ئا: وریا حسێن

لەگەرمەی هاوینی ٢٠٢٥و لەگەڵ سەرەتای مانگی تەموزدا، ئاسمانی سلێمانی‌و کەرکوک جارێکی تر بوونەوە بەگۆڕەپانی نمایشێکی نادیاری هێز، زنجیرەیەک هێرشی درۆنی‌و مووشەکی، شاری سلێمانی، کەرکوک‌و وەک هەمیشە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێری کردە ئامانج، ئەندامێکى لیژنەى ئابورى پەرلەمانى عێراق دەڵێت "ململانێی غاز لەم ناوچەیەدا تەنها پەیوەست نییە بەهەولێرو بەغداوە، بەڵکو گۆڕەپانێکی فراوانترە کە عێراق، ئێران، روسیا، تورکیاو ئەمریکا تێیدا خەریکی یارییەکی ئاڵۆزن".

هێرشەکان، کە تا ئەم ساتەش هیچ لایەنێک بەفەرمی بەرپرسیارێتیی خۆی لێ ڕانەگەیاندووە، زیاتر لەپەیامێکی هۆشداریی رەمزئامێز دەچوون تا کردەیەکی سەربازیی کوشندە.

ئەم ڕووداوانە لە کاتێکدا دێن کە گرژیی سیاسی‌و جووڵەی سەربازیی گوماناوی لەناوچەکەدا پەرەیسەندووەو هەموو چاوەکانی خستووەتە سەر کێڵگە غازییەکانی هەرێمی کوردستان، بەتایبەت کێڵگەی ستراتیژیی کۆڕمۆر. لێکدانەوەکان بۆ پاڵنەری پشت هێرشەکان جیاوازو پڕ لەگومانن.

نەشئەت شاهوێز، ئەندامی لیژنەی ئەمنیی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک، لەو باوەڕەدایە کە ئەم گرژییانە ڕەگ‌و ڕیشەیان لەململانێی نەتەوەییدا نییە، ئەو بەئاوێنەی وت "هەر کاتێک هەڵبژاردنێک دێتە پێشەوە، مزایەداتی سیاسی دەستپێدەکات. هەندێک لایەن بابەتی لەم شێوەیە بڵاودەکەنەوە بۆ ئەوەی کاریگەری لەسەر دەروونی خەڵک دروست بکەن‌و خۆیان بکەنە خاوەنی شارەکە. پێموایە ئەمە زیاتر پڕوپاگەندەیەکی هەڵبژاردنەو هیچی تر نییە".

هاوکات، شاهوێز ئەگەرێکی دیکەش دەخاتە ڕوو، ئاماژە بەئۆپەراسیۆنێکی گەورەی هاوبەشی هێزە عێراقییەکان‌و ئاسایشی سلێمانی دەکات کە تێیدا "تیرۆریستێکی زۆر بەناوبانگ" لەناوچەکەدا کوژراوە، ئەو وتی "ئەکرێت ئەم هێرشانە کاردانەوەی ئەو ئۆپەراسیۆنە بن".

ناوبراو جەختیشی کردەوە کە لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش پێکهێنراوە بۆ دۆزینەوەی ڕاستییەکان‌و ڕێگریکردن لەدووبارەبوونەوەی ڕووداوی هاوشێوە.

هاوکات لەگەڵ دوکەڵی درۆنەکاندا، نیگەرانییەکی دیکە لەسەر زەوی سەریهەڵدا، بەگوێرەی زانیارییەکان، هێزێکی سەربازیی عێراقی لەمیحوەری نێوان کەرکوک‌و چەمچەماڵ‌و لە نزیک کێڵگە غازییەکان جێگیر کراون.

ناسنامەی هێزەکە بەڕوونی دیار نییە کە ئایا سوپای عێراقە یان هێزەکانی حەشدی شەعبی، بەڵام ئەم جووڵە سەربازییە نائاساییە نیگەرانیی قووڵی لای هێزە ئەمنییەکانی سلێمانی دروست کردووە. دۆخەکە هێندە هەستیار بووە کە لەماوەی ٤٨ کاتژمێردا، دوو جار ئاگادارکردنەوەی فەرمی (إنذار) بۆ پاراستنی کێڵگەی غازى کۆڕمۆر تۆمار کراوە.

لە بەرامبەردا، لیوا ئەحمەد لەتیف، وتەبێژی هێزەکانی ٧٠ی پێشمەرگە، بوونی هەر جووڵەیەکی نائاسایی ڕەت دەکاتەوە، ئەو بەئاوێنەی وت "هیچ جووڵەیەکی سەربازیی نوێمان تۆمار نەکردووە، ئەوەی هەبووە، تەنها ئاڵوگۆڕێکی ئاسایی لیوای نەوت‌و غازی تایبەت بەپارێزگاری لەکێڵگە نەوتییەکانی هەرێم بووە لەسنووری گەرمیان."

سەرەڕای پێکهێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوەی عێراقی، بەڵام تا ئێستا هیچ ئەنجامێکی یەکلاکەرەوە لەبارەی ناسنامەو شوێنی هەڵدانی درۆنەکانەوە بەدەست نەهاتووە، ئەمەش دەرگای بۆ گومان‌و تۆمەتبارکردن واڵا کردووە. حکومەتی هەرێمی کوردستان لەم نێوەندەدا بێدەنگ نەبووەو لەڕێگەی وەزارەتی ناوخۆوە، ڕاستەوخۆ پەنجەی تۆمەتی بۆ "حەشدی شەعبی" درێژ کرد، هەرچەندە دیاری نەکرد کام گرووپی سەر بەحەشد بەرپرسیارێتییەکەی هەڵدەگرێت.

لەم نێوەندەدا، سەرچاوەیەکی کوردی ئاگادار بۆ ئاوێنە، گریمانەیەکی پشتڕاستنەکراوەی خستەڕوو کە "هێزێکی تایبەتی حەشدی تورکمانی ڕۆڵیان لەهەڵدانی درۆنەکاندا هەبووە، بەئامانجی فشارخستنە سەر هەرێمی کوردستان‌و بەدیاریکراوی یەکێتیی نیشتمانی لەزۆنی سەوز."

بەڵام بۆچی هەموو ڕێگاکان دەچنەوە سەر کۆڕمۆر؟

وەڵامەکە لەسیاسەتی وزەو ململانێیەکی زۆر لەوە گەورەتردا خۆی حەشار داوە کە لەسەر زەوی دەبینرێت. ئەم دۆخە ڕاستەوخۆ دوای واژۆکردنی ڕێککەوتنێکی ستراتیژیی غاز لەنێوان حکومەتی هەرێم‌و دوو کۆمپانیای گەورەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سەریهەڵدا.

لەوبارەیەوە سۆران عومەر، ئەندامى لیژنەى ئابورى پەرلەمانى عێراق بڕواى وایە ئەم ڕێککەوتنە لەکاتێکدایە کە حکومەتی عێراق پێشتر پلانی هەبوو بۆری غازی خۆی بەکەرکوکەوە ببەستێتەوە، بەڵام هەرێم ئەمەی ڕەت کردەوە، ئەو بەئاوێنەی وت "ململانێی غاز لەم ناوچەیەدا تەنها پەیوەست نییە بەهەولێرو بەغداوە، بەڵکو گۆڕەپانێکی فراوانترە کە عێراق، ئێران، روسیا، تورکیاو ئەمریکا تێیدا خەریکی یارییەکی ئاڵۆزن".

ئەندامەکەى لیژنەى ئابورى پەرلەمانى عێراق، بڕواشى وایە "عێراق، کە لەژێر فشاری ئەمریکادایە بۆ ڕاگرتنی کڕینی غاز لەئێران بۆ وێستگەکانی کارەبا، ئێستا بەشێوەیەکی بێپێشینە پێویستی بەغازی هەرێمی کوردستانە. ئەمە بەڕوونی لە پێشنیازەکەی سەرۆک وەزیرانی عێراقدا دەرکەوت کاتێک داوای تەواوی "وزە"ی لەهەرێم کرد، نەک تەنها نەوت".

کەرکوک، ئەو شارەی کە هەمیشە لەچەقی ململانێکاندا بووە، جارێکی دیکە خۆی لەناوەڕاستی هاوکێشەکەدا دەبینێتەوە. ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم لەڕێگەی بەندەری جەیهانەوە، گرنگیی کێڵگەکانی کەرکوکی زیاتر کردووە. لەگەڵ ئەوەشدا، گەڕانەوەی کۆمپانیا زەبەلاحەکانی وەک (BP) بۆ شارەکە، دەکرێت ببێتە هۆکارێک بۆ دوورخستنەوەی لەململانێی توندی سیاسی‌و ئەمنی.

وەک چیا نوری، ڕۆژنامەنووس لەکەرکوک، پێیوایە ئەم کێشە ئەمنییانە کورتخایەن دەبن. سروشتی هەستیارو فرەنەتەوەیی کەرکوک وا دەکات هەر لایەنێک لەوە بترسێت کە بەبچووکترین ڕووداو، دۆخەکە لەکۆنترۆڵ دەربچێت‌و بەرپرسیارێتیی تەقینەوەکە بکەوێتە ئەستۆی. ئەو بەئاوێنەی وت "لەوانەیە هەر ئەم تایبەتمەندییەش بێت کە کەرکوک، سەرەڕای بوونی لەچەقی گێژاوەکەدا، تا ئێستا لەتەقینەوەیەکی گەورە پاراستووە".

ئاوێنە پڕۆژەیەکی میدیایی بەهاوبەشی لەگەڵ "قریب" بەڕێوەدەبات