نووسینەکەت لە ژێر ناونیشانی “هەرێم لە دووڕیانی مان و نەماندا”، جارێکی تر هەمان دیسکۆرسی سیاسیی مەترسیدار دووبارە دەکاتەوە؛ دیسکۆرسێک کە لەبری ئەوەی کێشەکانی حکومڕانی بە زمانی چاکسازی، دەستوور، دامەزراوە و هاوسەنگیی دەسەڵات بخوێنێتەوە، هەرێم و قەوارەکەی دەخاتە ناو وێنەیەکی تاریک و ترسناکەوە، یان قەوارەکە بە شێوەیەکی دیاریکراو دەبەیتە ژێر مەرجی ئەو هێزانەی قسەیان لێوە دەکیت، یان (هەرێم نامێنێت).
بە بۆچونی من ئەوە ئەنالیزەی سیاسی نییە؛ بەڵکوو ئەوە بەکارهێنانی ترسی گشتییە وەک ئامرازی فشار، جەنابتان لەو نووسینەدا وە لە هەموو نوسینەکانی پێشوتریشدا وەک نووسەرێکی بێلایەن دەرناکەویت، بەڵکو وەک یەکێک لەو دەنگانە دەردەکەویت کە هەمان قسە سواو و هەمان سەردێڕەکانی ناو بازنەی سیاسەتی یەکێتی و نەوەی نوێ دووبارە دەکەیتەوە؛ وەک ئەوەی قسەکەری ئەو دوو حیزبە بیت، نەک شرۆڤەکارێک کە لەسەر بنەمای زانیاری، یاسا و هاوکێشەی واقیعی دەنووسیت.
کێشەی بنەڕەتی لەو جۆرە نووسینەدا ئەوەیە کە ناکۆکیی سیاسی، قەیرانی پێکهێنانی حکومەت، ناکاراییی دامەزراوەکان و ململانێی لایەنەکان، هەموویان بە یەک ئاراستەدا دەبرێن، ترساندنی خەڵک بە نەمانی قەوارەی هەرێم، هەروەکوو لە نوسینەکەی پێشوتریشم ئاماژەم پێداوە، گۆڕینی بابەتی سیاسییە بۆ فۆبیای کۆمەڵایەتی، ئەوەی دەبێت بابەتی گفتوگۆی دامەزراوەیی بێت، دەکرێتە مادەی هەراسانکردنی ڕای گشتی.
هیچ کەسێک نکۆڵی لەوە ناکات کە هەرێم قەیرانی حکومڕانیی هەیە، هیچ عاقڵمەندێک ناتوانێت بڵێت دامەزراوەکان بە شێوەیەکی تەندروست کار دەکەن، یان هاوسەنگیی دەسەڵات، شەفافیەت، یەکگرتووییی هێزی چەکدار و یاساسەروەری لە ئاستێکی پێویستدان، بەڵام لێرەدا خاڵی بنەڕەتی ئەوەیە، قەیرانی حکومڕانی بە مانای قەیرانی بوون و نەبوونی قەوارەی هەرێم نییە، ناکاراییی سیاسی بە مانای نەمانی هەرێم نییە، ململانێی حزبی بە مانای هەڵوەشانەوەی دەستووری و سیاسیی هەرێم نییە.
ئەوەی لەو جۆرە نووسینانەدا هەستی پێدەکرێت، تێکەڵکردنی بەئەنقەستی دوو شتی جیاوازە، قەیرانی حکومڕانی و قەیرانی قەوارەی هەرێم، قەیرانی یەکەم چارەسەری سیاسی، دەستووری و دامەزراوەیی دەوێت؛ بەڵام قەیرانی دووەم، ئەگەر بە بێ بەڵگە باس بکرێت، تەنها پڕوپاگەندە و ترساندنە، نووسەر یان لێکۆڵەر ناکرێت بە یەک ووشە، بە یەک سەردێڕ، بە یەک مەبەستی حزبی، سنووری نێوان ئەو دوو ئاریشەیە تێک بداتوو تێکەڵی بکات.
جگە لەوەش، کاتێک نووسەر دەڵێت یەکێتی و نەوەی نوێ خۆیان ئامادە کردووە بۆ فشار خستنە سەر پارتی، داواکاریی نیوەی پۆستەکان دەکەن، دەیانەوێت دەسەڵاتەکانی سلێمانی و هەڵەبجە فراوان بکرێت، یان لە بەغدا و دادگای فیدراڵ و بودجەدا فشار دروست بکرێت، ئەمانە هەموویان بابەتی ململانێی دەسەڵاتن، بۆچی نووسەر نایانخاتە چوارچێوەی شەڕی دەسەڵات، بەڵکو دەیانگۆڕێت بۆ مەترسیی نەمانی هەرێم؟ بۆچی داواکاریی پۆست و نفوز و دەسەڵاتی دارایی دەبێتە “مان و نەمان”؟ ئەمە پرسیارێکی گرنگە و وەڵامەکەشی لە ناوەڕۆکی نووسینەکەدا دیارە، چونکە ترساندنی خەڵک کاریگەریی سیاسیی زیاتر هەیە لەوەی بە ڕاستی بڵێیت ئەمە شەڕی پۆست و دەسەڵاتە.
لە ڕوانگەی سیاسییەوە، ئەم جۆرە هەڵسەنگاندنانە خەتەرناکن، چونکە قەوارەی هەرێم دەکەنە فاکتۆرێکی ڕکابەرگەرایی حزبی، ئەگەر یەکێتی و نەوەی نوێ نیوەی دەسەڵات نەگرن، دەوترێت هەرێم لە مەترسیدایە، ئەگەر پارتی سازش نەکات، دەوترێت قەوارە دەپوکێتەوە، ئەگەر بەغدا فشار زیاد بکات، دەوترێت ئەمە دەرئەنجامی بنبەستی هەرێمە، بەڵام لەو هەموو قسانەدا، خەڵک و دامەزراوە و دەستوور دەبنە قوربانیی زمانی ترساندن.
قەوارەی هەرێم نە موڵکی پارتییە، نە یەکێتی، نە نەوەی نوێ، نە هیچ نووسەر و میدیایەک، قەوارەی هەرێم دەستکەوتی خوێن، قوربانی، خەبات، ڕاپەڕین و ڕەوایەتیی سیاسی و دەستووریی خەڵکی کوردستانە، ئەو قەوارەیە ناکرێت لە هەر وتار و کۆنگرە و نووسینێکدا بکرێتە کارتی فشار، ناکرێت هەر کاتێک لایەنێک لە هاوکێشەی دەسەڵاتدا خۆی بە لاواز دەبینێت، بە ناوی “هەرێم نامێنێت” خەڵک بخاتە ژێر فشاری دەروونی.
بۆیە پێویستە ڕوون بگوترێت، باسکردنی چاکسازیی حکومڕانی شتێکە، بەکارهێنانی نەمانی هەرێم وەک هەڕەشەی سیاسی شتێکی ترە، باسکردنی هاوسەنگیی دەسەڵات شتێکە، بەکارهێنانی ترسی لەناوچوونی قەوارە بۆ بەدەستهێنانی پۆست و نفوز شتێکی ترە، ڕەخنە لە پارتی و دەستەڵات شتێکە، بەڵام وێناکردنی قەوارەی هەرێم وەک قوربانیی ئەوەی پارتی سازش ناکات، ئەوە ڕەخنە نییە؛ ئەوە بەسیاسیکردنی ترسە.
ئەگەر نووسەرێک، بە تایبەتی کەسێک کە بە ناوی مامۆستای زانکۆ یان شرۆڤەکاری سیاسی قسە دەکات، دەڵێت قەوارەی هەرێم لە مەترسی نەماندایە، ئەوا پێویستە بەڵگەی ڕوون، زنجیرەی هۆکار و دەرئەنجام، بنەمای دەستووری و زانیاریی پشتڕاستکراو بخاتەڕوو، بەبێ ئەوە، ئەو قسەیە نابێت وەک ئەنالیزە بخوێندرێتەوە؛ دەبێت وەک بەشێک لە هەوڵی سیاسی بۆ دروستکردنی فۆبیای گشتی لێی بڕوانرێت.
ئەوەش پێویستە بە زمانێکی یاسایی و دامەزراوەیی بگوترێت، ئازادیی ڕادەربڕین بەهایەکی بنەڕەتییە، بەڵام ئازادیی ڕادەربڕین نابێت ببێتە کؤششی سیاسی بڵاوکردنەوەی هەراسانگەرایی ناو کۆمەڵگا، بەهەڵەڕێدابردنی ڕای گشتی، یان بەکارهێنانی قەوارەی دەستووریی هەرێم وەک ئامرازی بازرگانیی سیاسی. هەر قسەیەک کە باسی مەترسیی لەناوچوونی قەوارەی هەرێم دەکات، دەبێت پابەندی پێوەرەکانی بەرپرسیارێتی بێت، بەڵگە، ڕوونی و جیاکردنەوەی ڕەخنەی سیاسی لە ترساندنی کۆمەڵگا.
ئەو پڕوپاگندانە و نووسینانە پێویستە کۆتاییان پێ بێت، نە بەو مانایەی ڕەخنە بکوژرێت، بەڵکو بەو مانایەی بازاڕی فۆبیاسازیی سیاسی و پۆپۆلیزم کۆتایی پێ بێت، هەرێم کێشەی هەیە، بەڵام ئەو کێشانە بە پڕوپاگەندە چارەسەر نابن، هەرێم پێویستی بە چاکسازی هەیە، نە بە ترساندنی خەڵکەکەی، پێویستی بە ڕێکخستنەوەی حکومڕانی هەیە، نە بە هەڕەشەی “مان و نەمان”. پێویستی بە دامەزراوەی بەهێز هەیە، نە بە ئەوەی هەر کاتێک لایەنێک دەسەڵاتی زیاتر دەوێت، قەوارەی هەرێم بخاتە سەر مێزی موزایەدەی سیاسی.
لە کۆتاییدا، ئەو جۆرە هاشووهوشە سیاسیە دەبێت ڕوون و بێ دوودڵی هەڵویستەیان لەسەر بکرێت، قەوارەی هەرێم نابێت ببێتە مادەی ترساندنی خەڵک، ناکرێت بە ناوی ئەنالیزەی سیاسی، قەیرانی حکومڕانی بگۆڕدرێت بۆ هەڕەشەی نەمانی هەرێم، ناکرێت بە ناوی بێلایەنی، قسەکانی شاسوار دووبارە بکرێنەوە و وەک خوێندنەوەیەکی زانستی پێشکەش بە خەڵکی بکرێن، ئەگەر قسەکە بەڵگەی هەیە، با بخرێتەڕوو؛ ئەگەر بەڵگەی نییە، ئەوا ئەو قسەیە هیچ بنەمایەکی واقیعی ولۆژیکی نییە، بەڵکو بەشێکە لە هەوڵێکی ناکامی سیاسی بۆ چاندنی ترس و فشار لە ناو دڵی خەڵکو کۆمەڵگادا.