عهلی زهیدی، سهرۆك وهزیرانی عێراق رایدهگهیهنێت، سهردانهكهی بۆ واشنتۆن، سهردانێكی پرۆتۆكۆلی نابێت بهڵكو راگهیاندنی قۆناغێكی نوێ دهبێت له هاوبهشی نێوان عێراق و ئهمریكا. دهشڵێت، وڵاتانی کەنداوی عەرەبی نوێنهرایهتی قوڵایی مێژویی و کولتوری و کۆمەڵایەتی دەکەن بۆ عێراق و سەرچاوەی هێزن. جهختیشدهكاتهوه كه لێکۆڵینەوەکان ئاماژەیان بە بونی هیچ هێرشێک نەکردوە کە لە خاکی عێراقەوە بۆ سەر شانشینی سعودیە ئەنجام درابێت.
ئاوێنه: عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق لە چاوپێکەوتنەکدا لەگەڵ كەناڵی سکای نیوز، رایگهیاند، سەردانەکەمان بۆ واشنتۆن تەنیا سەردانێکی پرۆتۆکۆڵی نابێت، بەڵکو راگەیاندنی قۆناغێکی نوێ دهبێت لە هاوبەشی نێوان عێراق و ئەمریکا، لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و رێزگرتنی یەکتر.
هێمای بۆ ئهوهش كردوه، مانگی ئەیلولی داهاتو، هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئەرکی جەنگییان خۆیان دژی داعش کۆتایی پێدەهێنن و عێراق بەشێوەیەکی هەمیشەیی بەجێدەهێڵن. لە قۆناغی داهاتودا چاوەڕوانی بونی ئەمریکاین لە ڕێگەی هاوبەشی ئابوری و وەبەرهێنان و گەشەپێدانەوە. وتیشی، ئێمە دەمانەوێت لە هاوبەشیی سەربازییەوە بگوازینەوە بۆ هاوبەشییەکی ئابوری بەردەوام، دروستکردنی پردێکی ئابوری کاریگەر لە نێوان عێراق و ئەمەریکا کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەردو گەل بکات.
ئهوهشی خستهڕو، وەزارەتەکانی نەوت و کارەبا و پەیوەندییەکانمان ئاڕاستە کردوە کە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی ئەمریکا لە بوارەکانی وزە، پەیوەندییەکان، تەکنەلۆژیا و گەشەپێدان لە پێشینەدا دابنێن. ئەنجومەنی وەزاری بۆ ئابوری بڕیاری گرنگی سەبارەت بە پڕۆژە گەورەکانی نەوت لەگەڵ کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان داوە، لەوانەش کۆمپانیای شیڤرۆن، هالیبێرتۆن، و ئێچ کەی ئێن، ئەمە جگە لەوەی دەرفەتی کارکردنیان لە کێڵگە نوێیەکان و بلۆکی گەڕان داوە.
ئهوهشی وتوه، کەرتی پەیوەندییەکان بەرەو هاوبەشییەکی ستراتیژی لەگەڵ ستارلینک هەنگاو دەنێت، کە دەبێتە هۆی بەهێزکردنی ژێرخانی دیجیتاڵی عێراق.
وتوشیهتی، لەگەڵ لایەنی ئەمریکی گفتوگۆ لەسەر پڕۆژەی سندوقی وزە و گەشەپێدان دەکەین، کە لە 500 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا دەستپێدەکات و دەگاتە 2 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، ئەمەش بەپێی بارودۆخی ئابوری و بەرهەمهێنان و ڕەنگە لە دەرەوەی سنوردارکردنی پشکەکانی ئۆپێک بێت. هەژماری ئەم سندوقە لە دامەزراوە بانکییە بەناوبانگەکانی ئەمریکا دەکرێتەوە، هەروەها سەرچاوەکانی لە ڕێککەوتن لەگەڵ کۆمپانیا ئەمریکییەکان وەبەرهێنان دەکرێن، لەوانەش پڕۆژەکانی کارەبا و ژێرخانی ئابوری. لە ماوەی سێ دەیەدا، پارەدارکردنی سندوقەکە دەكرێت بگاتە نزیکەی 400 ملیار دۆلار، لەگەڵ گەشەکردنی وردە وردەی پەیوەست بە ئەدای پڕۆژەکان و کۆمپانیا جێبەجێکارەکانەوە.
جهختیشی كردۆتهوه، ئامانجمان ئاوەدانکردنەوەی ژێرخانی زیانلێکەوتوانە لەڕێی وەبەرهێنانی ئەم سەرچاوانە لە پڕۆژەکانی گەشەپێدان. کاردەکەین بۆ دەستەبەرکردنی پشکێکی دادپەروەرانە بۆ عێراق لە بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک، كە هاوتابێت لەگەڵ تواناکانی. ئەمریکا هاوبەشێکی ستراتیژییە لە پلانەکانی پەرەپێدان و ئابوری عێراقدا.
ههروهها وتوشیهتی "وڵاتانی کەنداوی عەرەبی نوێنهرایهتی قوڵایییەکی مێژویی و کولتوری و کۆمەڵایەتی دەکەن بۆ عێراق و سەرچاوەی هێزن. ئێمە باوەڕمان بە سیاسەتی هاوسەنگی و کراوەیی لەگەڵ هەموان هەیە. دەوڵەتێکی بەهێز پێویستی بە بڕیاری یەکلاکەرەوە هەیە، یەکلاکردنەوەش بەشێکی سەرەکییە لە بەرپرسیارێتی دەوڵەتمەدار.
ههروهها وتوشیهتی"گفتوگۆی قوڵمان لەگەڵ گروپە چەکدارەکان ئەنجامدا و جەختمان لەوە کردەوە کە دەوڵەت چوارچێوەی کۆکەرەوەی هەموانە، و بونی چەک لە دەرەوەی دامەزراوەکانی قبوڵکراو نییە. ناکرێت نکۆڵی بکرێت لە ڕۆڵی گروپە چەکدارەکان لە روبەڕوبونەوەی تیرۆر، بەڵام قۆناغی ئێستا وا دەخوازێت هەموان لە ڕێگەی دەوڵەت و دامەزراوەکانییەوە کار بکەن. داوام لە هەمو لایەک کرد مێژوی خۆیان بپارێزن و ڕێگە نەدەن قوربانیدانەکانیان لەناو بچێت، چونکە ئامانجمان دروستکردنی دەوڵەتە نەک تەنها بەڕێوەبردنی حکومەت.
ئاماژهی بهوهشداوه، لەئەنجامی قەیرانە ناوچەییەکان، هەناردەکردنی نەوتی عێراق تا ئاستێک دابەزیوە و کاردەکەین بۆ گەڕاندنەوەی توانای تەواوی هەناردەکردن. هيوادارين لە ماوەی سێ ساڵی داهاتودا ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق بۆ 7 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرز بکەینەوە، هەروەها کۆمپانیا ئەمریکییەکانمان لەو دیدگایە ئاگادار کردوەتەوە.
لهبارهی ئێرانیش وتویهتی"پەیوەندیمان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر بنەمای دراوسێیەتی باش و ڕێزگرتن و بەرژەوەندی هاوبەش دامەزراوە، هەروەک چۆن پەیوەندیمان لەگەڵ هەمو وڵاتانی ناوچەکە هەیە. عێراق دەستێوەردان لە هیچ لایەنێک قبوڵ ناکات و بڕیارەکانیش هەمیشە لە بەرژەوەندی گەلی عێراقدا دەبن.
وتوشیهتی"بەرەو بنیاتنانی هاوبەشییەکی ئابوری بەهێز لەگەڵ ویلایەتەیەکگرتوەکان هەنگاومان ناوە، لەسەر بنەمای بەرژەوەندی عێراق، نەک لەسەر حیسابی هیچ لایەنێکی تر."
جهختیشی كردۆتهوه كه سیاسەتی هاوپەیمانی و دوژمنایەتی پەیڕەو ناکەین، عێراق دەیەوێت ببێتە گۆڕەپانێک بۆ پەیوەندی و سەقامگیری نەک گۆڕەپانێک بۆ ململانێ. بەغدا پێشوازی لە میوانداریکردنی هەر دیالۆگێک دەکات کە بەشدار بێت لە هێورکردنەوەی ناوچەکە، لەوانەش گفتوگۆکانی نێوان ویلایەتەیەکگرتوەکان و ئێران.
ئاشكراشیكردوه "لێکۆڵینەوەکان ئاماژەیان بە بونی هیچ هێرشێک نەکردوە کە لە خاکی عێراقەوە بۆ سەر شانشینی سعودیە ئەنجام درابێت، هەروەها ڕاسپاردەی ڕونمان دەرکردوە بۆ ڕێگریکردن لە هەر زیادەڕەوییەک لە داهاتودا.
ئهوهشی وتوه "ئامانجمان پاراستنی عێراق و گەلەکەیەتی، لەدوای 30ی ئەیلولیەوە ئەنجامی کارەکانی حکومت و دەستکەوتەکانی پێشکەش بە هاوڵاتیان دەکەین نەک تەنها بەڵێن."
بهقسهی زهیدی، لە ماوەی دو هەفتەدا ئەو پۆستە بەتاڵانەی پڕ دهكهنهوه، کە لە پێکهێنانی حکومەتدا ماونەتەوە.
له بهشێكی دیكهی چاوپێكهوتنهكهدا وتویهتی"لە ڕێگەی ڕێکاری یاساییەوە دەستمان کردوە بە بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی، هەروەها بەشێکی بەرچاومان لە بەفیڕۆدان ڕاگرتوە و لە ڕێگەی چوارچێوە فەرمییەکانەوە پارەمان گەڕاندۆتەوە. گەندەڵی لە عێراق دیاردەیەکە لە ئاستە بچوکەکانەوە دەستپێدەکات و لەڕێگەی سیستمی بەرتیلەوە درێژدەبێتەوە، چارەسەرکردنی پێویستی بە چاکسازیی گشتگیر و بەردەوام هەیە. لیژنەیەکی ناوەندیمان پێکهێناوە بۆ پێداچونەوە بەو گرێبەستانەی کە بڕەکەی (25) ملیار دیناری تێپەڕاندوە، بۆ وردبینیکردن و دڵنیابون لە دروستی خەمڵاندنە داراییەکانیان و ڕێگریکردن لە هەڵئاوسانی تێچوی خەمڵێنراو. ئەنجومەنی وەزیران ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ڕەوانەکردنی ڕەشنوسی یاسایەک بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بۆ پێکهێنانی لیژنەیەکی چاودێری وردبینی پێشوەختە لە هەمو وەزارەت و دامەزراوەکانی دەوڵەت، ئەمەش ڕێکارەکانی شەفافییەت و سیستەمی بەڕێوەبردن بەهێز دەکات و کارایی بەڕێوەبردنی دارایی گشتی بەرز دەکاتەوە."