جەنگ تەنھا تێکچوونی خاک و بیناکان نییە: جەنگ تێکچوونی مێشک و ھیوای مرۆڤەکانیشە. لە ناو ئەو ئاڵۆزییەدا، یەکێک لە یەکەم قوربانییەکان پڕۆسەی خوێندنە، ئەو پڕۆسەیەی کە بنەمای دروستبوونی داھاتووی ھەر کۆمەڵگەیەکە. کاتێک دەنگی فڕۆکە و تەقە لەسەر دەنگی وانە دەسەڵات دەگرێت، خوێندن دەبێتە شتێکی دووەم، و لەوانەیە بە تەواوی ون بێت.
لە ئێستادا، کاریگەرییەکانی جەنگ لەسەر خوێندن تەنھا لە داخستنی قوتابخانەکان ناوەستێت، بەڵکو لە بنەڕەتدا شێوەی فێربوون دەگۆڕێت. قوتابخانەیەک کە پێویستە شوێنی ئارامی و ھیوابێت، دەگۆڕێت بۆ شوێنی ترس و ھەڕەشە. منداڵێک کە دەبێت بیر لە وانە و خەونەکانی داھاتووی بکات، بە ناچار بیر لە پاراستنی ژیانی خۆی دەکات. ئەم گۆڕانکارییە دەروونییە، زیاتر لە ھەر وێرانکارییەکی ماددی، کاریگەری ھەیە، چونکە مێشکی خەمبار و ترساو ناتوانێت زانیاری وەرگرێت و بەھێزی پێبکات.
ھەروەھا، جەنگ پەیوەندییە گرنگەکانی ناو پڕۆسەی خوێندن دەشکێنێت: پەیوەندی نێوان مامۆستا و قوتابی، نێوان قوتابی و ھاوڕێکانی، و نێوان خوێندن و ژیان. کاتێک جەنگ درێژە دەکێشێت، ئێمە تەنھا بینای قوتابخانەکان لەدەست نادەین، بەڵکو مێشکەکان نیش لەدەست دەدەین. مامۆستا و پسپۆڕە لێھاتووەکان یان دەبنە قوربانی یان ناچار بە کۆچکردن دەبن. ئەم کۆچی مێشکانە وادەکات تەنانەت دوای کۆتایی ھاتنی جەنگیش، پڕۆسەی فێربوون بێ ڕۆح بمێنێتەوە، چونکە ئاوەدانکردنەوەی بینایەک ئاسانە، بەڵام قەرەبووکردنەوەی مامۆستایەکی بە ئەزموون چەندین ساڵی دەوێت.
لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە، جەنگ نایەکسانییەکان زیاد دەکات. ئەو خێزانانەی توانایان ھەیە، ڕێگای جێگرەوەی خوێندن بۆ منداڵەکانیان دەدۆزنەوە (وەک خوێندنی تایبەتی یان ئۆنلاین)، بەڵام زۆربەی خێزانە ھەژاران ئەم دەرفەتەیان نییە. بەم شێوەیە، جەنگ نەک تەنھا خوێندن دەوەستێنێت، بەڵکو کۆمەڵگە بە دوو چین دەکات: ئەوانەی بەردەوام دەبن و ئەوانەی لە دواوە دەکەون.
لە داھاتوودا، کاریگەرییەکانی جەنگ زۆرتر لەوە دەردەکەون کە لە ئێستادا دەبینرێن. نەوەیەک کە لە کاتی گرنگی گەشەی مێشکیی و کەسایەتییەوە لە خوێندن بڕاوە، لە داھاتوودا بە کەمبوونی لێھاتوویی، کەمبوونی بیرکردنەوەی ڕەخنەیی و کەمبوونی توانای چارەسەرکردنی کێشەکان دەردەکەوێت. ئەمەش کاریگەری ڕاستەوخۆ لەسەر گەشەی ئابووری و سیاسی و کولتووری کۆمەڵگە ھەیە.
بەڵام ئەوەی زۆرتر مەترسیدارە، بریتییە لە( نەوەی ونبوو) نەوەیەک کە نەک تەنھا لە خوێندن، بەڵکو لە باوەڕ بە داھاتووش دابڕاوە. کاتێک مرۆڤ باوەڕی بە داھاتوو لەدەست بدات، ھەوڵدان بۆ فێربوونیش بێ مانا دەبێت. لەم دۆخەدا، جەنگ تەنھا ساڵەکان لە مرۆڤ ناگرێت، بەڵکو ھیوای ساڵانی داھاتووش دەکوژێت.
لەگەڵ ئەم تاریکییەشدا، ھیوایەکی بچووک ھەمیشە ھەیە. لە دنیای ئەمڕۆدا، تەکنەلۆژیا دەتوانێت ببێتە ئەو (پردە لەرزیوە)ی کە نەوەیەک لە غەرقبوون دەپارێزێت. گۆڕینی مۆبایل و ئینتەرنێت لە ئامرازی ھەواڵی جەنگەوە بۆ ئامرازی فێربوونی دیجیتاڵی، دەبێتە جۆرێکی نوێ لە بەرگری دژی وێرانکاری. مێژوو نیشانی داوە کە ھەندێک کۆمەڵگە دەتوانن لە دوای جەنگ، بە پشتبەستن بە خوێندن، خۆیان نوێ بکەنەوە. بەڵام ئەمە پێویستی بە پلاندانانی درێژخایەن، پشتگیری دەروونی بۆ خوێندکاران، و دابینکردنی دەرفەتی یەکسان ھەیە.
لە کۆتاییدا، جەنگ و خوێندن دوو ڕێگای دژ بە یەکن: یەکێکیان ژیان تێکدەدات، ئەوی دیکە دروستی دەکات. کۆمەڵگەیەک کە لە ناو جەنگداش خوێندن دەپارێزێت، ئەوە نیشانەی ئەوەیە کە داھاتووی خۆی دەپارێزێت. چونکە لە کۆتایی ھەموو جەنگێکدا، ئەوەی دەماوێت نەک تەقەکات، بەڵکو ئەو مێشکانەن کە توانای دروستکردنی ژیانێکی نوێیان ھەیە.