاركته‌ری زیندووی سه‌ر زه‌وی ناو شیعره‌كانی وه‌كی ده‌لێ‌ :
قه‌ت له‌ دنیادا نه‌بوو بێجگه‌ له‌ ناخۆشی به‌شم
مات و داماو په‌شێو و بێكه‌س و چاره‌ره‌شم
سه‌رده‌مێك ئاواره‌ بووم و ماوه‌یه‌كیش دربه‌ده‌ر
نه‌مدی رووی ئاسوده‌ییی هه‌ر تووشی گێره‌و قه‌رقه‌شم
هیچ شاعیرو نوسه‌رێكی كوردم به‌ دۆكیومێنتاری نه‌بینیوه‌ ، هێنده‌ی فۆتۆكه‌ی هێمن راست و سۆزم راكێشێ.

 

 

 

زۆرترین بینراو
ڕونكردنه‌وه‌ی‌ پۆلیس له‌باره‌ی‌ ئه‌و سێ كه‌سه‌ی‌ كه‌ لەکەیسی‌ هێرشكردنه‌ سه‌ر غالب محه‌مه‌د ناویان بڵاوبۆته‌وه‌
لاهور شێخ جەنگی: حكومەت داوای ئازادكردنی سێ كەس دەكات كە لەسەر پەلاماردانی دكتۆر غالب دەستگیركراون
لەبارەی ھێرشەکەی داعش لە خانەقین ئاسایش و مه‌حمود سه‌نگاوی‌ لێدوانی‌ دژ به‌یه‌ك ده‌ده‌ن
وەزیری ئاوەدانكردنەوە: هێڵی ئاسنین لە هەرێم بە سێ قۆناغ جێبەجێدەكرێت
لە ھەولێر بە پاساوی کارنەکردنی كامێراكانی چاودێری دۆسێی هێرشكردنە سەر چالاكوانێك راگیرا
عەین عیسا، شەڕ لەنێوان سوپای تورک و هێزەکانی ڕژێمی سوریا ڕوویدا
عه‌بدوڵاى مه‌لا نورى :هاوسه‌رۆكانى یه‌كێتى و ئاسایشى سلێمانى له‌ كه‌یسه‌كه‌ى غالب محه‌مه‌د نقه‌یان له‌خۆیان بڕیوه
نرخی دراوەكان لەكاتی كردنەوەی بازاڕ
کونسوڵی ئەڵمانیا لەگەڵ نوێنەری دەستگیرکراوەکانی بادینان کۆبوەوە
وردەكاری هێرشە موشەكییەكەی سەر هەولێر لە زاری یەكێك لە تۆمەتبارانی هێرشەكەوە
© 2021 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×