هەڵمەتی ئێستای حکوومەتی عێراق بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی، کە وەک گەورەترین هەڵمەتی ساڵانی ڕابردوو وەسف دەکرێت، چۆتە قۆناغێکی نوێوە. ئەم هەڵمەتە کە سەرەتا بە لێکۆڵینەوە لە خەرجییە گوماناوییەکانی هەڵبژاردنەکان دەستی پێکرد، ئێستا گۆڕاوە بۆ ئاشکراکردنی تۆڕێکی ئاڵۆزی بەرپرسانی حکوومی، پەرلەمانتاران و بازرگانان کە تۆمەتبارن بە بەکارهێنانی سامانی گشتی و گرێبەستە حکوومییەکان بۆ دەستکەوتی سیاسی و کەسی.

ئاوێنە؛ بەپێی لێدوانی دادوەر زیا جەعفەر، دادوەری دادگای تاوانەکانی تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی، ڕەگ و ڕیشەی ئەم کەیسە دەگەڕێتەوە بۆ تشرینی یەکەمی ساڵی 2025. ئەو کاتەی دادگا چەندین سکاڵای سەبارەت بە خەرجکردنی پارەی زۆر لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردندا پێگەیشت، کە گومانی بەکارهێنانی سەرچاوەکانی دەوڵەتیان لێ دەکرا. لەو چوارچێوەیەدا، لێکۆڵینەوەکان لەگەڵ عەدنان جەمیل، بریکاری وەزارەتی نەوت بۆ کاروباری پاڵاوتن، بووە دەروازەیەک بۆ ئاشکراکردنی تێوەگلانی ژمارەیەک پەرلەمانتار لە بەکارهێنانی پۆست و دەسەڵاتەکانیان بۆ بەدەستهێنانی کۆمیسیۆن لە گرێبەستەکاندا.

​ڕای شارەزایان و دۆخی ئابووری

دکتۆر عەبدولڕەحمان مەشهەدانی، ئابووریناس و بەربژێری پێشووی پەرلەمان، پێیوایە کە حکوومەت بە توێژینەوەی دەرفەتی پشووی پەرلەمان، توانیویەتی ڕێکارە یاساییەکان بە خێرایی جێبەجێ بکات، بەتایبەت لە پرسی لابردنی حەسانە کە ئێستا بە بڕیاری سەرۆکی پەرلەمان ئەنجام دەدرێت. مەشهەدانی ئاماژەی بەوە کرد کە بەپێی پێوانە فەرمییەکان، عێراق لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا نزیکەی 700 بۆ 800 ملیار دۆلاری بەهۆی گەندەڵییەوە لەدەست داوە. ئاشکراشی کرد کە ئەو پارانەی تا ئێستا لە دەستی نزیکەی 20 کەسایەتی دەستیان بەسەردا گیراوە، بە نزیکەی 2 بۆ 2.5 ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت.

​هەڵوێستی سەرۆک وەزیران

لەو چوارچێوەیەدا، عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عێراق جەختی لەوە کردەوە کە هیچ کەسێک لە سەرووی یاساوە نییە و "هیچ حەسانەیەک بۆ هیچ گەندەڵکارێک بوونی نییە". زەیدی بەڵێنی بەردەوامیی ئەم هەڵمەتەی دا و ڕایگەیاند: "ئەمە یەکەم هەنگاوە و پڕۆسەی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بەردەوام دەبێت تا گەڕاندنەوەی تەواوی مافی خەڵک". هەروەها سەرۆک وەزیران ڕێنمایی داوە بە وەزارەتی دارایی بۆ کردنەوەی هەژمارێکی بانکی تایبەت، بە مەبەستی گەڕاندنەوەی ئەو پارانە بۆ خەزێنەی دەوڵەت و خەرجکردنیان لە پێداویستییە گشتییەکاندا.

​بەرزبوونەوەی ئاستی مەترسییەکان

بەگشتی، ئەم کەیسە ئاماژەیە بۆ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە شێوازی گەندەڵی لە عێراقدا، کە لە کردەی تاکەکەسییەوە گۆڕاوە بۆ سیستەمێکی ئاڵۆز کە تێیدا بەرژەوەندییە ئابووری و سیاسییەکان تێکەڵ بوون. شارەزایان پێیانوایە ئەم لێکۆڵینەوانە ئەگەر بەردەوام بن، دەتوانن کارتێکەری ئەرێنییان لەسەر متمانەی هاووڵاتییان و دۆخی دارایی گشتی عێراق هەبێت.