وتارێکی ورد و سەرتاپاگیردا لەبەردەم کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، دیدگایەکی ستراتیژیی نوێی خستەڕوو کە قۆناغی تێپەڕاندنی جەنگ و قەیرانەکان بۆ وڵاتەکەی دەستنیشان دەکات، بە ئامانجی گەیشتن بە ڕۆڵێکی سەرەکی لە ئابووریی ناوچەکە و سەقامگیریی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. وتارەکەی سەرۆک وەزیران بە وردی باسی لە تەواوی پرسە ناوخۆیی، هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان کرد، بەبێ پەراوێزخستنی هیچ دۆسیەیەک.
سەروەریی دەوڵەت و کۆتاییهێنان بە قۆناغی شەڕ
ئاوێنە؛ لە سەرەتای وتارەکەدا، عەلی زەیدی جەختی لە نوێکردنەوەی پابەندبوونی عێراق بە میساق و بنەماکانی نەتەوە یەکگرتووەکان کردەوە و ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی زیاتر لە هەر وڵاتێکی دیکە بەدەست شەڕ، گەمارۆ و تیرۆرەوە ناڵاندوویەتی، کە تێچوویەکی قورسی لە گیانی ڕۆڵەکانی و سامانەکانی داوە. سەرەڕای ئەمەش، بە متمانەوە کار بۆ گێڕانەوەی هەیبەتی یاسا و بەهێزکردنی دامەزراوەکانی دەوڵەت دەکات. سەرۆک وەزیران جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە دەوڵەت خاوەنی بڕیار بێت لە پرسی ئاشتی و جەنگدا، هەروەها چەک و ئامرازەکانی هێز تەنها لە چوارچێوەی دامەزراوە دەستوورییەکاندا قەتیس بکرێن. لەم چوارچێوەیەدا، زەیدی ڕایگەیاند کە لەگەڵ کۆتاییهاتنی ئەرکی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی، پەیوەندییەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتان دەچێتە قۆناغێکی نوێوە، کە تێیدا هاوکارییەکان لە بواری سەربازییەوە دەگۆڕێن بۆ هاوکاریی ئابووری و گەشەپێدان.
شۆڕشی ئابووری و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی
وتارەکە بە ڕوونی باسی لە هەڵمەتی چڕی حکومەت کرد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و پاراستنی سامانی گشتی. سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاماژەی بەوە دا کە کار دەکەن بۆ بنیاتنانی ئابوورییەکی فرەچەشن و سەردەمیانە کە لەگەڵ گۆڕانکارییە تەکنەلۆژی و دیجیتاڵییەکانی جیهاندا بگونجێت. حکومەتەکەی نەخشەڕێگایەکی داناوە بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە ئابووریی نەوتی و بەهێزکردنی کەرتی تایبەت لە ڕێگەی پێشکەشکردنی ئاسانکاریی باج، گومرگی و یاسایی. ئەمەش بەمەبەستی ڕەخساندنی ژینگەیەکی پارێزراو بۆ وەبەرهێنانی ناوخۆیی و بیانی لە بوارەکانی وزە، پیشەسازی، کشتوکاڵ، گواستنەوە و تەکنەلۆژیا.
پڕۆژەی "ڕێگەی گەشەپێدان" و ئاسایشی وزەی جیهانی
لە تەوەری وزە و ئابووریی جیهانیدا، عەلی زەیدی عێراقی وەک دڵ و چەقی مێژوو ناساند کە هەرگیز لە پەراوێزدا نەبووە. ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی بەرنامەیەکی هەمەلایەنەی هەیە بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی نەوت، پەرەپێدانی کێڵگەکانی غاز، و پیشەسازییە پترۆکیمیاییەکان، تا ببێتە سەنتەرێکی جیهانی بۆ بەرهەمهێنانی وزە. بەهۆی نیگەرانییەکان لە ئاسایشی گواستنەوەی دەریایی و بەرزبوونەوەی نرخی وزە، عێراق ستراتیژی فرەچەشنکردنی دەروازەکانی هەناردەکردنی نەوتی گرتووەتە بەر. زەیدی خاڵی وەرچەرخانی لەم ستراتیژییەدا بە پرۆژەی "ڕێگەی گەشەپێدان" دانا، کە بەندەری فاو دەبەستێتەوە بە تورکیا و پاشان ئەوروپا. ئەو پێی وایە ئەم پرۆژەیە ئابووریی وڵاتانی ناوچەکە بەیەکەوە گرێ دەدات، و کاتێک بەرژەوەندییە ئابوورییەکان یەکدەگرن، وڵاتان زیاتر مەیلیان بۆ پاراستنی سەقامگیری دەبێت نەک ململانێ. لێرەوە، سەرۆک وەزیران بە فەرمی بانگهێشتی هەموو وڵاتانی کرد بۆ وەبەرهێنان لە عێراق.
قەیرانی ژینگە و بەڕێوەبردنی سەرچاوە ئاوییەکان
بابەتی گۆڕانی کەشوهەوا بەشێکی گرنگی پەیامەکەی سەرۆک وەزیرانی عێراق بوو. زەیدی ئاماژەی بە مەترسییەکانی وشکەساڵی، بەبیابانبوون و کەمئاوی کرد کە هەڕەشە لە ئاسایشی خۆراک و کۆمەڵگەکان دەکەن. بە ڕاشکاوی جەختی لە مافە ئاوییەکانی عێراق کردەوە و داوای پێکهێنانی سیستمێکی بەڕێوەبردنی هاوبەشی بۆ سەرچاوە ئاوییەکان کرد لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ، بە پشتبەستن بە بنەماکانی یاسای نێودەوڵەتی و هاوکاریی هاوبەش.
ڕەخنە لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و بەرگریکردن لە پرسی فەلەستین
بە ئاماژەدان بە مسەلەی حەمورابی کە لە نەتەوە یەکگرتووەکان پارێزراوە، عەلی زەیدی ڕەخنەی قووڵی لە واقیعی ئەمڕۆی سیستەمی جیهانی گرت. ڕایگەیاند کە یاساکانی حەمورابی بۆ ڕێگریکردن لە ستەمی بەهێزەکان دژی لاوازەکان دانراون، بەڵام ئەمڕۆ جیهان دەبینێت کە بێهێزەکان دەچەوسێنرێنەوە چونکە "یاسای هێز" لە بری "هێزی یاسا" جێبەجێ دەکرێت. لەم سۆنگەیەوە، پرسی فەلەستینی وەک چەقی قەیرانەکان ناوبرد و هۆشداری دا کە هیچ سەقامگیرییەک لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دروست نابێت بەبێ پێدانی مافە ڕەواکانی گەلی فەلەستین و دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەروەر بۆیان. هەروەها داوای ئاسانکاریی خێرای کرد بۆ گەیاندنی یارمەتییە مرۆییەکان و پاراستنی خەڵکی مەدەنی.
ئاسایشی ناوچەیی، پرسە ناوخۆییەکان و تاوانی ڕێکخراو
لە کۆتایی وتارەکەیدا، عەلی زەیدی عێراقی وەک جەمسەرێکی گرنگی دیپلۆماسی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناساند کە باوەڕی بە چارەسەری ئاشتییانە هەیە بۆ قەیرانەکان. سەبارەت بە مەترسییە ئەمنییەکانیش، دووپاتی کردەوە کە حکومەت بەردەوامە لە شەڕی دژی تاوانە ڕێکخراوەکان و بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکان لە دەرەوەی سنوورەکان، و داوای فراوانکردنی ئاڵوگۆڕی زانیاری و هەماهەنگیی نێودەوڵەتی کرد بۆ بنبڕکردنی ئەم مەترسییانە. لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتیش، سەرۆک وەزیران بەڵێنی دا کە گەنجان بکاتە میحوەری سەرەکیی ئابووریی داهاتوو لە ڕێگەی پەروەردە و ڕەخساندنی هەلی کار، لەگەڵ پابەندبوونی تەواو بە پاراستنی مافەکانی مرۆڤ، بەشدارپێکردنی ژنان، و پاراستنی فرەچەشنیی ئایینی، نەتەوەیی و کولتووریی عێراق.