کاروانی ڕۆژانەی هەزاران بارهەڵگری نەوت لە بیابانەکانی نێوان عێراق و سووریا و ئامادەکاری بۆ ڕاکێشانی هێڵێکی بۆڕی ستراتیژی لە بەسڕەوە بۆ کەناراوەکانی دەریای ناوەڕاست، ئاماژەن بۆ گۆڕانکاری لە نەخشەی گواستنەوەی وزە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. سووریا هەوڵ دەدات لە ڕێگەی قۆستنەوەی پەککەوتنی گەرووی هورمز، ڕۆڵی مێژوویی خۆی وەک ڕێڕەوێکی سەرەکی بازرگانی لەنێوان وڵاتانی کەنداو و ئەوروپادا بەدەستبهێنێتەوە.
لە تاقیکردنەوەی تەنکەرەکانەوە بۆ پرۆژەی بۆڕی نەوت
ئاوێنە: بەپێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست، ڕۆژانە نزیکەی پێنج هەزار تەنکەری نەوت لە پاڵاوگەکانی باشووری عێراقەوە بە بیابانی سووریادا تێدەپەڕن بەرەو بەندەری بانیاس لەسەر دەریای ناوەڕاست. ئەم ڕێڕەوە کە سەرەتا وەک هەوڵێکی کاتیی عێراق لە مانگی نیساندا دەستیپێکرد بە مەبەستی دۆزینەوەی بەدیلێک بۆ گەرووی هورمز دوای وەستانی گەشتە دەریاییەکان بەهۆی گرژییە سەربازییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، ئێستا پەرەی سەندووە بۆ مۆدێلێکی بەرفراوانتری گواستنەوەی وزە.
لە پاڵ هاتوچۆی وشکانی، ئیدارەی ئەمریکا پشتیوانی لە پڕۆژەیەک دەکات کە هاوپەیمانییەکی کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان بە سەرۆکایەتی کۆمپانیای شێڤرۆن جێبەجێی دەکەن. ئامانجی پڕۆژەکە دروستکردنی هێڵێکی بۆڕیی نەوتە بە درێژایی نزیکەی هەزار میل و بە گوژمەی 5.7 ملیار دۆلار، کە ڕۆژانە توانای گواستنەوەی دوو ملیۆن بەرمیل نەوتی لە بەسڕەوە بۆ بەندەری بانیاس دەبێت لەسەر هەمان ڕێڕەوی تەنکەرەکان. جێبەجێکردنی ئەم پرۆژەیە لانیکەم پێویستی بە دوو ساڵ و نیو هەیە، و هەریەکە لە کۆمپانیاکانی شێڤرۆن و تۆتال ئینێرجیز لەگەڵ وەبەرهێنەرانی سووری و قەتەری بەشدارن تێیدا. هەروەها دەوحە تاوتوێی بەستنەوەی خاکەکەی دەکات بەم هێڵەوە، هاوکات کوەیت و بەحرێنیش ئارەزووی بەکارهێنانی دەکەن بۆ هەناردەکردنی نەوتەکانیان بۆ دەریای ناوەڕاست.
بەربەستە ئەمنییەکان و مەترسییە گەورەکان
سەرەڕای پاڵپشتییە نێودەوڵەتییەکان، پڕۆژەکە ڕووبەڕووی کۆسپ و ئاستەنگی گەورە بووەتەوە:
کەموکوڕیی ئەمنی: دەسەڵاتی دیمەشق هێشتا کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر هەموو ناوچەکاندا نەسەپاندووە و پاشماوەکانی ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) جاروبار هێرش ئەنجام دەدەن. لە لایەکی دیکەوە، هێڵەکە بە ڕۆژئاوای عێراقدا تێدەپەڕێت کە ناوچەی چالاکیی گروپە چەکدارە نزیکەکانە لە ئێران.
دڵنیایی و بەردەوامی: کارناسان ئاماژە بەوە دەکەن کە دابینکردنی پاراستنی فیزیکی بۆ هێڵەکە و تێچووی بەرزی بیمە ئاستەنگی سەرەکین، لەگەڵ مەترسی ئەوەی ئەگەر گرژییەکانی گەرووی هورمز کەم ببنەوە و کەشتیوانی ئاسایی بێتەوە، ڕەنگە گرنگیی ئابووریی ئەم پڕۆژەیە بۆ کۆمپانیاکان کەم ببێتەوە.
خراپی ژێرخان: وێستگەکانی پەمپکردنی نەوت کە مێژووەکەیان بۆ پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو دەگەڕێتەوە لە شەڕەکاندا خاپوور بوون، کێڵگە نەوتییەکان زیانی قورسیان بەرکەوتووە، کەرتی نەوتی سووریاش بەدەست کەمی سەرمایە و ئامێرەوە دەناڵێنێت و هەندێک ناوچەی بیابانیش هێشتا لە مین پاک نەکراونەتەوە.
لە بەرامبەردا، لایەنی سووری پلان دادەنێت تەکنەلۆژیای فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و سیستمی چاودێری بە هەماهەنگی ئەمنی ئەمریکا بەکاربهێنێت بۆ پاراستنی هێڵەکە. بەرپرسان جەخت لەوە دەکەنەوە کە تێپەڕبوونی بێ کێشەی هەزاران تەنکەر بە بیاباندا سەلمێنەری توانای پاراستنی ئەم ڕێڕەوەیە. شۆفێرانی تەنکەرەکانیش سەرەڕای ڕێگەوبانی خراپ و مەترسییەکان، بەردەوامن لە کارکردن کە بۆ هەر گەشتێکی چوون و هاتن نزیکەی 1800 دۆلار داهاتیان دەستدەکەوێت.
فراوانبوونی پلانی گواستنەوەی هەرێمی
پلانەکانی دیمەشق تەنها لە نەوت و گازدا قەتیس نەماون؛ سووریا لەگەڵ تورکیا و سعودیە ڕێککەوتنی بۆ نۆژەنکردنەوەی هێڵی ئاسن واژۆ کردووە تاوەکو ئەوروپا بە دەریای سوورەوە ببەستێتەوە وەک بەدیلێک بۆ گەرووی بابولمەندەب و نۆکەندی سوێس، هاوکات لەگەڵ عێراقیش ڕێککەوتنی بۆ ئاسانکاریی گواستنەوەی کەلوپەل لە کەنداوەوە بۆ ئەوروپا کردووە.
هەوڵی سووریا بۆ بوون بە چەقی گواستنەوەی بازرگانی پشت بە ڕەخسانی دەرفەتی نوێ دەبەستێت لە دوای کەمبوونەوەی سزاکان، بەڵام بەدیهاتنی تەواوی ئەم ئامانجە گرێدراوی توانای وڵاتەکەیە لە ڕاکێشانی سەرمایە، چاککردنی ژێرخانی وێرانبوو، دابینکردنی سەقامگیریی ئەمنی و مانەوەی ئاستەنگ لەسەر ڕێڕەوە دەریاییە سەرەکییەکاندا.