یا دانیشن بەخێر یا "كۆرۆنا"تان بۆ بانگدەكەم

د. صەباحی غالیب
  2020-03-21   

هەموو دەزانن كە لەوە دەرچووە من یا یەكێكی دیكە سەبارەت بە مەترسی "ڤایرۆس كۆرۆنا" بنووسم یا قسەبكەم. ئەو ڤایرۆسە نەك بەسەر كوردستاندا بەڵكو بەسەر هەموو مرۆڤایەتی و جیهاندا قاچە دڕكاویی و نەگریسەكانی بەسەر شان و ملی هەموو لایەكدا شۆڕكردونەتەوە و خەریكی تۆقاندنی مرۆڤایەتییەتییە، هەرچی هەیە بلوێر و قسەی خۆشی بۆ دەكا و دەیەوێ‌ نەوروژێ‌، تەنانەت مامە حەمەیی و ماستاویشی بۆ دەكەن، ئێ‌ بەڵكو هێندە جوڵەجوڵنەكا، ئەمە خودایە تا چەند ڕۆژێكی داهاتووی نزیك، كوتەكێكی بۆ دەدۆزنەوە و لەناوی دەبەن. ئەو دەوڵەتمەدار و سیاسیانەی بیر لە ئاساییشی نەتەوەیی دەكەنەوە، هەموو هەوڵێكیان بۆ ئەوەیە، ئەوەندەی لەبەر دەستایاندایە بە دڵ و دەستكراوەیی خەریكی هاوكاری خەڵكی بن، چونكە زۆر چاك لەوە تێگەیشتوون كە ئەمە گەورەترین هەڕەشەی سەر مانەوەی مرۆڤایەتی و گەردوونە. 
دۆخی ئەمڕۆژانەی وڵاتان و جیهان بە جۆرێكە هاوكاری و كارامەیی هەموو لایەكی دەوێ‌، لە ئێستادا لە زۆر وڵاتانی دونیادا هەنگاو بەرەو ئەوە دەڕوا كە حكومەتی زۆرینەی پەرلەمان هەڵوەشێتەوە و بكرێتە حكومەتی ئیئتیلافی لە نێوان حیزبی دەسەڵاتدار و موعارەزەدا، بۆ ئەوەی بە گشت لایەك بەرپرسیارێتی هەڵگرن و ڕووبەڕەووی دوژمنی هەموو لایەك "ڤایرۆسی كۆرۆنا" ببنەوە. هەڵبەت ئەوە ئاستی دڵسۆزییە و تێگەیشتنە لە حیزبایەتی و حكومەتداری كە بەرپرسیاران و دەسەڵاتداران، وەختێك نەتەوە و حكومەت یا بەشێك لە نەتەوە و حكومەت دەكەونە قەیرانێكی مەترسییەوە، دەبێ‌ گشت لایەك چی لە دەست دێ‌ پێكەوە شانی بدەنەبەر و لە دۆزینەوەی قەڵاغانی بەگژداچوونەوە بگەڕێن و چارەسەرێك بدۆزنەوە، پێكەوە وازیان لە قسەی زل و ناووناتۆرە هێناوە.
كاتی "ڤایرۆسی كۆرۆنا"، كاتی نەمانی دەسەڵاتی خۆهەڵكێشانە، كاتی زیاتر بیركردنەوە و فێربوونی ڕێز و هاوكاری و خۆشەویستی ئینسانانە و برایەتییە. بەیەكەوە نەبین نابین بە هیچ، ئەوە نییە تا ئێستا نەبووین! وەختێك لە مێژوودا  لەسەر دەسەڵات، مێژوو، جوگرافیا، ئابووری، بەیداخ، یەكدی قەبوڵكردن هاوباوەڕ نەبووین، بۆیە تا ئەمڕۆ، بێ‌ دەوڵەت و بێ‌ ناونیشان ماوینەتەوە، لە دوای دواوە هەر لۆقەلۆقمانە، حەقە دەسەڵاتدارانی كورد جا سەر بە هەر حیزب و ڕێباز و فەلسەفەیەكن، بیر لە یەك چارەنووسی و سەرفرازی بكەنەوە، نەك لەسەر یەكدی شكان و مونافەسەی ناجۆر و نابەجێ‌ بەردەوامبن، بەنیازبن جێ‌ بە یەكدی چۆڵبكەن، ئەوان با بچن بیر لە پاراستنی قەوارەی هەرێم و بەهێزكردن و فراوانكردنی كورد بكەنەوە، بچن بزانن كوێ‌ كوردستانە و كێ‌ كوردستانییە و چییان دەوێ‌ و كاری بە پەلەی پێویستیان چییە بۆیان بكەن، نەك هەڕەشە و گوڕەشە لە یەكدی بكەن، ئەگەر دەسەڵات، بە تایبەتی لە كاتی تەنگانەدا بۆ تەبایی بە تەنگەوە هاتن نەبێ‌، ماڵی بڕمێ‌ و نەمێنێ‌.
ئەمڕۆ ئەوەی دەسەڵاتی هەیە "ڤایرۆسی كۆرۆنا"یە، هەموو كەسێكی وەك یەك كردۆتە كونەوە، ڕێگای نەهێشتۆتەوە، كێ‌ چەند تورمبیلی جام ڕەشی بە دواوەیە، یا چەند چەكدار و ڕیزی درێژی حەشەم و زۆردار و گەڵەگای لە پشتەوەیە، خۆبادان بە جلی جوان و كەش و فشی ئەوانەی نەهێشتووە، ئێستا گشت لایەك، لە ماڵەوە وەك بابایەكی مرۆڤی وەك من، لە بیجامە یا دەرپێی سپی و شڕواڵمان لە بەردایە، بە عاقڵانە دانیشتووین. لە ژیانی خۆمدا ئەمە یەكەم جارە لە بەردەم زۆرداری و بێ‌ بەزەیی "كۆرۆنا"دا گشتمان: دەسەڵاتدار و بێ‌ دەسەڵات، دارا و هەژار، زۆردار و بێ‌ زۆر یەكسانین. لێرەدا پێویستە ئەو نزایە بكەم و "ئەنگۆ هەموو بڵێن: ئامین."، لەو دنایا بابان وێران و هەڕەشەی سەر مرۆڤایەتی "كۆرۆنایا"، باری تەعالا ئەو بەڵا و پەتایە و هەرچی لەو جۆرەن، بە لوتف و كەرەمی خۆی لەسەرمان هەڵگرێ‌، بە دەسەڵات و بێ‌ دەسەڵات عەقڵیان بەبەر خۆیاندا بێتەوە و واز بێنن لە خۆبادان و توڕەیی و شانازی بە چەك و پارە و دەسەڵاتەوە و ئەو چوار ڕۆژە ژیانەی هەیە بە سەرگەرمی ڕێز و مەحەببەت بەڕێبكەین، ئامین.
لە كوردستان و لە هەر شوێنێكی كۆنە دنیایە، ئەگەر دەسەڵاتداران و سیاسەتمەدار نەتوانن فێری خۆشەویستی و پەرۆشی و ئەخلاق ببن، ئەگەر ناكاربن زمانی تێگەیشتن لە نێوخۆیاندا بدۆزنەوە، بەڕاستی ئەوانە بە لای خەڵكییەوە بە زیادیان دەزانن و لە سونفی "كۆرۆنا"ی بچووك دەیانژمێرن و زمانی حاڵی جەماوەر پێكەوە ڕوویانتێدەكەن و دەڵێن: " ئێمە هیچ جۆرە "كۆڕۆنایەكمان ناوێ‌."
لەم یەك دوو ڕۆژەدا، دوو دەزگای هەواڵگری پارتی و یەكێتی "زانیاری و پاراستن" لەسەر گرتنی یەكێك گوایا پاسەوانێكی وەزیری دارایی پێشوو بووە، بە دنەی "دەزگای زانیاری" سیخوڕی بۆ لایەنێكی دەرەكی كردووە، ئەوجا ئاساییشی هەوڵێر و نووسینگەی سەرۆك وەزیران وەڵامیان داوەتەوە، هی هەردوو لایان مایەی پێكەنین و ڕقی خەڵكی كوردستانن و هیچ جۆرە بنەمایەكی بەرپرسیارێتیان ئاساییشیان پێوە نابینرێ‌، هەڵبەت ئەوە كاری من نییە بزانم ئەو قسانەی ئەوان چەند ڕاستن یا ناڕاستن، بەڵام كاری من ئەوەیە كە بە هەردوو لایان بڵێم: بەڕاستی حەیفە لەم كاتەدا كە وا كورد و مرۆڤایەتی دووچاری هەڕەشەی مەترسی "ڤایرۆسی كۆرۆنا" بۆتەوە، تازە بە تازە ئێوە كای كۆن بە بادا دەكەن و ترس دەخەنە ناو دەروونی خەڵك و دڵی نەتەوە ناخۆش دەكەن، لە كاتێكدا گشتمان پێویستمان بە ڕەوینەوەی دڵەڕاوكێ‌ هەیە و هەناسەی حەوانەوە لە پەتاكە پێویستە، چونكە تا خەڵك بترسێ‌، خودا نەخواستە ڤایرۆسەكە زاڵتر دەبێ‌.
لەم دەرفەتەدا دەمەوێ‌ بگەڕێمەوە بۆ سەردەمی منداڵیمان، كاتێك گڕۆزیمان دكرد و زۆر جاریش بێ‌ بوونی هۆكارێك هەر دەگوڕزایینەوە و داك و بابی ڕەحمەتیمان توند و توڕە دەكرد، دایكمان یادی بەخێر، دەهات بە دەنگمانەوە: ڕۆڵە چیت دەوێ‌ و بۆ وا بە كوڵ دەگرێ‌؟ ئیدی منداڵ بووین لە سەر سنگی دایك و بە قسەی خۆش ژیر نەدەبووینەوە. ئەوجا نۆرەی هەڕەشە دەهات و دایكمان دەیگووت: بێ‌ دەنگ نەبن، شەو لەبان یا خێو یا سەگە ڕەشەكەی بەر دەركی سەراتان بۆ بانگدەكەم، ئیدەی ورتەمان نەدەما و ژیردەبووینەوە. دیارە خەڵكانی وەك ئێمەمانان و هەموو كوردیش كە لای دەسەڵاتدارانی خۆمان بایەخیان نییە، هەر ئەوەمان لە دەستدێ‌ بە "ڤایرۆسی كۆرۆنا" بیان ترسێنین و بڵێن: یا دانیشن بەخێر یا "كۆرۆنا"تان بۆ بانگدەكەین.

 

تێبینی: ئەو نزایەی سەرەوە ئیحای گۆرانییەكی بە سۆزی "سێوە"ی گۆرانیبێژی گەورەی كورد و كۆیەیە.
 


زۆرترین بینراو
توركیا كوژرانی سه‌ربازێكی وڵاته‌كه‌ی له‌ هه‌رێمی كوردستان راگه‌یاند
محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: ئێوه‌ ئه‌وه‌نده‌ موهیمن ئه‌مریكاو ئێران رێكده‌خه‌ن، ئه‌ی بێزه‌حمه‌ت بۆ خۆتان رێكناكه‌ون
سەبارەت بەبڕیارەکەی دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق بە "نادەستووریبوون"ـی یاسای ژمارە 21ـی ساڵی ‏‏2003ـی پەرلەمانی كوردستان
حكومه‌تی عێراق: له‌ماوه‌یه‌كی نزیكدا نرخی 100 دۆلار له‌ بازاڕی ره‌شدا بۆ 155 هه‌زار دینار داده‌به‌زێنین
نه‌تانیاهو: له‌ماوه‌ی دو ساڵی داهاتودا رژێمی ئێران ده‌ڕوخێنین
شەپۆلێکی نوێی هێرشی مووشەکی و درۆنی بۆ سەر سعودیە؛ ٤ بریندار لە ڕیاز و زیان بەر دامەزراوەیەکی ئارامکۆ کەوت
رێكخراوی یه‌كڕیزیی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان داوای رونكردنه‌وه‌ له‌ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌كات
لە ناو زیندانەوە بۆ ڕیزبەندی پێنج گەورەترین نووسەری مێژووی تورکیا؛ تیراژی کتێبەکانی دەمیرتاش یەک ملیۆنی تێپەڕاند
دڵشاد شه‌هاب: هه‌ندێك له‌ هێزه‌كانی رۆژهه‌ڵات له‌ كاتی جه‌نگدا خه‌ریكی نمایشی سه‌ربازی بون
بەها ئەعرەجی: نەوتی عێراق بە پارێزگاریی ئەمریکا لە ڕێگەی عومانەوە هەناردە دەکرێت و ئێران هاوکارمان نەبووە
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×