کەرکوک، لەدیسەمبەری ئەمساڵدا!

عەبدولرەزاق شەریف
  2023-12-14     567

هەفتەی ئایندە، دەنگدەرانی پارێزگای کەرکوک (یەک ملیون و دووسەد هەزار و قسور، تائێستا هەشتسەدوهەفتا هەزار و شەشسەدوبیست کارتی دەنگدانیان وەرگرتۆتەوە)، دەچنە سەر سنوقەکانی دەنگدان .

پێش دوو ساڵ و بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق تەنیا لەسەدا چلی دەنگدەرانی کەرکوک بەشداریانکرد، کورد بەلەسەدا بیستی ئەوانەی مافی دەنگدانیان هەبوو توانی سەدا چلی دەنگدەرەکانی کەرکوک بەدەست بهێنێت (١٦٠٣٧٠ دەنگ) . بەدوبارەبونەوە یان کەمبونەوەی ئەم رێژەی دەنگ و بەشداریکردنەی کورد مەترسی و کارەساتی گەورەمان بەسەردا دێت .

هەمومان ئەزانین خراپی حوکمڕانی سیودوساڵەی پارتی و یەکێتی لەهەرێمی کوردستان و پانزەساڵەشیان لەکەرکوک دەرگای ئەم مەترسیە گەورەیەی لەسەر کورد کردۆتەوە، هەرلەداخی خراپەکاری ئەوانیشە کوردەکانی کەرکوک گوڕوتین و بڕستی بەشداریکردنیان بۆ هەڵبژاردن و خەباتی مەدەنی نەماوە، خۆئەگەر تەنیا هەردوو حیزب بەیەک لیست یانەخۆ دوو لیستی جیاوازیش لەهەڵبژاردنەکەدا بکەوتنایەتە کێبڕکێی لیستەکانی دوو نەتەوەکەیترەوە، بەدڵنیاییەوە کارەساتی گەورەتر لە ریفراندۆم و شانزەی ئۆکتۆبەر لەکەرکوکدا، بەسەر کورد ئەهات چونکە بینیمان لەهەڵبژاردنی پێشودا بەسەدا چل بەشداریانکرد و سەدا پانزەی دەنگی کورد بەر یەکێتی کەوت و سەدا پێنجیش بەر پارتی کەوت، گرنگە بزانین بێزاری و نەعلەتی خەڵکی کەرکوک لەو دوو هێزە زۆر گەورەتر و زیاترە لەوەی لەبەر کورد بونیان دەنگیان بدەنێ و ئاشتیان بکەنەوە .

پارتی و یەکێتی پێشتر لەکۆی یەک ملیۆن دەنگدەری پارێزگاکە و لەکۆی نزیکەی نیو ملیۆن بەشداربوو، سەدوسیویەک هەزار و هەشتسەدو بیستوچوار دەنگیان هێناوە ( یەکێتی ٨۲۲٨٦ ، پارتی ٤۹٥۳٨ )، ئەم ژمارەیە بەڵگە و ئاماژەی تەواوە بۆئەو نەعلەتەی کەکورد لەکەرکوک لەو دوو حیزبەی کردوە (لەکاتێکدا، رێژەی موچەخۆرەکانیان لەسەر پارێزگای کەرکوک زۆر لەو ژمارەیە زیاترە) .

گەر حەماسی کوردستانی بونی کەرکوک و رکەبەرایەتی لەناو کەرکوکیەکاندا، سەریشبکات ! پارتی و یەکێتی هەر چەند هەزار دەنگێ زیاد دەکەن، دەنگەکانیان ناگاتە سەدا بیستی ئەو کەسانەی کە لەکەرکوکدا، مافی دەنگدانیان هەیە ! گەر رێژەی بەشداربوانیش نیوە زیاتر بێت بەهەردوو لیستکەیان سەدا سی دەنگدەری راستەقینە (ئەوانەی بەشداری دەکەن)، بەدەستناهێنن .

کەواتە کورد چۆن ئەم مەترسیە بڕەوێنێتەوە و ئەبێت چۆن و چی بکات ؟

- بەرزکردنەوەی رێژەی بەشداریکردنی کورد . پێویستە ستراتیژی هەمو کەناڵەکانی بانگەشە و راگەیاندنی حیزبە کوردستانیەکان بێت (پێچەوانەی ئەو ستراتیژەی پارتی و یەکێتی هەنوکە پەیڕەوی دەکەن) .

- هیچ لایەن و کەسێکی کورد پەروەر شەڕی سێ لیستە کوردستانیەکەی دەرەوەی هاوپەیمانێتی پارتی و یەکێتی نەکات .

- هەمو ئەو کوردانەی پێشتر لەبێزاری ونەعلەتی پارتی ویەکێتی نەچونەتە دەنگدان ! دەتوانن توڕەبونیان لەخزمەتی کورد تەوزیف بکەن، جگە لەپارتی و یەکێتی خەتابار و خەتاکار، دەنگبدەن بەو کورد و کەرکوکیانەی کە پارتی و یەکێتی نین، لەخزمەتی ئەجنداکانی هەردوو حیزبەکەدا نابن، بەوەش مەترسی کارەساتی چاوەڕوانکراو دەڕەوێتەوە .

بەبێ شک و گومان خوێنەری کورد ئەم نوسینەی من وەک بانگەشەیەک بۆ (نەوەی نوێ و ئەوانیتر) پێناسەدەکات، لەراستیا من بەو مەبەستە نەمنوسیوە بەڵام گەر ئەو هێزە چەند کەسیەی کەرکوک بتوانێت مەترسی و کارەساتی مێژویی بڕەوێنێتەوە وکوردستانی بونی کەرکوک بچەسپێنێت ! من لەئێستاوە دەستخۆشیان لێدەکەم و پێشمەرگەی ئەو دەستە چەند کەسیە ئەبم .

کەرکوک لەکۆتایی دیسەمبەری ئەمساڵدا !

دیارە رێژەی بەشداریکردن لای هەرسێ نەتەوەی (کورد ، عەرەب و تورکمان) گەرمتر و زیاتر دەبێت . هەرچەندە هەریەک لەسێ پێکهاتەکەی کەرکوک نەیانتوانیوە یەک لیست و یەک هاوپەیمانێتی تایبەت بەخۆیان و تەنانەت هاوبەش لەگەڵ یەکتریشا هەبێت بەڵام دواجار کۆی دەنگەکانی لیستەکانی هەر یەکێ لەو پێکهاتانە، سەنگ و پێگەی ئەو نەتەوەیە لەتەواوی پارێزگای کەرکوک دیاری دەکات .

داتاکانی هەڵبژاردنی پێشو پێماندەڵێت : بەبێ دەنگی ئەوانەی دڕدۆنگ و نارازین لە سیاسەتی چەوتی پانزە ساڵەی حوکمداری یەکێتی و پارتی، کورد سەنگ و پێگەی خۆی وەرناگرێت و ناتوانێ کوردوستانی بونی کەرکوک بسەلمێنێت ! بۆیە جارێکیتر هەمومان قەرزاری ئەو حیزب ولیستە جوامێرانەین کەلەدەرەوەی هاوپەیمانێتی پارتی و یەکێتی بەشداری هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوکیان کردوە و دەتوانن دەنگە بێزار و نارازیەکانی کورد لەدەرەوەی پارتی و یەکێتی کۆبکەنەوە .

کۆتایی دیسەمبەری ئەمساڵ گفتوگۆکان بۆدابەشکردنی پۆستی پارێزگار و سەرۆکی ئەنجومەن و هەندێک لەپۆستە سیادیەکانی کەرکوک دەستپێدەکات . دەستوری عێراق و یاسای ئەنجومەنەکە و عورفی تەوافوقی سیاسی وادەکات هیچ نەتەوەیەک بەبێ ئەوانیتر تاکڕەوی لەحوکمڕانی کەرکوکدا نەکات ( رەنگە ئەم پرەنسیپە هۆکاری سەرەکی رێکنەکەوتن و دەستێوەردان و فرە لیستی هەرسێ پێکهاتەکە بێت ) چونکە گەر لیستی نەتەوەیەک کشایەوە هەمان نەتەوە لیستێکی تری بۆ کارت و فشار و رێکەوتن لەگەڵ ئەوانیتر ئامادەیە ! باشترین دوو لیست بۆ ئەو یاریە خراپە لەناو ماڵی کوردا لیستەکانی (پارتی ویەکێتی) یە چونکە لەئێستاوە دیارە کە یەکتری قبوڵ ناکەن و لەسەر مێزی گفتوگۆ بەمەبدەئی( تۆپینی خۆم و زەرەری خاوەنم ) رەفتار دەکەن .

لێرەوە مەبدەئی نەعلەتکردن لەپارتی و یەکێتی ئەبێتە نیعمەت و وەک ئەرکێکی نیشتیمانی و نەتەوەیی لێدێت . چونکە دواجار ئەوان لەسەر مێزی گفتوگۆ بەهۆی کۆنە قین و لەبەرژەوەندی شەخسی خۆیان و بنەماڵەکانیان، وەک پێشوتر یەکێکیان هاوپەیمانی تورکیا و ئەویتریان هی ئێران دەکات . یەکێکیان (تورکمان و عەرەبی سونە و ئەویتریان هی تورکمان و عەرەبی شیعە) دەکات ! لەبردنەوەی هەریەکێکیشیانا گەر بەجوت زۆرینەش بن، پارێزگاری کەرکوک و حوکمداری کەرکوک لەدەست کورد دەردەچێت .

ئەم مەترسیە هیچی کەمتر نیە لەمەترسی بایکۆتکردنی دەنگە نارازیەکانی کورد لەکەرکوک ، بۆیە لەم هەڵبژاردنەدا، پەڕوباڵکردنی ئەوان وسەرخستنی کاندیدەکانی دەرەوەی پارتی و یەکێتی و بەهێزکردنیان ئەرکە گرنگەکەیە، رێگرتنە لەو سیناریۆیانەی ئەندازیارەکانی ئەنقەرە و تاران لەمێژە بۆ حوکمڕانی کەرکوک دایدەڕێژن .

بۆ هەمو ئەوانەی پەرۆشی مافەکانی گەلی کوردستانن، مەترسی و کارەساتە چاوەڕوانکراوەکە بەپرسیارێکی گرنگ ئەخەمە پێش چاویان :

ئایا رێژەی ئەو کوردانەی لەکەرکوکدا تەمەنای حوکمدارێتی بەغدا، لەکەرکوکدا دەکەن چەندە ؟

بەپێچەوانەشەوە رێژەی ئەو عەرەب و تورکمانانە چەندن کە تەمەنای حوکمدارێتی هەرێمی کوردستان بۆ کەرکوک دەکەن ؟ گەر لامسەللایی، بەویژدانەوە هەر خوێنەرێک وەڵامی ئەم پرسیارە لای خۆی بداتەوە تێدەگات کەبەرامبەر خراپەکاری و بەدرەفتاری پارتی و یەکێتی بانگەوازێکی خراپ و بێویژدانیم نەکردوە !

وتاری زیاتر

زۆرترین بینراو
لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان مەلایەک بە بە دەستڕێژی گوللە کوژرا
وه‌زیری پێشمه‌رگه‌: پڕۆسه‌ی یه‌كخستنه‌وه‌ی ته‌واوه‌تی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ به‌سه‌ركه‌وتویی كۆتایی هات
دادگاییکردنی دەستگیرکراوانی لالەزار دواخرا؛ پارێزەران باس لە «سیناریۆ و گوشار» لەسەر تۆمەتباران دەکەن
پەرلەمانتارێک: وەزیری دارایی واژۆی لەسەر ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم کرد
پێشڕەویی حوسییەکان بەرەو شاری موخا؛ هاوکێشەی سەربازی لە دەوروبەری بابولمەندەب دەگۆڕێت
هه‌یبه‌ت حه‌لبوسی بۆ مه‌سرور بارزانی: مافه‌ ده‌ستورییه‌كانی هه‌رێم له‌ بودجه‌دا پارێزراو ده‌بن
دادگای سلێمانی ئەمڕۆ وتەی لاهور شێخ جەنگی و پێنج دەستگیرکراوی دۆسیەی لالەزار وەردەگرێت
لە کەلار؛ منداڵێکی دوو ساڵان لەناو تەشتێک ئاودا خنکا
ئیسرائیل بە هەزارو ١٠٠ تەن تەقەمەنی تونێلەکانی "عەلی تاهیر"ی وێران کرد
حکومەتی هەرێم بەپێی سەرژمێریی نوێ داوای 14.1%ـی بودجەی عێراق دەکات؛ "مەبەستمان بودجەی گشتگیرە نەک تەنها مووچە"
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×