ساڵانی شەستەکانی سەدەی ڕابردوو لەسەردەمی دەسەڵاتی عەبدولسەلام عارفدا، وەزیری دەرەوەی ئەو کاتە لە لێدوانێکیدا بۆ ڕۆژنامەی ئەخباری میسری، لەبەشێکيدا دەربارەی مەسەلەی کورد وتبووی: "داخوازيیەکانی کورد لەلايەن هيچ حکومەتێکی عێراقەوە قبوڵ ناکرێت، ئەو عێراقيیەی رازی بێت بەشێک لە نيشتیمانەکەی جيابکرێتەوە بەناوی کوردستان و رێگە بدات حکومەتی تێدا پێکبهێنرێت، هێشتا لەدايک نەبووە".

ئەمە قسەی سوبحی عەبدولحەمیدە کە تا مرد، سەرسەختانە دژی پێکهێنانی قەوارەيەک بوو بۆ کورد.

شەش دەيە بەسەر قسەکەی سوبحی و 35 ساڵ بەسەر حوکمڕانی کورددا تێدەپەرێت، کەچی هێشتا هەرێم لە دۆخی شلیدایەو لەبری گەیاندنی بە دۆخێکی تۆکمەتر، خەریکی ئیشکردنن بۆ ڕاگەیاندنی دوو ئیدارەیی.

بێئاگا لەوەی ئەم حسابەی بۆ کورد دەکرێت، بەهۆی قەوارەی هەرێمەوەیە، ئەگینا زۆر بەسادەیی چ پارتی و چ یەکێتی لە حیزبێک زیاتر هیچی دیکە نين، تەنانەت مام جەلال لە يەکێک لە چاوپێکەوتنەکانيدا باس لەوە دەکات، لە سەردەمی دوو ئيدارەيیدا ويستويەتی پرسی کورد بگەيەنێتە زۆر جێگەی دونيا، بەڵام لەبەرئەوەی کورد خاوەن قەوارەیەکی یەکگرتوو دانپێدانراو لەدەستوری عێراقدا نەبووە، بۆيە کەس حسابی بۆ جوڵە سیاسییەکانيان نەکردووە.   

ئەم دۆخەی ئێستاش پێمان دەڵێت کە سەرکردەکانی کورد راستە زۆربەی ژيانيان لە وڵاتانی ئەوروپا و ئەمريکا بەسەر بردووە، بەڵام هیچ عورف و کلتورێکی سیاسی رۆژئاوایان لەگەڵ خۆيان نەهێناوەتەوە، سیاسییەکانی کورد هەمیشە هەست بە کەمیی دەکەن لەئاست دوژمن و نەيارەکانياندا، لەبری ئەوەی خەونی دەوڵەتيان هەبێت، تازە بەتازە خەريکی پڕکردنی مێشکی میللەتن بۆ دوو ئيدارەيی.

خۆزگە تێبگەیشتینایە ئەوانەی لەدەوروپشتی سەرکردەکانن ، چۆن باسی سەردەمی دوو ئيدارەييان بۆ کردوون، چونکە ئەو سەرکردانەی ئێستا ئەو کات زۆربەيان لەم کوردستانە نەژياون تا لەئيدارەدانی خراپی ئەوکاتە تێبگەن.

سەرۆکی ئەمريکا جۆن کەنەدی لە 1963دا سەردانی بەرلينی رۆژئاوای کردو یەکێک لەکاریگەرترین وتارەکانی خۆی لەبەردەم نیو ملیۆن ئەڵمانیدا پێشکەش کرد، وەک پاڵپشتيەک بۆ ديموکراسی و ئازادی، وتارەکەی بەهەڵوێستی پتەو دژی يەکێتی سۆڤيیەت و بەکارهێنانی زمانی ئەڵمانی بەدەستەواژەی "من بەرلينيم" خستەروو، کە ئەوەش گەورەترین شانازی بوو لەو کاتەدا، هەروەک ئەوەی 2000 ساڵ لەمەوبەر شانازی گەورە ئەوە بووە کە رۆمایی بیت، کەنەدی  لەوتارەرەکەيدا زۆر بەروونی باسی بەرێوەبردنی خراپی سۆڤيیەت دەکات، کە چۆن دەسەڵاتی سياسی بووەتە هۆی لێکترازانی خێزان وخوشک و برای لەيەک کردووە، رێک وەک سەردەمی دوو ئيدارەییەکەی سەوزو زەرد کە  دێگەڵە ببوە ديواری بەرلين.

لەرووی کۆمەڵايەتيشەوە  کورد تەواو دابەشکرا، بەشێوازێک (يەکێتی و پارتی) وتاری رق و کينەیان دروست کرد کە تائێستاش شوێنەواری بە هەرێم و خەڵکەکەیەوە دیارە، ئەمە سەرەڕای هەموو لايەنە خراپەکانی ئەو سەردەمە کە چۆن کاريگەری خراپی لەسەر خەڵک دروست کرد.    

بەڵام پاش 2003 کورد بە عەقڵییەتێکی یەکگرتووەوە ڕووەو بەغدا چوو، هەر زووش ناوی هەرێمەکەی لەدەستووردا چەسپاند و دەرەچەی نەهێشتەوە بۆ گەمەی سیاسی ئەملاو ئەولا، بەراورد بەئێستا لەگەڵ هەموو تێبینییەکدا بۆ ئەو قۆناغە، کورد ئەوکات يەک دەنگ بوون لەسەر چەسپاندنی فيدراڵيەت بۆ هەرێمی کوردستان.

ئێستا وا بۆ نزيکی دوو ساڵ دەچێت هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان ئەنجامدراوە، بەڵام تا ئێستا دەرگای پەرلەمان داخراوە و کابينەی دەهەمیش بەهۆی رێکنەکەوتن لەسەر یەک دوو پۆست، پێکنەهاتووە.

دەرەنجامی ئەم موماتەلە سیاسییەش بێ پێچ و پەنا و بەدەنگی بەرز باس لە دوو ئیدارەیی و دابەشبوونی هەرێم دەکرێت، کە ئەوەش گەڕانەوەیە بۆ خاڵی سفر.

باسکردن لە دوو ئيدارەيی ئاماژەیە کە سەرکردەکانی ئێستای کورد لەسیاسەت و خوێندنەوەی مێژوودا کاڵفامن و خاوەنی روئيای سياسی نين، گەرنا؛ بۆ ئامادەن تەنازولی گەورە و ئاشکرا بۆ عەرەبی شیعەو سوننە و فارس و تورک بکەن، بەڵام ئامادە نين شانی يەکتر ماچ بکەن و دەسەڵات و پەرلەمانەکەی خۆمان بخەنەوە سەر ڕێچکەی کارکردن، بگرە واخەريکە خەونی حەوت ملیۆن کوردی باشور دەدەنە دەم ڕووبار.

ئەو عيناديەی ئێستا دەيکەن لەسەر پۆست و پارە بۆ بچووککردنەوەی هەرێم، هيچی کەمتر نيە لە هەوڵەکانی سوبحی عەبدولحەميد و هاو ئاوازەکانی کە دوای ساڵی 2003 وەکو عەرەبێکی شۆڤێنی گەڕايەوە ساحەی سياسی عێراق و لەڕێی رەوتی قەومی عەرەبییەوە بە نەفەسی (يەکێتی عێراقی عەرەبی)، پيلانی زۆری گێڕا کە عێراق نەبێتە فيدراڵی و کورديش قەوارەی سەربەخۆی نەبێت.

بەڵام وا بڕوات، ئیتر دژایەتی ماڵی کورد پێویستی بە دوژمن نییەو دیارە ئێستا خۆمان بووين بە سوبحی.