ئا: ئاوێنە

پێشبینییە سەرەتاییەکان سەرکەوتنێکی گەورە بۆ پارتی ڕاستڕەوی توندڕەوی ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا AfDی راستڕەو بە 44.5%ی دەنگەکان نیشان دەدەن. بەڵام هێشتا ڕوون نییە کە ئایا ئەو حزبە دەتوانێت حکومەت پێکبهێنێت و ببێتە یەکەم پارتی ڕاستڕەوی توندڕەو کە لە دوای جەنگی جیهانی دووەمەوە دەسەڵات لەسەر ئاستی هەرێمایەتی یان پەرلەمانی بەدەستبهێنێت. 

لایەنی ڕاستڕەوی توندڕەوی AfD پشکی خۆی لە ساکسۆنی-ئانهاڵت دوو هێندە کرد بۆ 44.5%، لە کاتێکدا لە ساڵی 2021دا 20.8% بوو، لە کاتێکدا پارتی دیموکرات مەسیحییەکان CDU لە 37.1% دابەزی بۆ 18.5%.

ئەگەر AfD زۆرینەی ڕەها دەستەبەر بکات، بۆ یەکەمجار حکومەتێکی هەرێمی لە ئەڵمانیا پێکدەهێنێت، بەڵام لایەنەکانی دیکە کاریان لەگەڵدا ڕەتکردووەتەوە.

سەرکەوتنی AfD گۆڕانکارییەکی مێژووییە لە سیاسەتی ئەڵمانیادا، دوای چەندین ساڵ لەدوورخستنەوەی ڕاستڕەوی توندڕەو لە دەسەڵات.

AfD کار لەسەر سنووردارکردنی کۆچبەری، کشانەوە لە یۆرۆ، چاکسازی لەکەرتی گشتی و بەها تەقلیدییەکانی زیاتر لە قوتابخانە و دامەزراوە کولتوورییەکان دەکات.

ڕێژەی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکەدا 76.5% بووە، ئەمەش ژمارەیەکی پێوانەیی بووە بۆ ساکسۆنی-ئانهاڵت، لەکاتێکدا پارتی سۆسیال دیموکرات و سەوزەکان ئاستی چوونە ناو پەرلەمانیان تێپەڕاندووە.

پارتی ڕاستڕەوی توندڕەوی ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا (AfD) لە ڕێگادایە بۆ سەرکەوتنێکی مێژوویی لە هەڵبژاردنەکاندا لە ویلایەتی ساکسۆنی-ئانهاڵت لە ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانیا ، بەپێی ڕاپرسییەکانی دەرچوون، ئەمەش زەبرێکی گەورەیە لە فریدریش مێرز، ڕاوێژکاری ئەڵمانیا.

بەپێی ئەنجامەکان پارتی AfD رێژەی 44.5% بەدەستهێناوە، لە کاتێکدا لە ساڵی 2021دا رێژەی 20.8% بووە. لە بەرامبەردا، CDUی مێرز بۆ 18.5% دابەزیوە ، لە کاتێکدا لە ساڵی 2021دا 37.1% بووە، ئەمەش پاشەکشەیەکی بەرچاوە بۆ دیموکراتە مەسیحییەکان، کە لە ساڵی 2002ەوە حوکمڕانی ویلایەتەکەیان کردووە.

ئەگەر ئەنجامە کۆتاییەکان کە چاوەڕوان دەکرێت لە ڕۆژی دووشەممەدا پشتڕاستی بکەنەوە کە AfD زۆرینەی ڕەهای دەستەبەر دەکات، ئەوا پارتەکە دەتوانێت بۆ یەکەمجار حکومەتێکی ناوچەیی پێکبهێنێت، ئەمەش لە پێشهاتێکدا کە گۆڕانکارییەکی بومەلەرزەیی لە مێژووی دوای جەنگی ئەڵمانیادا پێکدەهێنێت.

بەڵام بەو پێیەی زۆربەی لایەنەکان بەشداریکردنیان لە هاوپەیمانییەکی حوکمڕانی بەسەرۆکایەتی AfD ڕەتکردووەتەوە، دەرئەنجامی کۆتایی بەندە بەوەوە کە کام لایەنی دیکە ئاستی 5% بۆ چوونە ناو پەرلەمانی ناوخۆیی تێپەڕێنێت و ئایا دیموکرات مەسیحییەکان CDU دەتوانێت هاوپەیمانییەکی زۆرینە پێکبهێنێت کە ڕێگری بکات لە دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵاتی AfD.

سەرکەوتنی هەڵبژاردنەکانی پارتەکە لە هەڵبژاردنەکانی حکومەتی ویلایەتەکەدا گۆڕانکارییەکی مێژووییە لە سیاسەتی ئەڵمانیادا، دوای ساڵانێک لە هاوکاری نێوان پارتەکانی دیکە بۆ ئەوەی ڕاستی توندڕەو لە دەسەڵات دوور بخاتەوە.

ڕێکخراوی AfD بانگەشە بۆ سنووردارکردنی کۆچبەران و دەرچوونی ئەڵمانیا لە یۆرۆ و گەڕاندنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕووسیا دەکات، لە کاتێکدا زۆربەی وڵاتانی ئەوروپا لەپشتیوانی لەئۆکرانیا دەکەن.

دەزگای هەواڵگری ئەڵمانیا، پارتی AfDی بەپارتی "ڕاستڕەوی توندڕەو" ناوزەد کردووە.

سەرکەوتنی ساکسۆن-ئانهاڵت بەرچاوترین سەرکەوتنی هەڵبژاردنەکانە لە مێژووی 13 ساڵەی AfD لە کاتێکدا ناڕەزایی توند لە حکومەتی فیدراڵی ناپەسەند، کە تا ئێستا نەیتوانیوە دەنگدەران قەناعەت پێبکات کە دەتوانێت ئابووری ئەڵمانیا بخاتەوە سەر ڕێڕەوی خۆی.

هەروەها سەرکەوتنی پارتی AfD گورزێکی ڕەمزییە بۆ فریدریش مێرز، چونکە پارتەکەی ماوەی 24 ساڵە لە ویلایەتی ساکسۆنی-ئانهاڵت دەسەڵاتدارە.

ئەلیس وایدێل و تینۆ چروپالا هاوسەرۆکانی AfD لەم هەفتەیەدا ڕایانگەیاند کە پارتەکە "دەیەوێت یاساکانی وڵاتەکە جێبەجێ بکات - بۆ نموونە سەبارەت بە کۆچی ناڕێک - و دڵنیابێت لەوەی ئەڵمانیا وەک شوێنێک دەمێنێتەوە کە شایەنی ژیان بێت."

لە هەمان کاتدا ڕەخنەیان لە ڕەوتی لایەنەکانی دیکە گرت و لە بەیاننامەکەیاندا ئاماژەیان بەوە کرد کە زۆرینەی ڕەها بۆ AfD "نزیکەی تاکە دەرفەت بۆ گۆڕینی ڕێڕەو" پێکدەهێنێت، چونکە ئەوەی ئێمە لێرە لە ساکسۆن-ئانهاڵت دەستمان پێکردووە - ئەوەی ئێستا لە سەرانسەری ئەڵمانیادا بڵاوبووەتەوە - چیتر ناتوانرێت بوەستێنرێت".

حکومەتێک بە سەرۆکایەتی AfD بەرەو ڕێوشوێنی توندتر لە دژی کۆچبەری هەنگاو دەنێت، لەگەڵ دروستکردنی گروپێکی کاری تایبەت کە هەماهەنگی خێراتری دیپۆرتکردنەوە دەکات.

منداڵانی پەنابەر لە پۆلە جیاوازەکانی قوتابخانەدا دادەنران، بۆ ئەوەی بە گوتەی حزبەکە ڕێگری لەو "گرژییانە" بکرێت کە بەهۆی بەرکەوتن لەگەڵ کولتوورە جیاوازەکان لە منداڵانی دیکەدا دروست دەبن.

لە هەمان کاتدا منداڵانی خاوەن پێداویستی تایبەت چیتر لە هەمان پۆلەکانی منداڵانی دیکەدا ناخوێنن، بەڵکو ڕەوانەی قوتابخانە تایبەتەکان دەکران.

هەروەها قوتابخانەکان لەهەڵکردنی ئاڵای پەلکەزێڕینە قەدەغە دەکران، لەکاتێکدا حکومەت "هەموو ئامرازە یاساییەکان" بەکاردەهێنێت بۆ سنووردارکردنی دەربڕینی دابونەریتی ئیسلام لە ژیانی گشتیدا.

پارتی AfD بۆ پێکهێنانی حکومەت‌و زۆرینەی پەرلەمان پێویستی بە 42 کورسی هەیە، لەکاتێکدا ئێستا بەپێی ئەنجامە سەرەتاییەکانی هەڵبژاردن 39 کورسی هەیە، کە رێژەی دەنگەکانی 44.5%ە، لەکاتێکدا پارتی دیموکرات مەسیحییەکان CDU بە 18.5%، 16 کورسی هەیە. دواتر Linke بە 9.5% (8 کورسی)، سەوزەکان 9% (8 کورسی)، SPD بە 8% (7 کورسی) و BSW بە 5% (5 کورسی).