گەشتێکی سەرنجڕاکێش کە هاوپەیمانیی «چوارچێوەی هەماهەنگی» دروستیکردوە، لە ڕەتکردنەوەیەکی شەرمەزارکەری ئەمریکا بۆ کاندیدکردنی نووری مالیکی وەک سەرۆک وەزیران، تا دەگاتە پیرۆزباییەکی گەورەکە سەرۆک دۆناڵد ترەمپ بۆ عەلی زەیدی نووسیویەتی؛ ئەو ڕاسپێردراوەی کە لە باخچەیەکی داراییەوە هاتووە و لەژێر سێبەری سیاسەتدا گەورە بووە.
ئاوێنە: لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، ترەمپ هەڕەشەی بڕینی هاوکارییەکانی بۆ عێراق کرد لە ئەگەری گەڕانەوەی مالیکی بۆ دەسەڵات. دوای ٩٣ ڕۆژ، هێزە شیعەکان لە بەغدا تووشی سەرسوڕمان کرد بە پیرۆزباییکردن لە کاندیدە گەنجەکەیان، و داوای لێکرد «حکومەتێکی خاڵی لە تیرۆر» پێکبهێنێت و پاشان سەردانی واشنتۆن بکات. تا ئێستاش تاران هیچ وشەیەکی لەو بارەیەوە نەدرکاندووە.
تۆم باراک، نێردەی ترەمپ بۆ سووریا، ڕۆژی سێشەممە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ زەیدی ئەنجامدا، کە وا دەردەکەوت ئامادەکارییەک بێت بۆ پەیوەندییەکەی سەرۆکی ئەمریکا، کە زەیدیی—ئەو سەرمایەدارەی بە کۆدەنگی هێزە شیعەکان جێگەی ڕەزامەندییە—کردە ڕووکارێک بۆ مامەڵەیەکی پێشبینیکراو، بەڵام تەمومژاوی.
لە زۆربەی کاتەکاندا، گرووپە عێراقییەکانی سەر بە ئێران جۆرە پەیوەندییە دۆستانانە لەگەڵ ئەمریکییەکان بەبێ سەرقاڵکردنی ڕای گشتی بە شەپۆلێکی ڕەخنەی توند لە هەر هەوڵێکی ئاساییکردنەوە لەگەڵ واشنتۆن کە دوژمنی گەورەیە، تێناپەڕێنن. بەڵام دوای تێپەڕبوونی ٢٤ کاتژمێر بەسەر پیرۆزباییەکەی ترەمپدا، هیچ شتێکی لەو شێوەیە ڕووی نەدا.
بەپێچەوانەوە، ئەو لایەنانەی بە «میحوەری مقاومە» دەناسرێت، لە گۆڕەپانی گشتیدا سەرقاڵی پێشکەشکردنی ئامۆژگارین بۆ سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو کە حکومەتەکەی «کەسایەتییە بەهێزەکان» لەخۆبگرێت بۆ مسۆگەرکردنی سەرکەوتنی، و لە ڕێگەی دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە بە کۆمەڵ کاندیدیان بۆ نارد.
زەیدی لە کۆشکی سەرۆکایەتی لە بەغدا وەک ڕاسپێردراو دەستنیشان کرا، تەنها دوای دوو کاتژمێر لە دزەپێکردنی ناوەکەی بۆ یەکەمجار. ناوەکەشی لەناکاو و دوای چەند ڕۆژێکی کەم لە ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە سەردانەکەی ئیسماعیل قائانی، فەرماندەی «فەیلەقی قودس» بۆ بەغدا دەرکەوت، و نەزانراوە ئایا مەرجەکانی خۆی سەپاندووە یان تەسلیمی مامەڵەیەک بووە کە لە دەرەوەی ئیرادەی ئێرانە.
ڕاسپاردنی زەیدی بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ لە وڵاتێکدا دێت کە دەکەوێتە نێوان شەویلگەی واشنتۆن و تارانەوە، کە هەردووکیان هەوڵی سەپاندنی هەژموونی خۆیان بەسەر بەغدادا دەدەن، و ڕەنگە ئەم ڕاسپاردنە نیشانەیەک بێت بۆ باڵادەستیی یەکێکیان، یان بەپێچەوانەوە، مامەڵەیەک بێت لە نێوان دوو هێزی شەڕکەر کە دەیان ساڵە لە ململانێدان.
دانوستانەکانی هێزە شیعەکان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیرانێکی پەسەندکراو، تا ئەم ڕادەیە، پێش جەنگی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئێران کەوتووە. بە سەیرکردنی زنجیرەی ڕووداوەکان، ڤیتۆی ئەمریکا لەسەر مالیکی، بژاردەکانی بەردەم سەرکردەکانی هاوپەیمانیی شیعەی کەمکردەوە و ناچاری کردن بە چوونە ناو خولە یەک لەدوای یەکەکانی شکانەوەی ئیرادە.
بەڵام، لەگەڵ جەنگ و ئەو دانوستانە پەککەوتووانەی کە بەدوایدا هاتن لە نێوان واشنتۆن و تاران، ناوی عەلی زەیدی وەک دەرچەیەک و چارەسەرێکی پێشبینیکراو دەخرێتە ڕوو، بەڵام ئەو مامەڵەیەی کە ئەوی هێناوەتە پێشەوە جێگەی پرسیارە.
کلیلی دەرگایەکی بچووک
زۆرێک لەوانەی بەشداری لە گفتوگۆ سیاسییە تایبەتەکاندا دەکەن، مەیلیان بۆ ئەوە هەیە کە زەیدی «کلیلی دەرگایەکی بچووکە بۆ مامەڵەیەکی فراوانتر»، کە ڕەنگە سەرنجی ترەمپی ڕاکێشابێت، کە پێدەچێت لەلایەن لایەنێکی کاراوە لە بەغداوە پێشنیازێکی بیستبێت کە شایەنی چاوەڕوانیکردن بێت، بەبێ بوونی چەکێکی کراوەی ئەمریکی.
سەرچاوە تایبەتەکان دەڵێن زەیدی لە باڵۆنێکەوە خۆی هەڵنەداوەتە ناو ژووری بڕیاردان لەناو «چوارچێوەی هەماهەنگی»دا، بەڵکو هەمیشە لەوێ ئامادە بووە، وەک «کارتێکی براوە لەسەر مێزی لایەنە باڵادەستەکان».
هەروەها سەرچاوەکان باس لە دوو ئەگەر دەکەن بۆ چارەنووسی ڕاسپاردنەکەی زەیدی: یەکەمیان شکستهێنانی حکومەتەکەیەتی لە بەدەستهێنانی متمانەی پەرلەمانی عێراق، و لەو کاتەدا «چوارچێوەی هەماهەنگی» هەناسەیەکی دەدات لە چەقبەستوویی سیاسی و جێگرەوەی دیکە ئامادە دەکات، و ئەم سیناریۆیەش وەک درێژکراوەی ئەو تاکتیکانە سەیر دەکرێت کە سەرۆک وەزیرانی کاربەڕێکەر محەمەد شیاع سوودانی لەسەری ڕاهاتبوو.
ئەگەری دووەم ئەوەیە کە زەیدی بەربەستی پەرلەمان تێپەڕێنێت، و بەرەو قۆناغێکی ڕاگوزەر بڕوات کە دوو ساڵ یان کەمتر لە تەمەنی گریمانەیی خۆی بەسەر ببات. لەم حاڵەتەدا، زۆر کەس بیرۆکەی هەڵبژاردنی پێشوەختە بڵاودەکەنەوە، بەڵام لە کاتی ئێستادا وا دەرناکەوێت واقیعی بێت، مەگەر ئەوەی هەماهەنگییەکی ڕانەگەیەندراو لەگەڵ موقتەدا سەدر، ڕێبەری ڕەوتی سەدردا هەبێت.
سەدر دەگاتە سیناریۆیەکی لەم شێوەیە دوای ئەوەی بەغدا قوربانی بە چەندین کەس لە گرووپە چەکدارەکان بدات، کە ئەمەش هەواڵێکی باشە بۆ ڕێبەری ڕەوتی سەدر.
بەڵام ئەگەرێکی سێیەمیش هەیە، کە هەمان ئەو شێوازەی زەیدی پێی هاتووەتە پێشەوە و ئەو نەرمی و ئاسانییەی کە بەهۆیەوە پشتیوانی لایەنەکانی ناوچەکەی بەدەستهێناوە، ئەگەری ڕوودانی زیاتر دەکات، ئەویش ئەوەیە کە مامەڵەیەکی پێشوەختە لەگەڵ ئەمریکییەکان ئامادە کراوە. لەم ئەگەرەدا، ناوی نێردەی ئەمریکا تۆم باراک دێتە پێشەوە، و لە پشت پەردەکانەوە باس لە سنووردارکردنی هەژموونی چین لە ناوچەکەدا دەکرێت.
لەم حاڵەتەدا، ئەو مامەڵەیەی کە پێدەچێت ترەمپی هان دابێت بۆ پیرۆزباییکردن لە زەیدی بەو شێوەیەی کە هەڵگری ئاماژەی جۆراوجۆرە، ڕەنگە واشنتۆن شتێکی گەورەی پێ لە بەغدا بردبێتەوە لە بەرامبەر خاوکردنەوەی فشارەکانی لەسەر ئێران، یان ئەوەی کە کارتەکانی ئێران تا ئەو ڕادەیە پاشەکشەیان کردووە کە ڕێگەی بە یاریزانە گەورەکانی بەغدا داوە ئەوەی پێویستە بیکەن، لەوانەش کاندیدکردنی زەیدی، بۆ دوورکەوتنەوە لە سزای ئابووری کە گۆشەگیریی عێراق قوڵتر دەکاتەوە و گەمارۆی سەر تارانیش توندتر دەکات.
سەرچاوە: الشرق الأوسط