لە کاردانەوەیەکدا بەرامبەر بە لێدوانەکانی عەدنان فەیحان دلێمی، جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق، کە داوای ڕاگرتنی ناردنی پارە و مووچەی بۆ هەرێمی کوردستان کردبوو، بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ژمێریاری لە وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕوونکردنەوەیەکی فەرمی بڵاوکردەوە. وەزارەتەکە لە ڕوونکردنەوەکەیدا سەرسوڕمانی خۆی نیشانداوە کە داوای ڕاگرتنی مووچەی توێژێک لە هاووڵاتییان دەکرێت، لە کاتێکدا مووچەی فەرمانبەرانی ناوچەکانی دیکەی عێراق بە هیچ پاساو و هۆکارێک ڕاناگیرێت.
پابەندبوونە یاسایی و داراییەکان
ئاوێنە: لە ڕوونکردنەوەکەدا هاتووە کە جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمان داوای لە حکوومەتی فیدراڵی کردووە ناردنی هەر بڕە پارەیەک بۆ هەرێم ڕابگرێت تا کاتی یەکلاییکردنەوەی کێشەکان. لە بەرامبەردا، وەزارەتی دارایی هەرێم جەخت دەکاتەوە کە بەردەوام ئامادەیی تەواوی هەبووە بۆ چارەسەرکردنی سەرجەم تێبینییەکان و یەکلاییکردنەوەی پرسە داراییەکان. هەروەها بە فەرمی ڕایگەیاندووە کە حکوومەتی هەرێم سەرجەم پابەندبوونەکانی خۆی لە چوارچێوەی یاسای ئیدارەی دارایی ژمارە ٦ی ساڵی ٢٠١٩ و یاسای بودجەی گشتیی فیدراڵی ژمارە ١٣ بۆ ساڵانی (٢٠٢٣، ٢٠٢٤، و ٢٠٢٥) بەتەواوی جێبەجێ کردووە.
کێشەی شایستە داراییەکانی ساڵی ٢٠٢٥
بەپێی بەیاننامەکەی وەزارەتی دارایی، هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠٢٥دا پشکی خەزێنەی فیدراڵیی بەپێی یاسا بەرکارەکان و لەسەر بنەمای ڕێککەوتنی لەگەڵ حکوومەتی پێشووی عێراق ڕادەست کردووە. بەڵام ئاماژە بەوە کراوە کە لە بەرامبەر ئەم پابەندبوونەدا، بەغدا تەنیا مووچەی ١٠ مانگی مووچەخۆرانی هەرێمی خەرج کردووە و شایستەی دارایی مانگەکانی (١١ و ١٢)ی هەمان ساڵی نەناردووە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە فەرمانبەرانی دامەزراوەکانی دیکەی دەوڵەتی عێراق مووچەی ئەو دوو مانگەیان بەبێ گرفت وەرگرتووە.
داهاتە نانەوتییەکان و سیستەمی ئەسیکۆدا بۆ ساڵی ٢٠٢٦
لە بەشێکی دیکەی بابەتەکەدا کە تیشک دەخاتە سەر ساڵی ٢٠٢٦، وەزارەتەکە ڕوونیکردووەتەوە کە بەپێی ڕێککەوتنەکان، پشکی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتە نانەوتییەکانی هەرێم بۆ مانگەکانی (کانوونی یەکەم، شوبات، ئادار، نیسان، و ئایار) نێردراوە.
سەبارەت بە مانگەکانی ئادار و نیسان، وەزارەتەکە هۆکاری دابەزینی بەرچاوی داهاتە نانەوتییەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ دوو خاڵی سەرەکی:
بارودۆخی ناسەقامگیری ئەمنی و شەڕ لە ناوچەکە
نەگەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی لەسەر جێبەجێکردنی سیستەمی گومرگیی ئەلیکترۆنیی "ئەسیکۆدا" لە دەروازە سنوورییەکانی هەرێم.
وەزارەتی دارایی هەرێم پێی وایە ئەم سیستەمە وەک ئامرازێک بۆ دروستکردنی فشاری ئابووری لەسەر هەرێم بەکارهێنراوە. سەرەڕای ئەمانەش، ئاماژە بەوە کراوە کە لەگەڵ حکوومەتی پێشووی فیدراڵی ڕێککەوتن کراوە بۆ ناردنی **٥٠٪**ی داهاتە نانەوتییەکان بە ڕەچاوکردنی ئەو دابەزینە. هەروەها ڕاگەیەندراوە کە گفتوگۆکانی تایبەت بە جێبەجێکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا گەیشتوونەتە قۆناغی کۆتایی، بەڵام دەرکردنی بڕیاری پێویست لەلایەن حکوومەتی فیدراڵییەوە دواخراوە.
ڕەخنە لە پەیڕەوکردنی سیستەمی "خەرجیی فیعلی"
لە کۆتایی ڕوونکردنەوەکەدا، وەزارەتی دارایی هەرێم ئاراستەی ڕەخنەکانی دەباتەوە سەر جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق و دەڵێت؛ لەبری داواکردنی بڕینی مووچە، پێویست بوو ناوبراو هەوڵی بدایە چارەسەرێکی یاسایی و دەستووری بۆ کێشەی سەپاندنی سیستەمی "خەرجیی فیعلی" بیدۆزیایەتەوە.
وەزارەتەکە جەخت دەکاتەوە کە بەهۆی جێبەجێکردنی بڕگەی خەرجیی فیعلییەوە، شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان (لە نێویاندا مووچە) لە بودجەی گشتی بە شێوەیەکی ناتەواو نێردراوە، بەتایبەت کە ئەم بڕگەیە تەنیا بەسەر هەرێمی کوردستاندا دەسەپێندرێت و لە پارێزگاکانی دیکەی عێراق پەیڕەو ناکرێت. لەبەر ئەم هۆکارانە، وەزارەتەکە ڕایدەگەیەنێت کە داواکارییەکەی جێگری سەرۆکی پەرلەمان جێگەی سەرسوڕمانە، چونکە پێگەکەی وا دەخوازێت پارێزەری مافی سەرجەم هاووڵاتییان بێت و گەرەنتیی یەکسانی لە نێوانیاندا بکات.