​١- پێشەکی
​عێراق وەک وڵاتێک لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، لە ماوەی دوای ٢٠٠٣ تا ئێستا بەردەوام تووشی قەیرانە جۆراوجۆرەکان بووە؛ لەوانە قەیرانی سیاسی، ئابووری، ئەمنی و کۆمەڵایەتی.
​ئەم دۆخە ئاڵۆزە وای کردووە سیستەمی سیاسیی وڵات بەردەوام بەدوای سازانی نێو پێکھاتە و گروپەکاندا بێت بۆ بەڕێوەبردنی دەسەڵات.
​لە نێو ئەم ھەلومەرجەدا، بابەتی (کەسایەتی بەھێز و ئەزموونی حەکمڕانی)بووەتە یەکێک لە گرفتەکان لە ھەڵبژاردنی سەرۆکی حکومەتدا.

​٢- ناوەرۆکی کێشەکە
​کێشەکە ئەوەیە: بۆچی لە کاتی قەیراندا، ھەندێکجار سیستەمی سیاسی دەچێتەوە بۆ کەسایەتییەکی ناسراو و خاوەن ئەزموون، و ھەندێکجاریش کەسێکی گومناو و بێئەزموون ھەڵدەبژێردرێت؟​ئەمە چۆن دەتوانرێت لە چوارچێوەی ھەلومەرجی ناوخۆیی و کاریگەریی دەرەکیدا تێبگەین؟

​٣- تێڕوانینی زانستی سیاسی بۆ ڕێبەرایەتی
​لە زانستی سیاسییدا، لە کاتی قەیرانەکاندا زۆرجار بیرۆکەی ڕێبەریی قەیران (Crisis Leadership) دەردەکەوێت.
​ئەم بیرۆکەیە پێمان دەڵێت کە وڵاتان لە دۆخی نائاساییدا پێویستیان بە ڕێبەرێکی بەھێز، خاوەن ئەزموون و بڕیاردەر ھەیە.
​بەڵام لە ھەمان کاتدا، تیۆرییەکانی تر ئاماژە بەوە دەکەن کە ھەندێکجار ھێزە سیاسییەکان بە مەبەستی پاراستنی ھاوسەنگیی ناوخۆیی، کەسایەتییەکی ناوەندگەرا یان لاواز ھەڵدەبژێرن.
​مەخابن ئەمە ئەو شێوازەیە کە ھەندێکجار لاوازی دەبێتە ھێز و بەھێزی دەبێتە لاوازی.

​٤- نموونە مێژووییەکان
​لە مێژووی سیاسیی عێراقدا و لە سەردەمی پاشایەتی، کاتێک وڵات تووشی قەیران دەبوو، زۆرجار دەسەڵات دەگەڕایەوە بۆ نوری سەعید، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٣٠-١٩٥٨ زیاتر لە ١٤ جار بووە سەرۆک وەزیران.
​لە ھەمان شێوەدا، لە کاتی جەنگی دووەمی جیھانی، بەریتانیا متمانەی بە وینستۆن چەرچڵ کرد بۆ ڕێبەرایەتی وڵات لە دۆخی ئەو جەنگە گەورەیەدا.
​ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە سیستەمی سیاسی لە کاتی قەیرانەکاندا پێویستی بە کەسایەتییەکی خاوەن ئەزموون و دەوڵەتمەدار ھەیە بۆ ڕاگرتنی پەیوەندییە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان.

​٥- خوێندنەوەیەک بۆ دۆخی ئێستای عێراق
​یەکەمجار ھەڵبژاردنی نوری مالکی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە وەک کەسایەتییەکی خاوەن ئەزموون، لە ڕوانگەی ئەوانەوە ھەوڵێک بوو بۆ ئەوەی ناوبراو توانستی ئەوەی ھەبێت یاری بە وەرەقە سیاسییەکان بکات، بە مەبەستی دەربازبوون و بەدەستھێنانی ئارامی و کۆنترۆڵکردنی دۆخەکە.
​بەڵام لە ھەمان کاتدا، کاریگەریی ھێزە دەرەکییەکان، بەتایبەتی ئەمریکا، ڕۆڵێکی گرنگی بینی لە ئاراستەکردنی پرۆسەی ھەڵبژاردنەکەدا.

​٦- ​ھەڵبژاردنی کەسایەتییەکی وەک عەلی فالح کازم زەیدی (لەدایکبووی ١٩٨٦) وەک نموونەیەکی (گومناو یان کەمئەزموون) دەتوانرێت بەم شێوەیە ڕوون بکرێتەوە:
​پاراستنی ھاوسەنگیی سیاسیی: گروپە جیاوازەکانی نێو چوارچێوەی ماڵی شیعە نایانەوێت کەسایەتییەکی بەھێز ھەبێت کە دەسەڵات بەدەستەوە بگرێت و نامەی ئەوان نەخوێنێتەوە.
​کاریگەریی دەرەکی: ھێزە نێودەوڵەتییەکان ھەندێکجار پشتگیری کەسێک دەکەن کە بتوانن مامەڵەی لەگەڵ بکەن و بەرژەوەندییەکانیان بپارێزێت، ھاوکات کاریگەرییان لەسەر بڕیاردان ھەبێت.
​فێڵ و تەکتیکی ناوخۆیی: ھەندێک گرووپ کەسایەتییەکی لاواز ھەڵدەبژێرن بۆ ئەوەی لە پشت پەردەوە خۆیان بڕیار بدەن.

​٧- ئەنجام
​قەیرانی کەسایەتی لە عێراقدا تەنھا کێشەی تاکە کەسێک نییە، بەڵکو پەیوەستە بە سیستەمی سیاسیی دوای ساڵی ٢٠٠٣ وە؛ ئەو قۆناغەی کە ئەمریکا خۆی عێراقی ڕزگار کرد و دواتر ئێران خاوەندارێتی دەکرد.
​ئەم دەوڵەتە بەھۆی دەستێوەردانی ھەرێمی و نێودەوڵەتییەوە، شکۆ و سەروەریی لاواز بووە و لە بارێکی ئاڵۆزی نێوان کاریگەریی ناوخۆیی و دەرەکیدا دەژیت.
​ئەگەرچی مێژوو نیشانی داوە کە لە کاتی قەیراندا کەسایەتییەکی بەھێز دەتوانێت ڕۆڵی کاریگەر ببینێت، بەڵام لە دۆخی ئێستادا، ھاوسەنگیی ھێزەکان و بەرژەوەندییە جیاوازەکان وای کردووە ھەندێکجار کەسایەتییەکی بێئەزموون بگاتە دەسەڵات.
​لە مێژووی دوای ڕووخانی ڕژێمەوە، عێراق حکومەتی لاوازی وەک ئێستای بە خۆوە نەبینیوە.