ئەخلاقی کۆیلە و فەلسەفەی پاساوهێنانەوە بۆ ستەمکاران 

د. ئەمیر حسێن
  2026-01-16     368

   دەڵێن گوایە ئەسپەکەی ڕەجەبیان دزی بو ، خەڵکی ئاوایی وەکو نەریتی هەمیشەییان دوای ڕودانی هەر کارەساتێک کۆدەبونەوە ، بۆیە لە ڕەجەب کۆبونەوە ، هەریەک شتێکی پێدەگوت یەکێک دەیگوت : بابە خەتای خۆتە دەرگای تەویلەت قفڵ نەداوە ، یەکێکی تر دەیگوت : دیواری تەویلە بەو نزمییە چۆن ئەسپی لێ نادزرێ ؟  یەکێکی تر : خەتای ئەسپەکە خۆی بوو دەستەمۆ بوو ، نە حیلاندی نە جووتەیەکی هاویشت ، یەکێکی تری ڕیش پان لەولا هەڵیدایە : ئیشی خوایە گەڕانەوەی نییە شوکرانەی دەوێ . بەو جۆرە خەتا و تاوانەکەیان دابەش کرد ، لە بیرخۆیان بردەوە تاوانباری سەرەکی دزەکەیە ، بەپێی بۆچون و شڕۆڤەی ئامادەبوان ، دزەکە لە هەموان بێتاوانترە .

   مەبەست لە گێڕانەوەی ئەم چیرۆکە ، پێشاندانی بنەماکانی ئاگامەندی هاوبەشە ، بۆ چۆنیەتی پاساو هێنانەوەی بە کۆمەڵ و هونەری خۆ دزینەوە لە بەرپرسیارەتی ، لەبری دەستنیشانکردنی بکەرە ڕاستەقینەکە وەک دزو تاوانبار، یان هۆکاری ڕاستەوخۆی ڕوداوەکە ، دەیانەوێ بڵێن ئەم ڕوداوە دەرئەنجامی خەمساردیە ، یان شوێنەکە نالەبارو نەگونجاوە ، یان قوربانیەکە لاوازەو وەکو پێویست بەرگری نەکردوە و دەستی نەکردۆتەوە ، یان لە هەموی ئاسانتر ، حەواڵەکردنی هۆکارەکەیە بۆ دونیای نادیار ، گوایە ئەوە ویستی خودایەو لە دەسەڵاتی کەسدا نیە ، لێرەوە تاوانەکە ، نەک هەر ڕیسوا ناکرێ ، بە ڵکو هەوڵدەدرێ واتایەکی تری گونجاوی بەبەردابکرێ ، وەک ڕوداوێکی ئاسایی ، کە بەردەوام شیمانەی ڕودانی هەیە . نیچە لە مەڕ ئەخلاقی کۆیلە دەڵێت : جۆرێک ئەخلاقە هەرگیز دەسەڵاتدار و بەهێزەکان سەرکۆنە ناکات ، کە ستەمکارو نادادپەروەرن ، بەڵکو سەرزەنشت و سووکایەتی بە لاوازی قوربانیەکان دەکات ، گوایە وەکو پێویست بەهێز و خۆڕاگر نین .

   پەیوەست بەم جۆرە لە ئەخلاقی کۆیلەو ، خۆشاردنەوە لە بەرپرسیاریەتی ، لەم ڕۆژانە بە ڕونی ، لە سەر پرسی پەلاماری چەتەکانی خەلافەت و جۆلانی تیرۆریست بۆ سەر ڕۆژئاوا ، پارادایمی زۆری نا لۆژیکی و سەیروسەمەرەمان بینی و بەر گوێ کەوت ، وەکو : هێزەکانی هەسەدە پەروەردەی بیری علمانیەکانین و نوێژناکەن ، حەلەب شارێکی کوردوستانی نیە ، هەسەدە پەیوەندی بە ئیسڕائیلەوە هەیە ، شەڕڤان واتای چی ؟ ، ژن دەبێت لەماڵەوە خزمەت بکا نەک چەک هەڵبگرێ ، ئەو کچە چی دەکرد لەسەر ئەم بینایە ؟ ، کورد بەکرێگیراوی ئەمریکاو غەربە بۆیە ئاوهای بەسەردێت ،….

    کاتێک بەسەرنجەوە لەم هەڵەت و پڵیتانە دەڕوانی ، بۆت دەردەکەوێت ئەمانە بۆچونی عەفەوی کەسانێک نین ، ئاگاداری ڕەوشی ناوچەکە نەبن ، بەڵکو تێڕوانینێکی سیستماتیکی داڕێژراوی پێش وەختەیە ، لە چوارچێوەی گوتارێکی ئاراستەکراودا ، ئاشکرایە لە کوێوە سەرچاوەی گرتوەو دواجار دەچێتەوە خزمەتی کام بەرە ، ئەم گوتارە پشت ئەستورە بە دەسەڵاتێکی کلتوری و ئاینی ، بەدرێژایی مێژو کار بۆ کوشتن و ڕاوەدونانی هەر پرسیارێک دەکات ، لە دەرەوەی فەزای ڕاسپێردراو ، بە ئامانجی دەستەمۆ کردنی گەلانی ناوچەکە ، ئەگەرچی لەسەرەتاوە ، بە پاساوهێنانەوە بۆ شمشێرو خوێن دەستی پێکردوە،  بەڵام لەم ڕۆدا ئەوەندە بەسە ، بتوانێ لەبری پرسیاری ڕاستەوخۆ ، لەمەڕ پابەندی نیشتیمانی و پرسی نەتەوەیی ، خەڵک لەسەر جۆرێک لە چەلەحانێ ڕابێنێت ، باس لە هەمو شتێک بکرێ ، بە مەرجێک ناوی خەلیفە یان جۆلانی و چەتەکانی نەیەت ، بەشێوەیەک ئەوەندەی سەرنجی گشتی ، دەگوازێتەوە سەر وەڵامی ئامادەی ، ناو دەقە پیرۆزەکان و شڕۆڤەی مێژویی موفەسرین ، هێندە دەست ناخاتە سەر دەستنیشانکردنی ، تاوانبارانی ڕاستەقینە و چۆنیەتی کارکردن لە پێناو سزادانیان .

   لێرەوە ئەم جۆرە گوتارە ، لەبری ئەوەی ببێت بە ئامرازی ئاشکراکردنی تاوانباران ، دەبێتە پەناو پەسیوی خۆ شاردنەوە ، ئەم هەوڵە شەیتانیە ، بە قازانجی پێشاندانی ستەم و زۆرداری و داگیرکاریە ، وەک کردارێکی ئاسایی و سروشتی ، تەنها مەبەستی پێدانی ڕەوایەتیەکی بێدەنگ نیە ، بەو تاوانەی ڕوی داوە ، بەڵکو پێمان دەڵێت : زۆر لە مەش خراپتر لە ڕێگایەو ، شیمانەی ڕودانی هەیە ، پێویستە خۆمانی بۆ ئامادەبکەین ، بەڵام لە پێناو ڕوبەڕوبونەوەو بەرگریکردن نا ، بەڵکو لە پێناو قبوڵکردنی وەکو قەدەرێکی حەتمی .

    بەم جۆرە ئەخلاقی کۆیلە و پاساوهێنانەوە بۆ تاوانباران ، گومان لە ڕەوایەتی بەرگریکردن لە ماف و ئازادیەکان ، هەوڵدەدرێت وەک جۆرێک لە ڕۆشنبیری و ئاگامەندی بە کۆمەڵ ، لەناو کۆمەڵگادا شوێنی بەرپرسیاریەتی بگرێتەوە ، ئەمەش جۆرێکە لە هاوبەشی و بەشداریکردنی ناڕاستەوخۆ ، لە ڕەوایەتیدان بە داگیرکاران و تاوانەکانیان . چونکە ستەمکاری تەنها بە پشت بەستن بە هێز لەسەرپێ ناوەستێ ، بەڵکو پاساوهێنانەوە بۆ کردەوەکانی ، بەتایبەت کاتێک لە بەرگی ئاینی و پیرۆزی دەپێچرێ ، دەبێتە فۆڕمێکی پارێز بەندی بەهێز ، کە بەدرێژایی مێژو هەوڵدەدات پابەندی نیشتیمانی و خواستی ئازادی خوازانەی ، نەتەوەی کورد لاوازبکات ، یان بەیەکجاری ئەگەر بۆی بچێتەسەر لەناوی بەرێت  .

.

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
« تورکیا ڕێگە دەدات سێ سەرکردەی باڵای پەکەکە لە دورگەی ئیمڕاڵی نیشتەجێ بن»
وه‌زیری دارایی عێراق چی به‌ وه‌فدی هه‌رێم وتوه‌؟ له‌باره‌ی پله‌به‌رزكردنه‌وه‌ چی وتوه‌؟
دەستگیرکراوانی لالەزار لە دادگا هەموو تۆمەتەکانیان ڕەتکردەوە و ڕایانگەیاند «لەژێر ئەشکەنجەدا» وتەیان لێوەرگیراوە
لێدوانەکانی هادی عامری لەسەر خۆپیشاندانەکانی تشرین ڕووبەڕووی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و ڕێکاری یاسایی دەبنەوە
مالیكی: گه‌یشتوینه‌ته‌ قۆناغێك به‌بێ ره‌زامه‌ندی تره‌مپ ئاو ناخۆینه‌وه‌، ئه‌مه‌ قبوڵكراو نییه‌
توركیا دورخستنه‌وه‌ی ئه‌حمه‌د تورك و سه‌پاندنی قه‌یومی‌ به‌سه‌ر سه‌رۆكایه‌تی گه‌وره‌ شاره‌وانی مێردین درێژكرده‌وه‌
ڕۆیتەرز: فشارێکی ناوخۆیی لە ئیدارەی ترەمپ هەیە بۆ هێورکردنەوەی شەڕی ئێران پێش هەڵبژاردنەکان
پردێ؛ لە هێرشێکی چەکداریدا بۆ سەر بارەگایەکی حەشدی شەعبی چەکدارێک کوژرا
میدیای ئێران بانگه‌شه‌ی ده‌ستگیركردنی تیمێكی حه‌وت كه‌سیی سه‌ربه‌ حزبه‌ كوردییه‌كان ده‌كات له‌ ئیلام
نه‌تانیاهو: نزیك بوینه‌ته‌وه‌ له‌ روخاندنی رژێمی ئێران
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×