لە نێوان ئارەزووی نێوەندگیری پاکستانی بۆ دامرکاندنەوەی دۆخەکە و پێکدادانی خواستەکانی ئێران لەگەڵ هێڵە سوورەکانی ئەمریکا، پایتەخت، ئیسلام ئاباد، گۆڕدرا بۆ گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی هێزی دیپلۆماسی لە دانوستانێکی درێژخایەندا کە ٢١ کاتژمێری خایاند.
ئاوێنە: لە خولێکدا کە هەناسەی ناوچەکەی ڕاگرت و ڕێککەوتنە فشۆڵەکەی ئاگربەستی خستە ژێر مەترسییەوە، مێزەکە تەنها گۆڕەپانێک نەبوو بۆ گفتوگۆ، بەڵکو درێژکراوەی ململانێی ئیرادەکان بوو کە لە گۆڕەپانی جەنگەوە گوازرابووەوە بۆ ژوورە داخراوەکان.
لە چەقی ئەم جووڵەیەدا، دۆسیەکانی سەروەری و کۆنتڕۆڵکردنی گەرووە ستراتیژییەکان لەگەڵ نیگەرانییەکانی خۆپڕچەککردنی ئەتۆمی تێکەڵ بوون، بۆ ئەوەی هەردوو شاندەکە ڕووبەڕووی قۆناغێکی مێژوویی ببنەوە کە قبوڵی چارەسەری مامناوەند ناکات.
"پێشنیاری کۆتایی"
جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا بێدەنگ ئیسلام ئابادی جێنەهێشت، بەڵکو خاڵی خستە سەر پیتەکان لە لێدوانەکانیدا کە ڕەنگدانەوەی بێئومێدییەک بوون بە زمانی هەڕەشەی شاراوە داپۆشرابوون، کاتێک ڤانس بە ڕوونی ڕایگەیاند کە ئێرانییەکان "هەڵیانبژارد" مەرجەکانی ئەمریکا قبوڵ نەکەن، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە شاندی ئەمریکی مێزەکە جێدەهێڵێت دوای ئەوەی "باشترین و کۆتا پێشنیاری گونجاوی" پێشکەش کردووە، بەمەش کۆتایی بە چەندین کاتژمێر لە دانوستانی سەخت هێنا بەبێ گەیشتن بە ڕێککەوتنێک کە هەردوو لا ڕازی بکات.
لە ئاشکراکردنێکی سەرنجڕاکێشدا کە ڕەنگدانەوەی قەبارەی پەرەسەندنی مەیدانیی پێش ئەم دانوستانانە یان هاوڕێی ئەم دانوستانانە بوو، جێگری سەرۆک ئاماژەی بەوەدا کە "دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران وێران کراون"، لەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا لایەنی ئێرانی هیچ بەڵێنێکی نەداوە بۆ ڕاگرتنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی یان "پابەندبوونێکی دڵنیاکەرەوە" کە هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نادات.
واشنتن کە جەختی لە دانوستانەکانی کردەوە "بە نیازێکی باشەوە"، پێداگری لەوە کرد کە "کەموکوڕی" بنەڕەتی لە هەڵوێستی ئێراندا هەیە، چونکە هیچ وەڵامێکی ئەرێنی نەبیستووە سەبارەت بەو ئامرازانەی کە وا لە تاران دەکەن بە خێرایی بۆمبی ئەتۆمی دروست بکات، ئەمەش وا دەکات گەڕانەوە بۆ واشنتن "بەبێ ڕێککەوتن" ببێتە دەرەنجامێکی حەتمی ئەم خولە سەختە.
ڤانس وتی "ئێمە پێویستیمان بەوەیە دڵنیاییەکی بەهێز ببینین کە ئێران هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نادات"، و ئاماژەی بەوەشکرد کە "کەموکوڕی لە گفتوگۆکاندا لەگەڵ ئێراندا" هەیە.
لێدوانەکانی ڤانس ئاماژەیەک بوون بۆ ئەوەی کە هێشتا کاتی تەواو بە ئێران دەدات بۆ پێداچوونەوە بەو پێشنیارەی لەلایەن ئەمریکاوە پێشکەش کراوە، کە ڕۆژی سێشەممە ڕایگەیاندبوو هێرشەکانی بۆ ماوەی دوو هەفتە ڕادەگرێت لە چاوەڕوانی ئەنجامی دانوستانەکاندا.
لە لێدوانە کورتەکانیدا لەو هۆتێلەی کە میوانداری گفتوگۆکانی دەکرد لە ئیسلام ئاباد، ڤانس تیشکی نەخستە سەر ناکۆکییەکانی پەیوەست بە پرسێکی تری سەرەکی، ئەویش دووبارە کردنەوەی گەرووی هورمزە، ئەو ڕێڕەوە ستراتیژییەی کە پێنجیەکی نەوتی جیهانی پێدا تێدەپەڕێت.
و ئاماژەی بەوەشکرد کە سەرۆک دۆناڵد ترەمپ، کە ڕۆژی شەممە لە واشنتن ڕایگەیاندبوو گوێی پێنادات کە ئایا هەردوو لا دەگەنە ڕێککەوتن یان نا، لە گفتوگۆکاندا نەرم و نیان بووە.
هەروەها وتی "پێموایە ئێمە زۆر نەرم بووین. زۆر هاوکار بووین. سەرۆک پێی وتین: دەبێت بە نیازێکی باشەوە بێنە ئێرە و هەموو هەوڵێکی خۆتان بدەن بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێک"، و وتیشی "ئێمە ئەوەمان کرد، بەڵام بەداخەوە نەمانتوانی هیچ پێشکەوتنێک بەدەست بەدەست بهێنین".
"داواکارییە ناڕەواکان"
لە لایەکی ترەوە، گێڕانەوەی ئێرانی کەمتر توند نەبوو، تاران گفتوگۆکانی بەوە وەسف کرد کە تووشی پێکدادان بووە لەگەڵ "داواکارییە ناڕەواکانی ئەمریکا" کە ڕێگرییان لە هەر پێشکەوتنێک کردووە.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختی لەوە کردەوە کە ئەو دانوستانانەی لە کەشوهەوایەکی "گومان و بێمتمانەیی"دا بەڕێوەچوون، تاوتوێی دە خاڵەکەی ئێرانیان کردووە لە بەرامبەر خاڵەکانی لایەنی ئەمریکی، و ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەو لێکتێگەیشتنەی سەبارەت بە هەندێک خاڵ بەدەست هاتبوو، لەبەردەم ناکۆکی لەسەر ٣ پرسی بنەڕەتیدا داڕما.
وەک وەڵامێک بۆ لێدوانەکانی ڤانس، دەستەی ڕادیۆ و تەلەڤزیۆنی ئێران بڵاویکردەوە کە شاندەکە بۆ ماوەی ٢١ کاتژمێر "بێ ماندووبوون" دانوستانیان کردووە، بەڵام "کەللەڕەقی" لایەنی ئەمریکی ڕێگری لە پێشکەوتن کردووە.
لە لای خۆیەوە ئاژانسی "فارس" لە زاری سەرچاوە نزیکەکانەوە گواستیەوە کە تیمی ئەمریکی بەدوای "بیانوویەکدا" دەگەڕان بۆ جێهێشتنی مێزەکە، و واشنتنی تۆمەتبار کرد بە هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی لە جەنگەکەدا پێی نەکراوە، و ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەمریکییەکان ئامادە نەبوون ئاستی پێشبینییەکانیان کەم بکەنەوە.
سەرباری ئەوەش، تاران دەرگاکەی بە نیوە کراوەیی هێشتەوە بە جەختکردنەوە لەوەی "ڕێگای دیپلۆماسی دانەخراوە"، و پێی وابوو کە نەگەیشتن بە ڕێککەوتن لە یەک خولدا شتێکی پێشبینیکراو بووە، لەگەڵ دەربڕینی "متمانەی" خۆی بە بەردەوامیی پەیوەندییەکان لەگەڵ نێوەندگیری پاکستانی.
ئاژانسی تەسنیم ڕایگەیاند کە ئێران چەندین جار دەستپێشخەری نوێی خستووەتە ڕوو، و هەوڵیداوە لایەنی ئەمریکی هان بدات بۆ ئەوەی واقیعبین بێت، بەڵام "کەللەڕەقی ئەمریکا" ڕێگر بووە لە گەیشتن بە چوارچێوەیەکی کاری هاوبەش لە هەر خولێک لە خولەکانی دانوستانەکاندا.
ئاژانسەکە لە زاری سەرچاوەیەکی ئێرانییەوە گواستیەوە کە ئێستا تۆپەکە لە گۆڕەپانی ئەمریکادایە "بۆ ئەوەی بە دیدێکی واقیعییانە سەیری پرسەکان بکات"، و جەختی لەوەش کردەوە کە "ئێران پەلەی نییە بۆ دانوستان".
نێوەندگیری پاکستانی
لە سایەی ئەم بنبەستە سیاسییەدا، هەڵوێستی پاکستان وەک دوایین هەوڵ دەرکەوت بۆ ڕێگریکردن لە خلیسکان و چوونە ناو پەرەسەندنێکی مەیدانی نوێی ناوچەکەوە. محەممەد ئیسحاق دار، وەزیری دەرەوەی پاکستان داوای لە هەردوو لا کرد کە پێویستە پابەند بن بە "ڕێککەوتنی ئاگربەست" سەرەڕای شکستخواردنیان لە گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی، و لە بەیاننامەیەکدا کە لەلایەن ڕاگەیاندنە فەرمییەکانەوە پەخشکرا، جەختی لەوە کردەوە کە بەردەوامبوونی ئەم پابەندبوونە لەم قۆناغە هەستیارەدا بە شتێکی "پێویست" دادەنرێت.
هەرچەندە ئەو گفتوگۆیانەی کە حکومەتەکەی میوانداری دەکرد بەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە بەبێ دەرەنجامی بەرچاو کۆتاییان هات، بەڵام ئیسحاق دار جەختی لەوە کردەوە کە پاکستان لە ڕۆڵی خۆی وەک پردێکی پەیوەندی ناوەستێت، و گوتی "لە ڕۆژانی داهاتوودا بەردەوام دەبین لە کارکردن بۆ ئاسانکاریکردنی لێکنزیکبوونەوە و گفتوگۆی نێوان واشنتن و تاران".
هاوتەریب لەگەڵ ئەم هەوڵانەدا، ڕاپۆرتە ڕۆژنامەوانییەکان قووڵایی ئەو "بۆشاییە ستراتیژییەیان" ئاشکرا کرد کە ڕووبەڕووی نێوەندگیرە پاکستانییەکە بووەتەوە؛ کە تێیدا پێگەی "ئەکسیۆس" لە زاری سەرچاوە ئاگادارەکانەوە گواستیەوە کە گرێکوێرەکە تەنها دیپلۆماسی نەبووە، بەڵکو خۆی لە پێداگری تاراندا دەبینییەوە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی گەرووی هورمز کە گرنگترین ڕێڕەوی دەریاییە لە جیهاندا، ئەمە جگە لە ڕەتکردنەوەی وازهێنان لە یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی.
ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز لە زاری بەرپرسانی ئێرانیی ئاگادار لە گفتوگۆکانەوە گواستیەوە کە واشنتن داوای لە تاران کردووە دەستبەجێ گەرووی هورمز بکاتەوە، بەڵام شاندی ئێرانی ڕەتیانکردەوە گەرووەکە بکەنەوە بەبێ گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی، هاوکات سەرچاوەیەکی ئاگادار بۆ ئاژانسی تەسنیمی ئێرانی پشتڕاستی کردەوە کە هیچ گۆڕانکارییەک لەسەر دۆخی گەرووی هورمز دروست نابێت تا ئەوکاتەی واشنتن بە ڕێککەوتنێکی گونجاو ڕازی دەبێت.
فشارەکان تەنها لە سنووری دیپلۆماسیدا نەوەستان، چونکە فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا ڕۆژی شەممە جووڵەیەکی مەیدانی سەرنجڕاکێشی ڕاگەیاند بە تێپەڕبوونی دوو وێرانکەری هێزی دەریایی ئەمریکا کە مووشەکی ئاراستەکراویان هەڵگرتبوو بە گەرووەکەدا، ئەمەش وەک هەنگاوێک لێکدرایەوە بۆ نمایشی هێز و جەختکردنەوە لە ئازادی دەریاوانی.