فەرماندەیەکی هەپەگە: چوار کێشەی سەرەکیی نێوان هەولێر و بەغدا نەخشەی پێشوەختەن بۆ سەرقاڵکردنی خەڵک
  2026-09-02       249       

عەگید کەلاری، فەرماندەی هێزەکانی پاراستنی گەل (هەپەگە)، لە لێدوان و وتارێکی شیکاریدا تیشک دەخاتە سەر دۆخی سیاسی و ئیداریی نێوان هەرێمی کوردستان و دەسەڵاتی فیدراڵی لە بەغدا، و دەڵێت چوار پرسی سەرەکی هەن کە پێویستە هاووڵاتییانی باشووری کوردستان و تەواوی عێراق بە وردی لێی تێبگەن. ناوبراو پێیوایە ئەو کێشانەی بەردەوام دەبنە ڕۆژەڤی میدیا و شەقام، قەیرانی دروستکراون و بنەماکەیان بۆ قۆناغی دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشوو و سەردەمی پۆڵ برێمەر، حاکمی مەدەنیی پێشووی ئەمریکا لە عێراق، دەگەڕێتەوە، کە وەک سیستەمێک بۆ بەڕێوەبردنی وڵات لە نێوان لایەنەکاندا جێگیر کراون.

ئاوێنە: ​بە وتەی ئەو فەرماندەیەی هەپەگە، هەولێر و بەغدا بەبێ درکاندنی واقیعی ڕێککەوتنەکان، لە کات و شوێنی جیاوازدا ئەو پرسانە دەوروژێنن؛ لەوانەش: ناوچە جێناکۆکەکان (کەرکووک، خانەقین، دووزخورماتوو)، قەیرانی بەنزین، نەوت و غاز، کێشەی مووچە، و چارەنووسی هێزەکانی پێشمەرگە. ناوبراو ئاماژە بەوە دەکات کە سیستەمەکە بە جۆرێک داڕێژراوە ناڕەزایەتی، خۆپیشاندان، بایکۆت، یان بێدەنگبوون لە بەرامبەریان، لە کۆتاییدا لە بەرژەوەندیی ئەمریکا و دەسەڵاتدارانی بەغدا و هەرێم کۆتایی پێدێت.

​لە درێژەی ڕوانینەکانیدا، چوار تەوەرە سەرەکییەکە بەم شێوەیە ڕوون دەکرێنەوە:

​قەیرانی سووتەمەنی و ووزە: کەلاری تیشک دەخاتە سەر کەمیی بەنزین و غاز و بەرزبوونەوەی نرخەکانیان لە وڵاتێکی دەوڵەمەندی وەک عێراق، کە بە یەکێک لە گەورەترین سەرچاوەکانی نەوت دادەنرێت. هاوکات باس لە دروستکردنی نۆرەی درێژی ئۆتۆمبێلەکان و دەنگدانەوەی پەلامارەکانی سەر کێڵگەکانی کۆرمۆر و دانەغاز و لانەغاز دەکات وەک بەشێک لە نیشاندانی قەیرانێکی نائاسایی لە کەرتی ووزەدا.

​چارەنووسی ناوچە کێشەلەسەرەکان و ماددەی ١٤٠: ئاماژە بە دۆخی کەرکووک، خانەقین، دووزخورماتوو، جەلەولا و سەعدییە دەکرێت، لەگەڵ بە هەڵپەسێردراوی هێشتنەوەی ماددەی ١٤٠ی دەستوور. ناوبراو دەڵێت ئەم بابەتە کە لە قۆناغی مەلا مستەفا بارزانی لە ساڵی ١٩٧٥ و پاشانیش درێژەی کێشاوە، بەردەوام وەک کارتی سەرقاڵکردنی شەقامی کوردی و عەرەبی بەکاردەهێنرێت بەبێ گەیشتن بە چارەسەری یەکلاکەرەوە.

​مووچە و دەروازە سنوورییەکان: پرسی دواکەوتن و لێبڕینی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم، کە بووەتە سەردێڕی هەواڵەکان و هۆکاری بایکۆت و مانگرتنی مامۆستایان، لە پاڵ کێشەی دەسەڵاتی ئیداری بەسەر دەروازە سنوورییەکاندا (کە ئایا فیدراڵی بن یان لەژێر دەسەڵاتی هەرێمدا بمێننەوە)، بە یەکێکی تر لە خاڵە بەردەوامەکان دادەنرێت.

​دۆسیەی سەربازی و پێشمەرگە: تەوەری چوارەم بریتییە لە پرسی یەکخستنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە لە چوارچێوەی وەزارەتدا، ناساندن یان پۆلێنکردنی هێزە چەکدارەکان (پێشمەرگە و حەشدی شەعبی)، ئەگەری دروستبوونی سوپایەکی مەرکەزی، و چوونی پێشمەرگە بۆ کەرکووک کە بەردەوام ڕووبەڕووی ناڕەزایەتی و لێدوانی لایەنەکان، لەوانە بەرەی تورکمانی، دەبێتەوە.

​لە کۆتایی وتارەکەیدا، عەگید کەلاری دەڵێت لە دوای ساڵی ٢٠٠٣وە سەرۆک وەزیرانە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق بە هەمان دۆسیەوە دەستبەکار دەبن؛ بە دۆزینەوەی بڕە پارە و زێڕی شاراوە و بەڵێنی یەکخستنی سوپا، کۆنترۆڵکردنی سنوورەکان و هەڵوەشاندنەوەی میلیشیاکان دەست پێدەکەن، بەڵام هەر هەمان کێشە بە شێوازی جیاواز دەمێننەوە. ناوبراو داوا لە گەلانی هەرێم و عێراق دەکات لەم هاوکێشانە تێبگەن و نەبنە ئامرازی گەرمکردنی ئەم ڕۆژەڤانە، چونکە بە وتەی ئەو، ئامانج لەم پرۆسەیە تەنها سەرقاڵکردنی خەڵک و بەدیهێنانی مەرامە سیاسییەکانە.

زۆرترین بینراو
عەلی زەیدی نوێترین هەڵوێستی بەرامبەر بە هەرێم راگەیاند
یەکێتی دەربارەی دەستگیرکردنی نوری گەرمیانی ڕوونکردنەوە دەدات
بە ناوبژیوانی سێنتکۆم؛ ڕیاز داوای یارمەتیی لە ئیسرائیل کردووە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی حوسییەکان
هونەرمەند تارا رەسول سوپاسی ئەوانە دەکات کە دەنگیان پێداوە لەهەڵبژاردنی پەرلەمانی سوید
بافڵ تاڵەبانی لە کۆبوونەوەی لەگەڵ عێراقچی: هەرێمی کوردستان ڕێز لە سەروەریی دراوسێکانی دەگرێت
قۆناغی دوای کشانەوەی ئەمەریکا؛ عێراق تا ساڵی ٢٠٢٨ ناتوانێت چەکی گرووپەکان کۆنترۆڵ بکات
بێڵ گەیتس: جیهان بۆ سەردەمی زیرەکیی دەستکرد ئامادە نییە و پێویستمان بە ڕێکخستنی نێودەوڵەتییە
بە نهێنی سەرکردە سەربازییە باڵاکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و وڵاتانی عەرەب لە ئەڵمانیا کۆبوونەتەوە
ڕاپۆرتێکی پنتاگۆن ئاماری زیانەکانی ئەمریکا لە کەنداو ئاشکرا دەکات؛ زیاتر لە ٦٠٠ هێرش کراوەتە سەر بنکەکان لە عێراق
چوار ساڵ بەسەر ڕووداوی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی تێدەپەڕێت؛ سبەی بازاڕەکانی ڕۆژهەڵات دادەخرێن
© 2026 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×