ئا: ئاوێنە
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێ و مشتومڕهەڵگردا، "کورد"ی تۆمەتبار کردووە بەوەی ئەو چەکانەی کە واشنتن بۆ خۆپیشاندەرانی ناوخۆی ئێرانی ناردووە، لای خۆیان گلیان داوەتەوە و رادەستیان نەکردوون. ئەم بانگەشەیە بێدەنگیی سەرکردە و پارتە کوردییەکانی شکاند و کاردانەوەی توندی لێکەوتەوە.
بەشی فارسیی دۆیچە ڤێلە لە راپۆرتێکدا بەدواداچوونی بۆ ئەم بابەتە کردووە و دیمانەی لەگەڵ سەرکردەی پارتە کوردییەکان و شرۆڤەکاران ئەنجام داوە تاوەکو راستییە مەیدانییەکان ئاشکرا بکەن.
"تەنانەت یەک فیشەکیشمان وەرنەگرتووە"
سەرجەم پارتە سەرەکەییەکانی پارچە جیاوازەکانی کوردستان، وێڕای سەرکۆنەکردنی ئەم لێدوانانە، وەرگرتنی هەر جۆرە چەکێکیان لە ئەمریکا بە مەبەستی ناردنی بۆ ناوخۆی ئێران رەتکردەوە. ئەو پارتانەی بە فەرمی قسەکانی ترەمپیان بە "نابەرپرسانە" وەسف کرد بریتیبوون لە:
پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (YNK) (حکومەتی هەرێمی کوردستان)
پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) (کوردانی تورکیا)
پارتی یەکێتیی دیموکراتیک (PYD) (کوردانی سووریا)
سەرجەم پارت و رێکخراوەکانی کوردستانی ئێران
سەرکردە و شرۆڤەکارانی کورد چی دەڵێن؟
١. فەریبا محەممەدی: ئەمە شەڕی دەروونییە
فەریبا محەممەدی، جێگری سکرتێری گشتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، رایگەیاند کە هیچ چەکێک نەگەیشتووەتە دەستی ئەوان و ئەم جۆرە لێدوانانە تەنیا لە چوارچێوەی شەڕی دەروونی و فشاری سیاسیی هاوکێشە ناوچەییەکاندا جێگەی دەبێتەوە. ئەو جەختی کردەوە کە خەباتی گەلی کورد مەدەنییە و رۆڵی کوردستان لە پڕۆسەی گۆڕانکارییەکانی داهاتووی ئێراندا سەرەکی و یەکلاکەرەوە دەبێت.
٢. ئەدیب وەتەندۆست: نابین بە بەشێک لە پڕۆژەی ئەمریکا و ئیسرائیل
ئەدیب وەتەندۆست، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی کۆمەڵە (رێکخراوی کوردستانی حزبی کۆمۆنیستی ئێران) بە توندی پڕۆژەیەکی لەو شێوەیەی رەتکردەوە و هۆشداریی دا لە گرێدانی چارەنووسی کورد بە سیاسەتەکانی ئەمریکاوە:
"رێکخراوەکەمان نە یەک فیشەک و نە تەنانەت یەک سەنتی بێبەهایشی وەرنەگرتووە. ئێمە ئەم پڕۆژانە لە خزمەت پلانەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و ژەهراویکردنی بزووتنەوەی کوردستان دەبینین، کە تێیدا یەکەمین قوربانی هەر هێزە کوردییەکان دەبن."
٣. مستەفا مەولوودی: لە رووی کردارییەوە مەحاڵە
مستەفا مەولوودی، جێگری سکرتێری گشتیی حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، ئاماژەی بەوە کرد کە سنوورەکانی نێوان ئێران و عێراق بە توندی سەربازی کراون و گواستنەوەی چەک بەو شێوەیە لە رووی پراکتیکییەوە مەحاڵە. ئەو گوتی: "بزووتنەوەی ئێران و کوردستان مەدەنییە، گەلی ئێران چاوەڕوانی پشتیوانیی سیاسی و دیپلۆماسی لە جیهان دەکەن، نەک چەک."
٤. کەمال چۆمانی: ترەمپ کورد وەک "گوێرەکەی سامری" بەکاردەهێنێت
کەمال چۆمانی، سەرنووسەری گۆڤاری ئامارگی، پێی وایە ترەمپ دەیەوێت شکستەکانی خۆی و بنیامین ناتانیاهۆ بەرامبەر بە ئێران پەردەپۆش بکات. ناتانیاهۆ ترەمپی قایل کردبوو کە رژێمی ئێران بە خێرایی دەڕووخێت، بەڵام کاتێک وەرنەگەڕا، ئێستا کورد کراوەتە هۆکاری ئەم شکستە. چۆمانی گوتی: "کاتێک ناردنی ئینتەرنێتی سەتەلایتیی ستارلینک بۆ ناوخۆی ئێران هێندە سەخت بێت، چۆن دەکرێت چەک بەو ئاسانییە بنێردرێت؟"
٥. دکتۆر کامەران مەتین: لۆمەکردنی بەکۆمەڵی کورد مەترسیدارە
دکتۆر کامەران مەتی، مامۆستای پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی ساسێکس، رایگەیاند کە ترەمپ تێگەیشتنێکی زۆر سنوورداری بۆ کۆمەڵگەی کوردی هەیە. ئەو بەم لێدوانانە رای گشتیی دژە-شەڕ و دژە-ئەمریکا لە ناوخۆدا بەرەو رووی کورد ئاراستە دەکات، ئەمەش "دەتوانێت ببێتە هۆی هێرشی مەترسیداری زیاتر بۆ سەر کوردەکان" لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە.
دەرەنجام؛ راستییەکان لە پشت پەردەی لێدوانەکەی ترەمپەوە
- ئەم کێشمەکێشمە میدیاییە و رەتکردنەوەی قسەکانی ترەمپ لەلایەن بەرپرسانی خودی ئەمریکاشەوە، دەری دەخات کە ئەم تۆمەتانە لە واقیعەوە دوورن.
شارەزایان کۆکن لەسەر ئەوەی کە:
- بزووتنەوەی ناوخۆی ئێران (ژن، ژیان، ئازادی) بزووتنەوەیەکی مەدەنی و جەماوەرییە، نەک چەکداری.
- واشنتن دەیەوێت لاوازیی ستراتیژیی خۆی لە هەمبەر پرسی ئێران بخاتە ئەستۆی لایەنێکی دیکە.
- کورد ئامادە نییە ببێتە ئامرازی پڕۆژە دەرەکییەکان، بەڵکو خوازیاری پشتیوانییەکی جدیی سیاسی و دیپلۆماسییە بۆ داهاتوویەکی دیموکراتیک.