بێهێزی دامەزراوەکان‌و قوڵبونەوەی ناکۆکیەکان لەهەرێمی کوردستان

محەمەد غەریب حسێن
  2024-05-05   

لەم نوسینەدا هەوڵدەدەم کە تیشک بخەمەسەر کاریگەریە نەرێنیەکانی بێهێزی دامەزراوە و سەروەر نەبوونی یاسا و زاڵبونی  هەست و بەرژەوەندی حیزبی و تایبەتی لە بەڕێوەبردنی کاروباری سیاسی و پرۆسەی دیموکراسیدا

 

لە هەر سیستەمێکی دیمۆکراسیدا ڕۆڵ و پێگەی دامەزراوەکان لە بە جێگەیاندنی ئەرکەکانیان بە شێوەیەکی سەربەخۆیانە لە چوارچێوەی یاسا بەرکارەکاندا و دور لە هەر دەستوەردانێک ڕێزلێگیراوە و بەرز دەنرخێندرێت و ئەرکی هەر دەوڵەتێکی  دیموکراسیە کە دامەزراوەکانی بپارێزێت.

بەداخەوە لە عێراق و بەدیاریکراوی لە هەرێمی کوردستانی  عێراقدا دامەزراوەکان بونەتە قوربانی ململانێ سیاسییەکان زۆر جار دامەزراوەکان کارتێکی فشارن بەدەست لایەنە سیاسیەکانەوە و دژی یەک بەکاری دێنن کە لە ئەنجامدا کاریگەری نەرێنی و زیانبەخش بە جێ دێڵێت لەسەر خودی دامەزراوەکە خۆی و کۆی پرۆسەی سیاسی و دیموکراسی، وە هەروەها پاشخانێکی خراپی تێڕوانین لە هزری هاوڵاتیاندا جێدەهێڵێت بەرامبەر بەو دامەزراوانەی کە ڕۆڵی گرنگ و کاریگەریان هەیە لە پڕۆسەی بەرودان بە دیموکراسی و پاراستنی مافەکانی مرۆڤ. بۆ نموونە ململانێکانی یەکێتی و پارتی گورزی خراپی دا لە ڕۆڵ و پێگەی پەرلەمانی هەرێمی کوردستانی عێراق، بەجۆر کە نەیتوانی لە ئاستی کێشەکانی ئیستای هەرێمی کوردستاندا ڕۆڵی خۆی ببینیت، لەئێستاشدا بەهۆی ململانێ سیاسییەکانەوە سەبارەت بە هەڵبژاردنەکان،   پەرلەمان ماوەی یاسای بەسەر چوە و دادگای فیدراڵی دژێکردنەوەی تەمەنی پەرلەمانی بە نادەستوری لەقەڵمدا و کارەکانی پەرلەمانی ڕاگرت و پەرلەمان نەیتوانی ڕۆڵی خۆی ببینێت، وە لە ئێستادا چاوەڕێی ڕەحمی یەکێتی و پارتیە کە لەسەر هەڵبژاردن ڕێکەون و جارێکی تر پەرلەمان دەست بە کارەکانی خۆی بکاتەوە، بەداخەوە لە ئێستادا بۆ جاری چوارەمە کە هەڵبژاردنەکان دوادەخرێت لەسەر داوای پارتی دیموکراتی کوردستان و بە ڕەزامەندی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان, لە هەر پڕۆسەیەکی دیمۆکراسیدا پەرلەمان سەنگی مەحەکە و  ڕۆڵی یەیکجار کاریگەر دەبینێت لە چارەسەرکردنی کێشەکاندا.

 

دادگاکان: دادگا دامەزراوەیەکی گشتی حوکومیە کە ئەرکی بەدیهێنانی دادپەروەری و یەکسانیە لەنێوان چین و توێژەکانی کۆمەڵگا، دەست وەردان لەکار و بارەکانی دادگادا ڕاستەوخۆ کاریگەری بەهێز دادەنێت لەسەر یەکسانی کردن و دادپەوەری کردن کە کارێکی زۆر پیرۆزی هەر دادگایەکی سەربەخۆیە و دەبێتە هۆی بەلاڕێدابردنی کەیس و دۆسێکان  و دورحستنەوەیان لە بەدیهێنانی دادپەروەری و یەکسانی، لەهەرێمی کوردستانی عێراقدا هەردوو حیزبی دەسەڵاتدار بەتەواوەتی دەسیان حستۆتە ناو کاروباری داگاکان و ڕێگری و داستوەردانی ڕاستەخۆ و تەواوەتی دەکەن لەیەکلای کردنەوەی کەیسەکاندا بە تایبەتی ئەو کەیسانەی کە دژە بە بەرژەوەبدیەکانیان وەک لەزۆنی سەوز لە کەیسەکانی شاسوار عەبدولواحید و بکوژانی هەفدەی شوبات و کاوەگرمیانی و  لەزۆنی زەردیش لە کەیسەکانی گیراوانی بادیناندا و زەردەشت عوسمان و مەلا هۆشیار و نوێکردنەوەی پۆستی سەرۆکایەتی هەرێم و زۆریتر. 

کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکانی کوردستانی عێراق قوربانیەکی تری ململانێکانی نێوان یەکێتی و پارتیە، لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا پۆستەکانی ناو هەر دامەزراوەیەک دابەشکراوە بەسەر یەکێتی و پارتی دا و هەندێ جاریش لایەنەکانی تر پشکیان بەردەکەوێت، ئەم بەش و بەشکاریە وای کردوە کە دامەزراوەکە نەتوانێت بە گوێرەی ئە یاسا و ڕێسایانەی کە بۆی دیاری کراوە کاری خۆی بکات و دەبێتە قوربانی ململانێکانی نێوان یەکێتی و پارتی، کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکانی کوردستانیش کەنەیتوانی کاریخۆی بکات و خۆی نوێ بکاتەوە و بەردەوامی بەکارەکانی بدات کە زۆر گرنگە بۆ پرۆسەی دیمۆکراسی هۆکارەکەی ڕێکنەکەوتنی یەکێتیی و پارتی بوو لەسەر هەموارکردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەکان. 

لێرەوە دەبینین کە لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا دامەزراوەکان لە ژێر فشاری یەکێتیی و پارتیدا ناتوانن کارەکانی خۆیان بکەن و ئیفلیج دەکرێن وە لەهەر باردۆخێکدا دەکەونە بەر ڕەحمەتی ئەم دوو حیزبە و بەرژەوەندیەکانیان کە ئەمەش بە کۆسپێکی ڕاستەوخۆ دادەنرێت لە بەردەم پرۆسەی دیموکراسیدا کە هەرێمەکەمان بەرەو هەڵدێر دەبات، وەک دەبینین ڕۆژانەش نیگەرانی خەڵک و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێدەکەوێتەوە. 

 

زۆرترین بینراو
توركیا كوژرانی سه‌ربازێكی وڵاته‌كه‌ی له‌ هه‌رێمی كوردستان راگه‌یاند
محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود: ئێوه‌ ئه‌وه‌نده‌ موهیمن ئه‌مریكاو ئێران رێكده‌خه‌ن، ئه‌ی بێزه‌حمه‌ت بۆ خۆتان رێكناكه‌ون
سەبارەت بەبڕیارەکەی دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق بە "نادەستووریبوون"ـی یاسای ژمارە 21ـی ساڵی ‏‏2003ـی پەرلەمانی كوردستان
حكومه‌تی عێراق: له‌ماوه‌یه‌كی نزیكدا نرخی 100 دۆلار له‌ بازاڕی ره‌شدا بۆ 155 هه‌زار دینار داده‌به‌زێنین
نه‌تانیاهو: له‌ماوه‌ی دو ساڵی داهاتودا رژێمی ئێران ده‌ڕوخێنین
شەپۆلێکی نوێی هێرشی مووشەکی و درۆنی بۆ سەر سعودیە؛ ٤ بریندار لە ڕیاز و زیان بەر دامەزراوەیەکی ئارامکۆ کەوت
رێكخراوی یه‌كڕیزیی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان داوای رونكردنه‌وه‌ له‌ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌كات
دڵشاد شه‌هاب: هه‌ندێك له‌ هێزه‌كانی رۆژهه‌ڵات له‌ كاتی جه‌نگدا خه‌ریكی نمایشی سه‌ربازی بون
لە ناو زیندانەوە بۆ ڕیزبەندی پێنج گەورەترین نووسەری مێژووی تورکیا؛ تیراژی کتێبەکانی دەمیرتاش یەک ملیۆنی تێپەڕاند
دادگای تاران جارێكی دیكه‌ سزای له‌سێداره‌دانی بۆ وریشه‌ مورادی ده‌ركرد
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×