بنەماڵە سیاسیەکانی عێراق

هونەر تۆفیق
  2019-07-30     553
بنەماڵەی سەدر 
بنەماڵەی سەدر یەکێکی ترە لە بنەماڵە کاریگەرە سیاسی و ئایینیەکانی کۆمەڵگەی عێراقی .
ئال سەدر کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێینەوە سەر ئیمام موسای کازمی کوڕی ئیمام جەعفەر ، لەوێوە دەبنەوە بە یەکێک لەنەوەکانی محەمەد پێغەمبەر . 
لە گۆڕەپانی سیاسی ئێستای عێراقدا موقتەدا سەدر یەکێکە لە پیاوە هەرە کاریگەرەکانی سیاسەت و حکومداری لە وڵاتدا . موقتەدا سەدر لە سەرەتای داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە ، سوپای مەهدی دامەزراند . دواتر سوپاکەی هەڵوەشاندەوە و ڕەوتی سەدری ڕاگەیاند . ڕەوتی سەدر لە حکومەتەکانی مالیکی و عەبادیدا چەندین وەزارەتی بەدەستەوە بوو . لە دوا هەڵبژاردنی عێراقدا ٢٠١٨ ، هاوپەیمانی سائیرونی دامەزراند . ٥٤ کورسی پارلەمانی عێراقی بردەوە کە بە گەورەترین فراکسیۆنی پارلەمان و دواتر کوتلەی پارلەمانی حساب دەکرێت .
باوکی موقتەدا (محەمەد محەمەد سادق سەدر ) لە ١٩٩٩ دا ، حکومەتەکەی سەدام حسێن لەگەڵ خوشکەکەیدا لە سێدارە دران . محەمەد سادق سەدر لەناو شیعەکانی عێراقدا ڕێز و پایەیەکی ئایینی گەورەی هەبوو کەبە میرات بۆ موقتەدای کوڕی مایەوە . 
باپیری موقتەدا سەدر ( محەمەد حەسەن سەدر ١٨٨٢-١٩٥٦) لە ساڵی ١٩٤٨ دا سەرۆک وەزیرانی شانشینی عیراق بوو . دەورەیەک سەرۆکی مەجلیسی ئەعیانی عێراقیش بوو . 
کوڕە مامی باوکی موقتەدا سەدر ( محەمەد باقر سەدر ١٩٣٥-١٩٨٠) دامەزرێنەری حیزبی دەعوەی عێراقی بوو ، بەو هۆکارەش سەدام حسێن بڕیاریدا لە سێدارەی بدەن . موقتەدا سەدر کچەکەی محەمەد باقر سەدری مارەکردووە ، یەکەم هاوسەریەتی .

موسا سەدر ١٩٢٨ - ١٩٧٨ ، لەدایکەوە دەکاتە خاڵی موقتەدا سەدر. موسا سەدر دەبێتە یەکێک لە کاریگەرترین پیاوە ئایینیەکانی لوبنان و لەوێ بزوتنەوەی ئاینی - شیعی دادەمەزرێنێت کە ئێستا بە حیزبوڵا بەناوبانگە . لە ساڵی ١٩٧٨ دا لە پلانگێڕیەکی عێراقی - سودانی - لیبی دا بێسەروشوێن دەکرێت . 

لە ماڵە خاڵانی موقتەدا سەدر لە دوو پشتی دایکەوە سەید نەسروڵای سەدرە کە دەکاتە باوکی ئەبو حەسەنی بەنی سەدر .سەید نەسروڵا سەدر مامۆستا و هاوڕێ ی ئیمام خومەینی بوو . بەنی سەدریش لە فەرەنسا تا گەڕانەوەی خومەینی ١٩٧٩ هاوکارێکی چالاکی خومەینی دەبێت . دواتر لە ١٩٨٠ - ١٩٨١ دەبێتە سەرۆک کۆماری ئێران . 
لە زاواکانی بنەماڵەی سەدر ، ئەحمەدی کوری خومەینی یە کە فاتمە تەبتەبائی ، کچە خوشک ( سەفیە) ی موسا سەدری مارەکردووە . 

پێگەی ئایینی و سیاسی بنەماڵەی سەدر لەهەریەک لە عێراق و لوبنان و ئێراندا پێگەیەکی تایبەتە وەک مەرجەعێکی مەزهەبی و رەوتێکی دژە دەستەڵاتیش لەو وڵاتانەدا . بۆیە هەمیشە لە ناکۆکیدابوون لەگەڵ حکومەتەکانی ئەو وڵاتانەدا .

زۆرترین بینراو
سۆران عومه‌ر: بەپێی ئاماژە سەرەتاییەکانی لێکۆڵینەوەی پۆلیس، ئامانج بابانى بكوژى هاوسه‌رو منداڵه‌كه‌ى‌و خۆیه‌تى
به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا سوكایه‌تیان به‌ سه‌ركرده‌كانی رۆژئاوای كوردستان كردوه‌
کارگەی دۆشاوی تەماتەی شارەزور داخرا
یەكێك لەو دوو كەسە تیرۆركراوەی چیای ئەزمەڕ بەرپرسی پەیوەندیەكانی دەرەوەی كەجەكەیە
داوا ده‌کرێت 40 هەزار سەربازی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا رەوانەی رۆژئاوای کوردستان بکرێت
ورده‌كاریی رێككه‌وتنی روسیاو توركیا له‌سه‌ر ڕۆژئاوای‌ كوردستان
پۆلیس: شاعیرو نوسه‌ر محه‌مه‌د عومه‌ر عوسمان كۆتایی به‌ژیانی‌ خۆیهێنا
دەستەی مافی مرۆڤ: كوژرانی‌ دو ڕۆژنامه‌نوسه‌كه‌ خوێندنەوەی جیاوازی بۆ دەكرێت‌و گومان لەسەر كوژرانیان ھەیە
لە گرێسپی شەڕێکی سەخت له‌نێوان شه‌ڕڤانان و سوپای توركیا ڕوویدا
تەرمی دەمهات عەگیدو جەمیل ئامەد لەسلێمانیەوە بەرەو قەندیل بەڕێدەکرێن
© 2018 Awene Online, Inc. All Rights Reserved.
×