دوران کاڵکان: کۆتایمان بەخەباتی چەکداری هێناو نابینە هێزێک کە چالاکیی چەکداری دژی تورکیا ئەنجام بدەین
  2026-07-17       62       

دوران کالکان، ئەندامی ئەکادیمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکانی عەبدوڵا ئۆجالان، دەڵێت "کۆتایمان بەخەباتی چەکداری هێنا، نابینە هێزێک کە چالاکیی چەکداری دژی تورکیە ئەنجام بدەین، ڕێگای ئاشتی ڕاستەقینە بە ئیمرالیدا تێدەپەڕێت".

 

ئاوێنە: کاڵکان ڕایگەیاند کە قۆناغێکی جیاواز لە دوای پرۆسەی ئاشتی ساڵی ٢٠١٣ەوە ئەزموون دەکرێت، ئاماژەی بەوەشکرد، شەڕی غەززە و پێشهاتەکانی سوریا و داینامیکی تورکیە زەمینەیەکی سیاسی نوێی دروستکردووە. کاڵکان بە دەربڕینی ئەوەی کە شەڕ پێویستی چارەسەری زیاتر کردووە، وتی "هەموو شتێک بە شەڕ چارەسەر نابێت؛ شەڕ ئاشکرای دەکات، سیاسەت چارەسەر دەبێت. بۆیە کاتی ئەوە هاتووە هەم چارەسەر و هەم سیاسەت."

کاڵکان ڕایگەیاند کە ئەوان کارەکانیان لەسەر بنەمای ئەو بانگەوازەی ڕێبەر ئاپۆ لە ٢٧ی شوباتدا دامەزراندووە، و بڕیاریان داوە پرۆسەی نوێ بەو ئاراستەیە پەرەپێبدەن. کاڵکان بە سەرنجدان بە گۆڕانکارییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕایگەیاند، پێویستە خەڵکی ناوچەکە بە ئیرادەی خۆیان کێشەکانیان چارەسەر بکەن.

کاڵکان بە ئاماژەدان بەوەی کە ئەوان بڕیاریان داوە پرۆسەکە بکەنە هەمیشەیی، وتی "چیتر شەڕ وەک جاران ڕوونادات، تا مەرجەکان نەگۆڕدرێن و بڕیاری نوێی کۆنگرە نەدرێت، بەو ئیرادەیەی ئێستا نابینە هێزێک کە هەنگاوی چەکداری بەرامبەر تورکیە بگرێتەبەر، ئەوەمان ڕاگرتووە. لەگەڵ ئەوەشدا ئەگەر هێرش بکرێتە سەرمان بێگومان بەرگری لە خۆمان دەکەین. دەمانەوێت ڕێگای سیاسەت بکرێتەوە".

کاڵکان کە هەروەها باسی لە بنەچەی تورکمانی خۆی کرد، دەستی خستە سەر کەشوهەوای بێمتمانەیی بە ڕای گشتی تورکیا و ڕایگەیاند کە پرۆسەکە نزیکەی دوو ساڵە بەردەوامە. ناوبراو جەختی لەسەر پێویستی ڕوونکردنەوەی بانگەوازەکانی دەوڵەت باخچەلی بۆ ئامادەبووانێکی فراوانتر کردەوە و داوای لە بازنەکانی چەپ و دیموکراسی کرد کە بەرپرسیارێتی زیاتر هەڵبگرن لە تێپەڕاندنی ڕوانگەی ناسیۆنالیستی لە بیروڕای گشتیدا.

کاڵکان، هەروەها لە بارەی ئەو ڕەخنانەی کە دەڵێن پرۆسەکە "گەمەی ئەردۆغان" بوو، وتی لە کاتێکدا هەمیشە لە سیاسەتدا حیساباتی جۆراوجۆر دەدۆزرێتەوە، بەڵام ئەوەی گرنگە ڕێگا خۆشکردنە بۆ سیاسەتی دیموکراسی.

کاڵکان هەروەها لەبارەی یەکەم دەرکەوتنی دەوڵەت باخچەلی سەرۆکی مەهەپە لە پەرلەمان لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ لە پەرلەمان وتی: ئەگەر تەنانەت ئەگەری یەک لەسەد بۆ ئەرێنی هەبێت، لەوێوە دەست پێدەکەین و دەرفەتەکە فراوانتر دەکەین.

کاڵکان ڕایگەیاند کە سەرەتا سەریان سوڕما بەڵام دواتر بەیاننامەکەیان بە ئەرێنی زانی و وتی "ئەوانەی شەڕ دەکەن ئاشتی دێنن. ئەوانەی شەڕ دەکەن پرسی ڕاگرتنی شەڕ دێننە ئاراوە و ئیرادەی ئەوە پیشان دەدەن. بۆیە نائاسایی نییە دەوڵەت باخچەلی لێدوانێکی لەو شێوەیە بدات؛ ئەوە لە ڕاستییەوە نزیکترە. ئەوانەی کۆتایی بە شەڕەکە دێنن ئەوانەن کە شەڕ دەکەن".

کاڵکان ڕایگەیاند کە چارەسەری بەردەوام تەنیا بە بەشداری ڕاستەوخۆی ڕێبەر ئاپۆ لە پرۆسەکەدا دەکرێت، هەروەها هەڵسەنگاندنی سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی ڕێکخراوەکە و داهاتووی کادرەکانی کرد.

کاڵکان، بە دەربڕینی ناڕەزایی خۆی، وتی: "کۆتاییمان بە خەباتی چەکداری هێناوە، بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی ڕێکخراوەکەمان داوە، بەڵام جێبەجێکردنی بڕیاری هەڵوەشاندنەوە پێویستی بە گۆڕانکاری و گۆڕانکاری هەیە، بۆ ئەمەش زەمینەی یاسایی و سیاسی گونجاو پێویستە. ئەگەر ئاشتییەکی ڕاستەقینە خوازراو بێت، ئەوا ڕێگای ئەوە بە ئیمرالیدا تێدەپەڕێت". 

کاڵکان بە ئاماژە بە شۆڕشی ڕۆژاڤا ڕایگەیاند کە نابێ هاوپەیمانییە تاکتیکییەکان و پەیوەندییە ستراتیژییەکان لەگەڵ یەکتر تێکەڵ بکرێن. هه ڕوه ها گوتی، ئیدیعای ناکۆکی نێوان ئیمرالی و قه ندیل له کاتی پڕۆسەی حەلەب، لەکەمی زانیارییه وه سەرچاوەی گرتووه .

کاڵکان بە ئاماژەدان بە خەبات بۆ هەژموون لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کاریگەریی ئیسرائیل لە ناوچەکەدا ئاماژەی بەوەدا کە سیستەمی دەوڵەتی نەتەوەیی دەچێتە ناو پرۆسەی هەڵوەشانەوە و پێویستە کورد لە سەردەمی نوێدا پێگەیەکی دیموکراسی بەدەستبهێنێت.

وتیشی: زامنی بوونی و ئازادیی کورد پەیوەستە بە دیموکراسی تورکیاو ناوچەکە، هەم ئیسرائیل و ئێران هەوڵی تێکەڵبوون لەگەڵ دینامیکی کوردی دەدەن، ئەم پرۆسەیەش سەبارەت بە دانانی سیاسەتی کوردی تورکیە لەسەر بناغەیەکی دیموکراسی.

کاڵکان ڕەخنەی لە ئۆپۆزسیۆن و بەتایبەت جەهەپە گرت کە "حزبایەتییەکی تەسک" دەکات و دەڵێت، تورکیە پێویستە سەرنجی لەسەر کێشە بنەڕەتییەکانی وەک ئاسایش، دیموکراسی و پرسی کورد بێت.

کاڵکان ڕایگەیاند کە پێویستە سەلاحەدین دەمیرتاش و زیندانیانی سیاسی دیکە ئازاد بکرێن، ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیارەکانی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا جێبەجێ ناکرێت.

کاڵکان وتی: "نەک تەنها دەمیرتاش، بەڵکو پێویستە هەموو سیاسەتمەدارەکانی ناو زیندان ئازاد بکرێن. هەموو کەسێک ڕۆڵی هەیە، تەنانەت ئەگەر لە زیندانیشدا بێت. نابێت ئەزموونی سەرلێشێواوی ڕۆڵ بکەین؛ پێویستە هەموو کەسێک ڕۆڵی خۆی بە باشی بزانێت. بێگومان سەلاحەدین دەمیرتاش ڕۆڵێکی باشی دەگێڕا ئەگەر لە دەرەوە بووایە. ئێمە دەیناسین، کەسێکی زۆر بە ئەزموونە، و بە گرنگی دەزانین". 

 

 

زۆرترین بینراو
عەلی زەیدی لەسەر هێرشەکانی سەر هەولێر هاتەدەنگ و هەڕەشە دەکات
قەیرانی دادوەری لە هەرێمی کوردستان؛ کێشەی دەستوەردانی حزبی و دابەشکردنی پۆستەکان گەیشتووەتە لوتکە
سوپای پاسداران هەڕەشەی توند لە کوەیت دەکات
تاران دەرگای گفتوگۆ دادەخات؛ ململانێی سەربازیی ئەمریکا و ئێران بە ئاڕاستەی نادیاردا دەڕوات
هاوسەرۆکی پژاک: گۆڕانکارییەکانی ناتۆ هەڵوێستی تورکیای بەرامبەر ئێران گۆڕیوە و ناوچەکە بەرەو جەنگێکی گەورە دەچێت
ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری عێراق: ده‌ست به‌سه‌ر 25 ملیار دیناری دیكه‌ی عێراقی، 200 هەزار دۆلار و بڕێك زێڕدا گیرا
باڵیۆزخانەی ئەمریكا: دروستبونی كێشه‌ بۆ گه‌شتكردن و داخستنی ئاسمانی عێراق چاوه‌ڕوانكراوه‌
وه‌زاره‌تی كاره‌با: به‌هۆی گرفتێكی ئه‌منییه‌وه‌ له‌ كێڵگه‌ی كۆرمۆر به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با كه‌مبوه‌وه‌
شاندی ئیمرالیی ده‌م پارتی دوای كۆبونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ وه‌فدی ئاكه‌په‌و مه‌هه‌په‌: ده‌مانه‌وێت چاومان به‌ ئۆجــه‌لان بكه‌وێت
نه‌وت و كانزاكانی هه‌ولێر رێكاری نوێی بۆ دابه‌شكردنی غاز راگه‌یاند
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×