بازاڕەکانی وزە لە جیهاندا ئاڕاستەی جیاوازیان وەرگرتووە؛ ڕۆژی سێشەممە نرخی گازی سروشتی لە کیشوەری ئەورووپا بەرزترین ئاستی خۆی لە دوای مانگی ئەیلوولی ساڵی ٢٠٢٢ـەوە تۆمار کرد. ئەم بازدانەی نرخ لە کاتێکدایە کە پەککەوتنی دابینکردنی گاز لە ناوچەی کەنداو و دابەزینی یەدەگی ستراتیژی لە ئەڵمانیا فشارێکی زۆریان خستووەتە سەر بازاڕەکە. لە بەرامبەردا، نرخی نەوتی خاو دوای ئەو هەڵکشانە خێرایەی لە ڕۆژی دووشەممەدا تۆماری کردبوو، جارێکی دیکە ڕووی لە دابەزین کردەوە.
ئاوێنە: بەپێی داتاکانی بۆرسەی ئەمستەردام، نرخی گرێبەستە ئایندەییەکانی گازی هۆڵەندی (TTF) کە وەک پێوەری سەرەکی بۆ نرخەکانی گاز لە سەرتاسەری ئەورووپا دادەنرێت، بە ڕێژەی ٢.١٧٪ بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بینی. بەمەش نرخی هەر مێگاوات کاتژمێرێک گەیشتە ٨٦.١٩ یۆرۆ (هاوتای نزیکەی ٩٦.٤٣ دۆلاری ئەمریکی)، ئەمەش دوای ئەوەی لە سەرەتای مامەڵەکاندا ئاستی ٨٦.٧٩ یۆرۆ (نزیکەی ٩٧.٠٩ دۆلار)ی تێپەڕاندبوو.
کاریگەریی شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کێبڕکێی کڕیاران
تێکچوونی دۆخی ئەمنی و بەردەوامیی ململانێکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، زیانی ڕاستەوخۆی بە پرۆسەی بەرهەمهێنان و هەناردەکردنی گازی سروشتیی شل (LNG) لە وڵاتی قەتەر گەیاندووە. لەم بارەیەوە، پسپۆڕانی دارایی لە بانکی (ING) هۆشداری دەدەن کە بازاڕی وزە لەبەردەم مەترسیی تێپەڕاندنی زۆربەی وەرزی زستاندایە لە نیوەگۆی باکووری زەوی، بە کەمترین بڕی هاوردەکراوی گازی شل لە ناوچەی کەنداوەوە.
هاوکات، بەردەوامیی کورتهێنان لە سەرچاوەکانی دابینکردندا وایکردووە کێبڕکێیەکی توند لەنێوان کڕیارانی ئاسیا و ئەورووپادا دروست ببێت؛ بەو پێیەی هەردوو کیشوەرەکە بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە گازی هاوردەکراو دەبەستن، ئەمەش بووەتە هۆکارێکی سەرەکی بۆ زیاتر هەڵکشانی نرخەکان لە بازاڕە جیهانییەکاندا.
دابەزینی یەدەگی گاز لە ئەورووپا و ئەڵمانیا
لەگەڵ نزیکبوونەوەی وەرزی سەرمادا، ئامارەکان دەریدەخەن کە ئاستی پڕبوونی کۆگاکانی پاشەکەوتکردنی گاز لە ئەورووپا لە خوار ئاستی چاوەڕوانکراوەوەیە. بەپێی هەڵسەنگاندنی شیکارانی بانکی (ING)، کۆگاکانی گازی ئەورووپا لە ئێستادا تەنها بە ڕێژەی ٧٣.٧٥٪ پڕن؛ ئەم ژمارەیە نەک هەر لە ئاستی هەمان ماوەی ساڵی ڕابردوو (٨٣٪) کەمترە، بەڵکو بە بەراورد بە تێکڕای پێنج ساڵی ڕابردووش کە لە ئاستی ٨٩٪دا بووە، پاشەکشەیەکی بەرچاوی تۆمار کردووە.
لەسەر ئاستی وڵاتانیش، ئەڵمانیا وەک گەورەترین ئابووریی ئەورووپا داتایەکی زۆر نزمتر لە تێکڕای گشتی پیشان دەدات. بەگوێرەی زانیارییەکانی پلاتفۆرمی (AGSI) کە تایبەتە بە تۆمارکردنی داتای یەدەگی گازی ئەورووپی، ڕێژەی پڕبوونی کۆگاکانی گاز لە ئەڵمانیا لە ئاستی ٥٩.٩٦٪ تێپەڕ ناکات.
پاشەکشەی نرخی نەوت لە بازاڕەکاندا
بەپێچەوانەی بازاڕی گازەوە، نرخی نەوتی خاو لە مامەڵەکانی ڕۆژی سێشەممەدا دابەزینی تۆمار کرد:
نەوتی خاوی برێنت (Brent): نرخی گرێبەستەکانی مانگی کانوونی یەکەمی داهاتوو بۆ نەوتی دەریای باکوور بە ڕێژەی ١.٩٢٪ دابەزی و هەر بەرمیلێکی بە ١٠٤.٦٠ دۆلار مامەڵەی پێوە کرا.
نەوتی خاوی تێکساس (WTI): نرخی گرێبەستەکانی مانگی تشرینی دووەم بۆ نەوتی خاوی ئەمریکی بە ڕێژەی ٢.٠٨٪ پاشەکشەی کرد و نرخی هەر بەرمیلێک بۆ ٩١.٧٩ دۆلار دابەزی.
سەبارەت بە هۆکاری ئەم دابەزینە، جان پلاسار، بەڕێوەبەری ستراتیژیی وەبەرهێنان لە بانکی تایبەتی (Cité Gestion)، لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی فرانس پرێس ڕوونی کردەوە کە هێوربوونەوەی نرخی نەوت پەیوەندی بە کاردانەوەی دواکەوتووی بازاڕەوە هەیە بەرامبەر بە کاریگەرییە خێراکانی ئەو ڕێککەوتنە نوێیەی کە لە نێوان ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا کراوە، کە بەپێی ناوەڕۆکەکەی مۆسکۆ سووتەمەنیی دیزل بۆ واشنتن دابین دەکات.